Groene Economie

Deze pagina’s staan bol van boeiende en frisse informatie over groene economie. De teksten worden op een ad hoc basis toegevoegd. Wie een meer gestructureerde aanpak verkiest en zich echt wenst te verdiepen, kan inspiratie opdoen bij de leestips die we op deze pagina plaatsen.

De economische crisis: naar een Groene New Deal

De huidige neoliberaal geïnspireerde economie is in vele bedjes ziek. De vrije marktwerking bevordert inderdaad de innovatie en de welvaartscreatie, maar zorgt tegelijkertijd voor een onaanvaardbare ongelijkheid en een onhoudbare uitputting van het leefmilieu. Het huidig economisch model creëert welvaart voor een elite, door uitbuiting van mensen en door roofbouw op de planeet. In onze visie moet dit radicaal anders: een ecologische economie werkt binnen de grenzen van ons ecosyteem, en verdeelt de welvaart op een rechtvaardige manier.
De huidige economische crisis werd veroorzaakt door de financiële crisis. De geschiedenis toont aan dat dergelijke dips lang kunnen duren en diep snijden, zoals in Japan in de jaren ’90 waar de malaise 10 jaar aansleepte. Groen! ziet deze crisis toch als een kans. We moeten werkloosheid en een ontsporende overheidsschuld tegengaan. We moeten dit op een slimme manier doen. We moeten een andere weg inslaan. We moeten de economische, de klimaat- en de sociale crisis niet als drie onafhankelijke gebeurtenissen beschouwen – in werkelijkheid zijn ze onlosmakelijk verbonden. Daarom stellen wij een Groene New Deal voor: een gelijktijdige en krachtdadige aanpak van de klimaat-, sociale- en financieel-economische crisis, via massale investeringen in een ecologische economie. We creëren werk in de sectoren van de toekomst, zoals hernieuwbare energie, ecobouw en emissievrij vervoer. We sluiten een pact met werkgevers, werknemers, NGO’s, alle overheden en alle betrokkenen. We handelen nu, en denken ver vooruit.

De financiële crisis : voorstellen

De hypotheekcrisis in de VS, veroorzaakte een financiële crisis van nooit geziene omvang, die op haar beurt de gehele wereldeconomie afkoelde. Wij hebben samen met Ecolo de mechanismen bestudeerd die aan de oorsprong van de financiële crisis lagen, en formuleerden een set verregaande voorstellen. We vinden dat er naast het crisismanagement dat we medio september en begin oktober 2008 zagen, ook gewerkt moet worden aan een structurele hervorming van de financiële wereld. De financiële sector moet afslanken, moet van een dominante en overheersende rol terug naar een dienende rol gaan, en moet zich concentreren op zijn kerntaak van spaargeld beheren en kredieten verstrekken. Stabiliteit en minimaal risico zijn daarbij sleutelbegrippen. Lees hier ons 21-punten plan (PDF 1MB) van concrete voorstellen.

Hoe meet je een economie?

Economie is volgens de dikke Van Dale ‘de wetenschap die het menselijk streven naar welvaart tot voorwerp heeft’. Economen bestuderen dus hoe je in een samenleving, via productie en verdeling, tot welvaart komt. Economen gebruiken daarbij nogal vaak harde wiskunde, statistische analyse, complexe computermodellen, en allerhande hypothesen. Economen houden van cijfers. Ook om een economie in haar geheel te meten, gebruiken ze een cijfer: het Bruto Binnenlands Product. Het is de numerieke uitdrukking van de activiteit in een nationale economie. Maar is het ook de numerieke uitdrukking van de welvaart binnen die economie? Kan welvaart überhaupt in een cijfer uitgedrukt worden? Als het BBP geen accurate maatstaf is voor de welvaart in een samenleving, waarom zouden we het BBP dan gebruiken in een wetenschap die het menselijk streven naar welvaart tot voorwerp heeft? Wat zijn de alternatieven? Lees er hier (PDF 712kb) meer over.

Leestips

• Terra Reversa, de transitie naar rechtvaardige duurzaamheid,
  Peter-Tom Jones & Vicky De Meyere,
  Uitgeverij EPO en Masereelfonds Leuven, 2009, ISBN 978 90 6445 543 8
  Dit boek gaat ver voorbij de analyse van de problemen, en richt zich op de oplossingen. De auteurs behandelen onderwerpen zoals transitiemanagement en het 4E model, die de weg beschrijven naar een rechtvaardige en duurzame samenleving.


