Samenvatting Verkiezingsprogramma 2010
'Ja, we voeren campagne over B-H-V. Dat is wellicht een primeur voor de Vlaamse groenen', zei voorzitter Wouter Van Besien verrassend genoeg aan het begin van een druk bijgewoonde persconferentie midden mei. Daarop werden dé drie speerpunten voor de campagne voorgesteld, waaronder dus B-H-V. Andere centrale punten in de campagne zijn: duurzame economie en werk, en de bestrijding van de armoede. Groene draad doorheen de campagne wordt integriteit.
Sommige commentatoren noemden het verrassend, anderen dan weer verfrissend. Feit is dat Groen! van het communautaire debat een prioriteit maakt, en dat voor het eerst in haar bestaan. 'Het gaat niet op om de regering eerst te laten vallen over een institutioneel probleem om daarna te zeggen dat het niet belangrijk is', verklaart Wouter Van Besien. ‘Maar een staatshervorming en de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde zijn enkel mogelijk als je echt in dialoog gaat’.
De keuze maakt deel uit van een pakket voorstellen. Want een staatshervorming kan een einde maken aan de confrontatiestrategie en politieke spelletjes, maar ook een meer integere politiek opleveren. ‘Zo pleiten we niet alleen voor een splitsing van de kieskring en het gerechtelijk arrondissement BHV, maar ook voor een nieuwe financieringswet, de invoering van een federale kieskring, de afschaffing van de Senaat en het verbod op cumuls en schijnkandidaturen’.
Het tweede speerpunt is de groene economie. Want jobs, dat is wat ons land nodig heeft. ‘Ons plan voor vergroening van de economie levert meer dan 100.000 jobs op, dat zijn jobs in duurzame sectoren en jobs die blijven’, vervolgt voorzitter Van Besien. ‘Verder mag groene stroom niks extra kosten op de elektriciteitsfactuur. Zo moeten de nucleaire woekerwinsten van Electrabel – 1,5 tot 2 miljard euro - worden afgeroomd om te investeren in hernieuwbare energie’.
Tot slot moet de aandacht ook gaan naar de strijd tegen armoede, het derde speerpunt. ‘Alle uitkeringen (van gepensioneerden, zieken, gehandicapten...) moeten worden opgetrokken tot de Europese armoedegrens. Dat kost 1,25 miljard euro en kan worden betaald met een beperking van de notionele interestaftrek. Verder moet de pensioenuitkering gegarandeerd blijven. Wij geven absoluut voorrang aan het wettelijk pensioen (de eerste pijler)’.
Voorzitter Wouter Van Besien gelooft er sterk in dat onze beleidsvoorstellen haalbaar én betaalbaar zijn (zie volgende pagina). Hij stelt wel enkele (positieve) voorwaarden. ‘De politieke spelletjes moeten dringend begraven worden, en de integriteit moet terug bovengehaald worden in de politiek. Want na drie jaar kostbare tijd verloren, is het tijd om zonder verborgen agenda naar oplossingen te zoeken. Tijd dus voor positieve energie, niet voor niks onze slogan’.
Concrete voorstellen op drie vlakken
- Integere politiek
Gedaan met de politieke spelletjes en scheldpartijen. We willen dat politici meer integer werken. Daarvoor zullen de politici een andere, constructieve houding moeten aannemen. Maar Groen! wil ook essentiële spelregels veranderen om belangenvermenging uit te sluiten en openheid te garanderen. Zo kan er weer echt bestuurd worden, en dat is uiteindelijk toch wat je van politici verwacht. Een dialoog die uitmondt in een win-winsituatie voor beide gemeenschappen: de splitsing van Brussel Halle Vilvoorde, een grondige staatshervorming, meer Vlaamse bevoegdheden en een federale overheid die geld heeft om jouw pensioen te betalen.
