De centen van Vlaanderen: geen cijferfetisjisme
door Filip Watteeuw (Vlaams parlementslid) op 7 oktober 2009 in "Algemeen"
Minister-president Kris Peeters wil het Vlaams begrotingstekort tegen 2011 tot nul reduceren. Om zo ruimte vrij te krijgen voor nieuw beleid. Peeters ontpopt zich zo als nauwgezet boekhouder, die de begrotingscijfers mooi op orde heeft. Het lijkt de kern van zijn beleid. Goed bezig, zou je denken. Maar de kleine Vlaamse begrotingsput verbergt een structurele crisis van onze economie. Er is meer nodig dan op de centen te beknibbelen.
Veel landen investeren nu al massaal in de omslag naar een groene economie. Een groen neo-Keynesiaans beleid als remedie tegen de recessie. Europese groene partijen pleiten voor een Groene New Deal om onze economie via structurele innovatie en investeringen in duurzame energie, huisvesting, mobiliteit, industrie en landbouw op een hoger niveau te tillen. Dat vergt op korte termijn extra inspanningen van de overheid. En dat kan pijn doen. Maar door misplaatste schraapzucht en kortzichtigheid afzien van deze investeringen, zal ons later zuur opbreken. André Decoster, hoogleraar publieke financiën, waarschuwde onlangs voor de overdreven hysterie over het begrotingstekort.De volgende jaren een beheerst begrotingstekort aanhouden is voor hem geen bewijs van politieke onmacht of onverantwoordelijkheid. Een deel van het tekort is conjunctureel en verdwijnt als de conjunctuur aantrekt. Dat tekort nu geforceerd weg besparen is niet noodzakelijk. Ook de vakbonden zitten op deze lijn.
Toch is het virus van het cijferfetisjisme ook hier uitgebroken. Dat bleek in het Vlaams parlement tijdens het debat over de regeringsverklaring. Waarom zijn zoveel partijen obsessief bezig met het begrotingsevenwicht? Om te beginnen zitten we met een collectief trauma van de crisis van de jaren ’70. De overheid hield toen te weinig rekening met de slabakkende economie en bouwde een enorme overheidsschuld op. We slepen die nog steeds mee. Dat willen we terecht niet opnieuw. Maar we moeten niet in het andere uiterste vervallen. Ja, we zitten in een ernstige crisis, en ja, we moeten besparen. Maar laten we ons hoofd er bijhouden.
Een tweede reden is dat het begrotingsevenwicht bijkomend belang krijgt omwille van andere politieke overwegingen. De cijfers op orde hebben is voor CD&V het ultieme argument om het etiket ‘goed bestuur’ te claimen. Ten onrechte, want tegelijkertijd nalaten om op het juiste moment in innovatie en transitie te investeren is een vorm van onverantwoord en slecht bestuur. N-VA en LDD gebruiken het begrotingsevenwicht dan weer als argument in de communautaire strijd. Het onderscheidt ons van de Walen en Brusselaars.
Ten derde. Veel Vlamingen wantrouwen de overheid. Onder meer Open VLD voedde dit wantrouwen met een antibelastingendiscours. Hoe minder inkomsten voor de overheid hoe beter, zo lijkt het. Een overheid die via structurele ingrepen de economie terug aanzwengelt is dan uit den boze. Maar in crisistijden zijn nieuwe remedies van doen. Als de overheid miljarden mag mobiliseren om banken te redden, mag ze dan geen miljoenen inzetten om de economie op duurzame en betrouwbare sporen te zetten?
Een begroting in evenwicht is belangrijk. ‘De putten van nu zijn de belastingen van morgen’, stelde Kris Peeters woensdag. Ik voeg daar aan toe: ‘de blinde besparingen van vandaag zijn de maatschappelijke problemen van straks!’ Een paar voorbeelden uit het verleden: jaren geleden was de regering te krenterig om te investeren in de windenergiesector. Ze miskende de technologische innovatie die onder onze ogen plaats vond en gaf een nieuwe markt uit handen. De hele sector verhuisde naar Denemarken. De buurtspoorwegen werden destijds afgebouwd. Nu we beseffen dat het openbaar vervoer cruciaal is in de strijd tegen files, milieuvervuiling en klimaatopwarming, kost het ons miljarden om de weg gesaneerde verbindingen weer uit te bouwen.
Dat we zaken niet mogen doorschuiven naar de volgende generaties? Natuurlijk niet. We mogen geen gepolariseerde samenleving doorgeven en dus moeten we nu in onderwijs en gelijke kansen investeren. Het verkeersinfarct mogen we niet doorschuiven en daarom moeten we De Lijn ademruimte geven. We kunnen geen verarmde samenleving achterlaten en dus moeten we nu voluit investeren in kinderopvang, renovatie van woningen, sociale huisvesting, stadsvernieuwing, ecowijken, het wegwerken van wachtlijsten in welzijns- en gezondheidszorg, noem maar op. Zodat we duizenden banen kunnen scheppen en onze economie de kans geven om terug aan te trekken.
Het begrotingsevenwicht is belangrijk. Maar laat ons ook kijken naar de maatschappelijke noden. Ook daar is een evenwicht nodig.
Contact: Filip Watteeuw -
Deel
Vlaams Volksvertegenwoordiger
Fractievoorzitter