• Ecological Economics, an introduction,
  Michael Common & Sigrid Stagl,
  Cambridge University Press, 2005, 556 p., ISBN 978 05 2101 670 4
  Dit boek is nu al een klassieker. Het is een zeer volledig en helder handboek over ecologische economie. De economie wordt er bestudeerd als deelsysteem van een groter eco-systeem, dat herleid kan worden tot materiaal- en energiestromen. Er wordt in uitgelegd waarom een vrije marktwerking blind is voor de effecten op het milieu, en het beschrijft in detail de vele instrumenten die ingezet kunnen worden om de economie te corrigeren in de richting van een ecologische economie. Er wordt ook ingegaan op cruciale thema’s als energievoorziening, internationale handel, klimaatverandering, biodiversiteit en technologische verandering. Dit boek is de perfecte inleiding voor iedereen die geïnteresseerd is in een nieuwe, ruimere en meer realistische beschrijving van hoe ons economisch systeem werkt.


• Terra Incognita,
  Peter-Tom Jones & Roger Jacobs,
  Academia Press, 2007, 690 p., ISBN 978 90 3821 097 1
  Het blijft bergaf gaan met ons leefmilieu. Wat economische groei wordt genoemd, betekent nu al in veel rijke landen achteruitgang van de welvaart. Het Noorden heeft de wereld meegezogen in een uiterst verleidelijk maar helaas onduurzaam ontwikkelingsmodel. In een eindige wereld is het milieubeslag van de rijken onmogelijk te veralgemenen naar alle mensen op aarde: de ecologische crisis en het mondiale rechtvaardigheidsvraagstuk zijn als een Siamese tweeling met elkaar verbonden. Terra Incognita verbindt inzichten over de huidige ecologische crisis aan mondiale rechtvaardigheid. De auteurs lanceren wetenschappelijk gefundeerde stellingen over milieu, ecologie, duurzaamheid,... en bieden mogelijke oplossingen om de wereld leefbaar te maken. Een basiswerk om onze gezamenlijke toekomst voor te bereiden.


• Klimaatboek,
  Els Keytsman & Peter-Tom Jones,
  EPO, 2007, 182 p., ISBN 978 90 6445 452 3
  Dit boek biedt in beknopte en zeer toegankelijke vorm een totaalvisie op de klimaatproblematiek. In het eerste deel wordt een kort overzicht gegeven van de wetenschappelijke kennis op gebied van klimaatverandering. In het tweede deel worden realistische ecologische oplossingen uitgewerkt. De centrale gedachte is dat er een dringende en drastische ecologische omslag van onze productie- en consumptiewijzen dient te komen. De auteurs presenteren hiertoe tal van maatregelen op gebied van wonen, werken, mobiliteit, ... en onderbouwen elke stelling vanuit hun wetenschappelijke visie. Het boek houdt ook een positieve boodschap in: via technologische innovatie en gedragsverandering kunnen we het tij nog keren.


• Arm en rijk: waarom sommige landen erg rijk zijn en andere erg arm,
  David S. Landes,
  Spectrum, 2002, 703 p., ISBN 90 274 9106 2
  Dit boek probeert aan de hand van ongeveer 1000 jaar economische geschiedenis uit te vissen waarom sommige landen rijk geworden zijn en andere arm gebleven zijn. Dit is een belangrijke vraag en het antwoord wordt met veel boeiende historische voorbeelden gebracht. 1000 jaar geschiedenis vraagt natuurlijk wel wat plaats. Het is dus een klepper van 700 bladzijden, maar laat dat je niet afschrikken. Het boek kan perfect per hoofdstuk gelezen worden en het leest vlot weg. Het is zeker niet vanuit een ecologisch standpunt geschreven en er zijn best kritische kanttekeningen te maken. Er zijn echter weinig schrijvers die het aandurven om dit onderwerp grondig te behandelen en als lezer wordt je permanent uitgedaagd om je eigen mening af te toetsen en bij te stellen. Kan je eigenlijk meer verwachten van een boek?


• John Maynard Keynes: 1883-1946 Economist, philosopher, statesman,
  Robert Skidelsky,
  Penguin Books, 2003, 1021 p., ISBN 978 01 4303 615 9
  Dit is een biografie van een van de belangrijkste economen ooit. Het is echter niet zomaar een biografie. Het is de leeseditie van een driedelige wetenschappelijke biografie van John Maynard Keynes. Dat gezegd zijnde, blijft het nog altijd 1000 bladzijden lang. Dat is nodig want Keynes was niet enkel een economisch genie, maar ook een belangrijk politicus in een historisch bewogen tijd. Het levensverhaal van Keynes levert dus niet enkel inzicht in het leven van Keynes, maar ook belangrijke inzichten over de geschiedenis van de vorige eeuw en over het ontstaan van de economie als nieuwe tak van de wetenschap. Keynes is een belangrijk econoom voor ecologisten omdat zijn werk een belangrijke onderbouw biedt voor een actief overheidsingrijpen. Het is echter belangrijk om terug te grijpen naar wat dit genie echt gezegd en gedacht heeft. Dit kan nu dank zij deze biografie. Een passant leer je ook nog een zeer boeiend, gepassioneerd mens kennen.


