Minder werken als uitweg uit de crisis
Bedrijven hebben het moeilijk: de orderboekjes raken niet gevuld, het personeel zit met de vingers te draaien, het management zit met de handen in het haar: saneren of ten ondergaan? Wie creatief is, vindt een middenweg.
Zo dokterde een lokale vakbond in de Vlaamse Ardennen een alternatief systeem uit dat neerkomt op tijdelijke werkloosheid voor bedienden. De werknemers combineren tijdskrediet, ouderschapsverlof en de aanmoedigingspremie van de Vlaamse overheid en stappen op die manier over naar een viervijfde werkweek met gering loonverlies. Voor de bedrijven een goede zaak: zij kunnen in hun kosten snijden om de crisis te overleven zonder hun kostbare personeel te moeten ontslaan. Maar ook voor de werknemers een goede zaak: zij behouden hun baan en hun zekerheid, en hebben gedurende enkele maanden meer tijd voor zichzelf en hun gezin. Iedereen blij, zo lijkt. Toch heeft Groen! enkele bedenkingen.
Dat de werknemers hun persoonlijke voordelen zoals tijdskrediet nu collectief moeten opofferen om de bedrijven overeind te houden, wordt genegeerd. Dat bedrijven hun winsten rijkelijk uitkeren aan de aandeelhouders in periodes van economische bloei, zodat er nu onvoldoende reserves zijn om op te teren, wordt evenmin in vraag gesteld.
Vlaams minister van Werk Vandenbroucke (sp.a) onderzoekt het systeem verder en wil het uitbreiden door de overbruggingspremies op te trekken. Open VLD gaat natuurlijk meteen dwars liggen: dit systeem zou te duur zijn, mag slechts een tijdelijke zijn, mensen mogen zeker niet meer gaan verdienen door minder te werken, etc. Bovendien zou deze maatregel leiden tot een ‘budgettaire ontsporing’ van tientallen miljoenen euro. Blijkbaar is Open VLD de kostprijs vergeten dat de jobkorting waarmee zij zo graag uitpakten: 750 miljoen euro overheidsuitgaven met een return on investment gelijk aan nul. De meerderheid van de Vlamingen die de jobkorting kregen, schoven ze meteen door naar hun spaarboekje. Impact op de economie: eveneens nul.
Eindelijk krijgt de regering de kans om echt iets te doen voor de bedrijven en voor de werknemers. Er ligt een goed idee op tafel om de tewerkstelling van bedienden te beschermen en de bedrijven ademruimte te geven, en dat tegen een kostprijs ver beneden die van de jobkorting. Maar toch staan de liberalen op de rem. Wat is hun alternatief, vraagt iedereen met gezond verstand zich dan af. Ontslagen aanmoedigen en iedereen een werkloosheidsuitkering? Zal dat dan de begroting redden? Onbegrijpelijk. Zouden ze er bij Open VLD niet beter aan doen even te zwijgen en de eigen opvattingen eens kritisch onder de loep nemen? Want wat lag er ook alweer de aan de basis van deze economische crisis?
In feite is het gewoonweg fantastisch dat bedrijven zoals Samsonite en ON Semiconductor dit soort initiatieven nemen. Het toont aan dat er nog solidariteit bestaat tussen werknemers onderling en ook tussen de werkgever en werknemer. Samen wordt er gezocht naar een oplossing en samen wordt er ook een gevonden: dat verdient alle lof en aanmoediging. Ook Vandenbroucke die vooruit wil en initiatief neemt, verdient een pluim. Groen! is voorstander van deze tijdelijke reorganisaties, en wil zelfs nog een stap verder gaan. Crisissen zijn kansen, horen we overal. Tijd om ze te verzilveren.
Werknemers die nu hun tijdskrediet of ouderschapsverlof opofferen om hun bedrijf te redden, zouden op z’n minst hun quota onaangetast moeten zien. Zodat ze na de crisis, ook nog tijdskrediet over hebben om op te nemen wanneer het hun en hun gezin uitkomt. En waarom gaan overheid, werkgevers en werknemers niet eens rustig rond de tafel zitten om na te denken over een meer structurele herverdeling van arbeid en vrije tijd? Groen! pleit al jaren voor een 32 uren werkweek als norm. Deze crisis heeft ervoor gezorgd dat er nu her en der experimenten lopen. Laten we deze experimenten van nabij opvolgen. Het zou best wel eens kunnen dat de werknemers van hun kortere werkweek houden. Plots een vijfde meer tijd voor zichzelf, voor de kinderen, voor de familie, voor de hobby’s, voor vrijwilligerswerk. Een gering verlies aan inkomen met in ruil, een schat die niet in geld kan worden uitgedrukt: vrije tijd. Ontspannen mensen zijn gelukkige mensen.
En misschien zit er voor de bedrijven ook wel iets in: waarom dezelfde mensen verplichten terug 38 uur te gaan werken zodra de economie weer aantrekt? Waarom niet gewoon extra mensen aanwerven, het organigram herschrijven en iedereen 32 uur laten werken? Het leger werklozen zal er door slinken. Het levert het bedrijf extra hoofden, extra handen en extra creativiteit op. En ze krijgen een kans om iets terug te doen voor hun werknemers.
Gelukkige werknemers zijn gemotiveerde werknemers. De overheid zal minder uitkeringen moeten betalen en minder kinderopvang moeten subsidiëren. Dit ruikt naar driedubbele winst. Op termijn kan er ook gezocht worden naar een structurele financiering vanuit de overheid om het loonverlies te beperken voor mensen die vrijwillig kiezen voor een viervijfde werkweek. Stel dat de regering er eindelijk in slaagt om de fiscale fraude aan te pakken en een belasting op inkomsten uit vermogen in te voeren. Volgens academische studies zou dat meer dan tien miljard euro extra opbrengsten kunnen opleveren. Zo komt er de financiële ruimte om iedereen die minder gaat werken, een basisloon te schenken. Mensen die minder werken in loonverband, zitten immers ook niet stil: ze voeden de kinderen op, zijn creatief in het verenigingsleven, geven de maatschappij kleur. Zo geef je mensen maximaal kansen om al hun talenten te ontwikkelen en al hun talenten in te zetten in de samenleving. Daar mag voor Groen! iets tegenover staan.
Contact: Mieke Vogels -
Deel
Vlaams Volksvertegenwoordiger
Gemeenschapssenator