- Duurzame economie en werk
Jobs, dat is wat ons land nodig heeft. Ons plan voor vergroening van de economie levert meer dan honderdduizend jobs op, in de bouw, in de hernieuwbare energie, in de zorgsector, in de industrie,… En niet om het even welke jobs, maar kwaliteitsvolle jobs, jobs die blijven. Groene stroom kost je niks extra op uw elektriciteitsfactuur omdat we 2 miljard woekerwinsten van de kerncentrales afromen. We zorgen voor lage energie woningen voor alle gezinnen door forse investeringen en een ambitieuze klimaatwet. Om hernieuwbare energie alle kansen te geven, willen we de wet op de kernuitstap behouden.
De lasten op arbeid moeten naar beneden, zodat het goedkoper wordt om mensen aan te nemen. Beter is het om lasten te heffen op vervuiling en een bijdrage te vragen van de superrijken via lasten op inkomsten van grote vermogens.
Groen! wil spaarbanken en beleggingsbanken strikt scheiden en we willen een nieuwe overheidsbank die investeert in de groene economie. Het betalen van hoge bonussen willen we verbieden.
Onrechtvaardige belastingscadeaus aan multinationals willen we afschaffen en dit geld gebruiken voor pensioenen en armoedebestrijding.
- Armoede bestrijden
Anderhalf miljoen mensen in armoede, zo’n onrecht willen we toch allemaal weg. Ons plan van 1,25 miljard haalt gepensioneerden, werklozen, zieken, alleenstaande vrouwen met kinderen, mensen met een handicap en leefloontrekkers uit de armoede.
Jouw pensioenuitkering moet gegarandeerd blijven. We geven absoluut voorrang aan het wettelijk pensioen (de eerste pijler). Dat moet hoog genoeg zijn om uit de armoede te kunnen blijven.
Ziekenhuizen mogen niet langer prestaties aanrekenen waarop de zieke geen vat heeft, maar enkel een vast bedrag. Zo winnen we twee keer: als je ziek bent, weet je welke factuur je zal krijgen en tegelijkertijd vermijden we dat je therapieën of geneesmiddelen krijgt die niet nodig zijn.
Betaalbaarheid van voorstellen is nu extra belangrijk
Klopt de rekening in tijden van crisis?
De Belgische staat is virtueel failliet en het zal gemiddeld ongeveer 4.000 euro besparingen per Belg kosten om weer naar een beetje begrotingsevenwicht te gaan. Dat was de onheilspellende boodschap van het Planbureau aan het begin van de campagne. Reden te meer om de betaalbaarheid van onze voorstellen extra te benadrukken. Want zeker in tijden van crisis moet de rekening kloppen. Hoe zorgen we er dus voor dat we én besparen én investeren?
Voor Groen! is begrotingsorthodoxie belangrijk. Tegelijk gaan we niet mee in de logica van partijen dat we geen maatregelen meer mogen voorstellen die geld kosten. We zijn ervan overtuigd dat investeren in duurzaamheid op lange termijn minder begrotingstekorten betekent. Een begroting saneren is een én-én verhaal, besparen én investeren. Essentieel is wel dat schuldfinanciering enkel wordt aangewend om investeringen te financieren, niet om lopende uitgaven te dekken.
We willen naar een begroting in evenwicht en tegelijk beleidsruimte creëren om duurzaam te investeren door nieuwe besparingen en inkomsten aan te boren. De transitie naar een duurzame economie levert nog extra zuurstof. We willen dit doen vanuit een algemene visie waarin we de lasten op arbeid laten dalen en die op vervuiling en vermogens laten stijgen. Op die manier komen we tot een groenere en een meer rechtvaardige fiscaliteit.
Vergroening van de fiscaliteit
Bij ‘groene fiscaliteit’ vervangen we de lasten op arbeid door heffingen op vervuilende producten en diensten. Deze vorm van fiscaliteit is heel wat rechtvaardiger. Bovendien zorgt het er via het prijssignaal ook voor dat mensen vlugger maatschappelijk waardevolle keuzes maken. Groene belastingen zijn een vorm van indirecte belasting. Voordelen daarvan zijn: ze worden minder ontdoken dan directe belastingen, zijn administratief heel wat eenvoudiger en goedkoper te innen, en worden het hele jaar door betaald.
