De aquariums van de macht
Een parlement is een beetje zoals een aquarium, het is een heel eigen, kleine, afgesloten biotoop, met zijn regels en gewoontes.
Ooit was ik in het Europese Parlement de verbaasde getuige van een verhitte discussie over het al dan niet weglaten van een komma in een ontwerp van een rapport, waarvan niet één gewone mens het belang zou inzien. Niet alleen van die komma, maar van het hele rapport, bedoel ik. Nochtans gingen we allemaal uitermate op in dit debat en toen er uiteindelijk toch een compromis werd bereikt (de komma werd verwijderd en er kwamen twee aparte zinnen) heerste er een voldane sfeer omdat sommigen ervan overtuigd waren een belangrijke bijdrage geleverd te hebben aan de verdere uitbouw van de Europese eenmaking, terwijl anderen net het tegenovergestelde daarvan dachten bereikt te hebben. Iedereen tevreden dus, hoewel niemand de betekenis van die beslissing had kunnen uitleggen aan een buitenstaander. Niet één parlementariër maakte een relativerende opmerking over de absurditeit van de situatie.
Het zal wel eigen zijn aan de werking van alle parlementen dat men soms een beetje vergeet dat er nog een echte wereld is daarbuiten. Parlementen vinden zichzelf zo belangrijk dat ze niet altijd inzien hoezeer ze soms eigenlijk alleen met zichzelf bezig zijn. Alsof ze steeds hun bestaansreden willen bewijzen. Op de RTBF was onlangs een reportage te zien over wat omschreven werd als de 'explosieve verhouding' tussen de Waalse meerderheid en oppositie. De lichaamstaal en het woordgebruik van de parlementairen lieten er geen twijfel over bestaan dat zij allemaal van de grote belangwekkendheid van hun geruzie overtuigd waren, maar ik geloof niet dat tien meter buiten het Waals Parlement iemand ook maar iets begreep van dit conflict.
Federale bezettingsmacht
Een parlement is een beetje zoals een aquarium, het is een heel eigen, kleine afgesloten biotoop, met zijn regels en gewoontes. Wie zich daarbinnen beweegt, wordt verondersteld al die codes normaal te vinden en zich niet te verbazen over vreemde geplogenheden en aloude afspraken. Zo schijnt het nu eenmaal te zijn en als participant wordt men niet verondersteld dit zichzelf onderhoudende systeem in vraag te stellen. Toen ik enkele weken geleden enige bedenkingen formuleerde bij de opportuniteit om in tijden van crisis een parlementair tweekamerstelsel in leven te houden, vroeg de voorzitter van de Senaat zich meteen hardop af of ik wel 'het juiste temperament' had om te zetelen in zijn assemblee.
Geen parlement ontsnapt aan het aquariumsyndroom. Ook het Vlaams Parlement niet, waar men zich te vaak verliest in discussies over de verhouding tussen Vlaanderen en de federale staat, met een vuur en een gedrevenheid die rechtstreeks evenredig is met de onbegrijpelijkheid ervan voor niet-geïnitieerde buitenstaanders. De halsmisdaad waarvan het perfide koninkrijk België regelmatig wordt beschuldigd in de Vlaamse assemblee heet het 'usurperen van bevoegdheden'. Die komen volgens Vlaamse schriftgeleerden eigenlijk aan Vlaanderen toe en als federale ministers zich op die heilige Vlaamse grond begeven, worden zij terstond beschuldigd de Vlaamse autonomie te ondermijnen. Daar 'aan de overkant' zit de vijand, wordt gesuggereerd, waarbij dan alarmerend in de richting van het federaal parlement gewezen wordt. Het lijkt alsof sommige Vlaamse parlementairen de federale staat als een buitenlandse bezittingsmacht beschouwen en men het een bijkomstig detail acht dat de Belgische regering al dertig jaar lang bestuurd wordt door Vlamingen en regelmatig handelingen verricht in het voordeel van de Vlamingen.
Parlementen zijn al te vaak te veel met zichzelf en hun bevoegdheden bezig en verliezen elke zin voor het grotere beeld. Nochtans zou dit land veel beter functioneren als onze talrijke parlementen en hun eminenties zich wat minder zouden bezondigen aan overdreven eigendunk. Het opgeblazen conflict tussen federaal minister van Werk Joëlle Milquet (CDH) en haar Vlaamse collega Philippe Muyters (N-VA), bijvoorbeeld, zou in ieder geval tot enige nederigheid moeten aanzetten. De ruzie (over activeringspremies voor jongeren dan wel ouderen, red.) was vorige maand uiteindelijk zo snel bijgelegd dat men zich kan afvragen of grote woorden als 'politieke crisis' en 'belangenconflict' wel echt nodig waren. Het zou geen kwaad kunnen als parlementairen zich een klein beetje minder au sérieux zouden nemen en hun aquariumdiscussies wat zouden relativeren. Een parlement heeft niets te winnen met zelfingenomen navelstaarderij.
Toen Olivier Deleuze (Ecolo) na een lang verblijf in Afrika terug naar België kwam, zette hij de vaderlandse politiek in een juist perspectief. Een land, zo zegde de voormalige staatssecretaris, dat als voornaamste politiek probleem heeft de splitsing van een kiesarrondissement, mag zich gelukkig prijzen. Laat ons die relativerende wijsheid in dit nog prille jaar gedenken.
Dit verscheen als opiniestuk in De Standaard van 20/01/2010
Contact: Luckas Vander Taelen -
Deel
Vlaams Volksvertegenwoordiger
Gemeenschapssenator