• PR! A Social History of Spin,
  Stuart Ewen,
  Harper Collins, 1996, 480 p., ISBN 0-465-06168-0
  Dit is niet echt een economisch boek, maar het is zeker leuk om te lezen. Het is ook het boek dat je kijk op de dagdagelijkse politiek het meest zal beïnvloeden. Het is een ontluisterende geschiedenis van public relations (PR). De historische feiten zullen je een nieuw inzicht geven in onze hedendaagse werkelijkheid. Ook vanuit economisch oogpunt is het desalniettemin een belangrijk boek. Het bevestigt dat onze economie door zo veel meer beïnvloedt wordt dan vraag en aanbod. Het leert ons dat onze gedachten, alledaagse werkelijkheid en zelfs economische realiteit gevormd wordt door "Spin": verhaaltjes en ideeën bedacht om u weg te leiden van de waarheid en de actie. En dat is voor iedereen belangrijke achtergrondinformatie.


• Réparer la planète,
  Maximilien Rouer & Anne Gouyon,
  Editions JC Lattès-BeCitizen, 2007, 403 p., ISBN 978 27 0962 925 6
  In dit toegankelijk werkje worden alle grote uitdagingen van de 21e eeuw aangepakt: het klimaat, de energie voorziening, de primaire grondstoffen, het water en de bodem, onze gezondheid en de diversiteit. Voor elke uitdaging beschrijven de auteurs inspirerende oplossingen, bekeken vanuit een mondiaal perspectief. Naast deze macro-problematieken wordt er ook aandacht gegeven aan het micro economische niveau. De auteurs reiken oplossingen aan voor bedrijven en individuen, om groene fabrieken te bouwen, positieve transportnetwerken, en positieve gebouwen. In dit boek staat de idee centraal dat milieubescherming niet langer voldoende is, en dat er actief gewerkt moet worden aan een ecologisch herstel van de schade die ons leefmilieu reeds heeft opgelopen.


• Ondergang,
  Jared Diamond,
  Spectrum, 2005, 702 p., ISBN 90-274-9863-6
  Ook dit is geen echt economisch boek, maar zeker wel het lezen waard. De auteur is bioloog, fysioloog en geograaf en heeft meerdere populair wetenschappelijke werken geschreven. In dit werk haalt hij de hoogdravende ideeën over het genie en de ongenaakbaarheid van de mens onderuit. Hij slaagt erin om op een toegankelijke manier uit te leggen waarom bepaalde beschavingen ‘plots’ verdwenen. Diamond: “De parallellen tussen Paaseiland en de hele moderne wereld zijn angstaanjagend duidelijk. Dankzij globalisering, internationale handel, jumbojets en internet delen alle landen op aarde dezelfde hulpbronnen, net als destijds het dozijn clans op Paaseiland. Het eiland was ver in de Stille Oceaan net zo geïsoleerd als de aarde tegenwoordig in de ruimte.” De invloed van de mens op zijn omgeving speelt een bepalende rol. De manier waarop we leven is misschien nieuw, maar de processen groei, uitbreiding en belasting van het milieu niet. In zijn laatste hoofdstuk geeft de auteur ook zijn visie over het voorkomen van een ondergang van onze beschaving.


• De Toekomst is groen,
  Thomas L. Friedman,
  Nieuw Amsterdam, 2008, 496 p., ISBN 978 90 4680 412 4
  In dit boek geeft de auteur een zeer radicale visie op de toekomst van Amerika en de wereld. Friedman wordt wereldwijd erkend als deskundige op gebeid van politiek, internationale betrekkingen en globalisering. Hij begint dit boek met een zeer aangrijpende en alarmerende beschrijving van de onmogelijkheid van ons ontwikkelingsmodel. Het gaat verder met een zeer sterk pleidooi voor een groene revolutie, voor een Amerika dat de rol van groene pionier opneemt, voor een radicale ecologische omslag. Friedman is een Amerikaan en overtuigd patriot, en dat klinkt hier en daar (te) hard door en kan irritatie opwekken. Toch doet dit niets af aan zijn boodschap en is het een zeer overtuigend boek, een meeslepende rit over heel de wereld en doorheen de geschiedenis, doorspekt met anekdotes en levendige verhalen. Het boek verveelt geen seconde en de klare taal is zelfs in staat de ogen te openen van de doorsnee SUV-rijdende redneck. Een echte aanrader.


• Econoshock,
  Geert Noels,
  Houtekiet, 2008, 382 p., ISBN 978 90 8924 034 7
  In dit boek worden zes economische schokken beschreven die de wereld grondig zullen veranderen in de komende jaren, aldus de auteur. Er worden heldere definities gegeven, het boek is zeer didactisch opgebouwd en uitermate toegankelijk voor iedereen. Het behandelt de demografische explosie, de verschuiving naar het Oosten, de rol van ICT, het einde van de fossiele brandstoffen, het einde van het risicokaptialisme en de toekomstige rol van de groene economie.

Deel