Voorbeelden van maatregelen groene fiscaliteit in het programma: slimme kilometerheffing, kerosinetaks, BTW op vliegtuigtickets, afromen van de woekerwinsten van de kerncentrales, stopzetten van gratis verkregen emissierechten aan grote bedrijven,...
Een rechtvaardiger fiscaliteit
Ons belastingsstelsel bevat heel wat sociaal onrechtvaardige constructies, die Groen! de volgende jaren wil aangepakt zien. Dit levert enerzijds besparingen op, anderzijds meerinkomsten. Dat doen we door:
- Betere belastinginning en aanpak fiscale fraude is realistisch
Als de aanbevelingen van de parlementaire commissie Fiscale fraude worden uitgevoerd, volgen de meerinkomsten zeker. Het gaat onder meer om het opkuisen en reorganiseren van het departement Financiën, het versterken van de BBI en van de rechtbanken en het linken van overheidsdatabanken.
Verschillende academische studies hebben de potentiële meerinkomst hieruit op 20 à 30 miljard geschat. Groen! wil dit budget enerzijds inzetten om de begroting in evenwicht te brengen, anderzijds om lastenverlagingen door te voeren.
- Vermogenswinstbelasting: rechtvaardiger, eenvoudiger
Groen! wil de roerende en onroerende voorheffing afschaffen en vervangen door een belasting op de inkomsten uit vermogens. Hierdoor zouden de lasten voor 75% van de bevolking dalen en voor de 15% allerrijksten stijgen. In het buitenland bestaan dergelijke belastingen al (Nederland, Frankrijk,…).
Alles samen hebben de Belgen een vermogen van ongeveer 1700 miljard euro. De rijkste 10% bezit daarvan meer dan de helft. Momenteel worden de inkomsten uit deze grootste vermogens bijna niet belast: slechts 7,3% komt uit vermogensinkomsten.
- Speculantentaks van 0,5%
Groen! wil niet de beleggers benadelen die handelen ‘als een goede huisvader’, maar wel zuiver speculatieve beurstransacties ontmoedigen. Dat kan door de bestaande heffingen te verhogen tot 0,5%. Ter vergelijking, deze heffing bedraagt 0,5% in het Verenigd Koninkrijk en zelfs 1% in Ierland.
Deze lage belastingsvoet heeft geen ontmoedigende invloed op de belegger of spaarder die op lange termijn belegt. Deze heffing is wel zeer ontmoedigend voor speculanten die nu nog meerdere keren per dag aandelen aan- en verkopen.
- Beperking (notionele) intrestaftrek
Ook (in principe nuttige) maatregelen zoals de notionele intrestaftrek zijn volledig aan het ontsporen. Bij de invoering ervan werd gezegd dat het 476 miljoen zou kosten en neutraal zou zijn voor de begroting. Voor het fiscale jaar 2007 liep het kostenplaatje al op tot 2,4 miljard euro.
We behouden de notionele intrestaftrek maar maken hem voorwaardelijk, onder meer van jobcreatie of –behoud en van duurzame innovatie. Zo besparen we naar schatting vele honderden miljoenen tot zelfs meer dan 1 miljard euro.
Besparingen en meerinkomsten door transitie naar duurzame economie
Ons economisch programma voorziet in een relanceplan dat de transitie naar een duurzame economie inzet. Deze relance levert meer inkomsten op voor de overheid, vooral door: jobcreatie en investeringen in energie-efficiëntie.
- Jobcreatie. In allerlei sectoren ontstaan nieuwe jobs, groene en andere, volgens diverse bronnen (Planbureau, Agoria,…) minstens 100.000. Dit levert de schatkist meerinkomsten aan sociale bijdragen, bedrijfsvoorheffing,…
- Investeringen in energie-efficiëntie. Volgens een recente studie van McKinsey, ism het VBO, kan ons land tussen nu en 2030 5,3 miljard besparen door investeringen in energie-efficiënte gebouwen.