Vraag en antwoord: de splitsing van BHV
Woensdagnacht 14/09/2011: De 8 onderhandelaars bereiken akkoord over splitsing BHV
Maar wat staat er nu eigenlijk in dat ‘historische’ akkoord dat de communautaire splijtzwam na 50 jaar eindelijk van de baan veegt? Hebben de Vlamingen wel degelijk zoveel binnengehaald als ze beweren en welke garanties hebben ze dat de splitsing er wel echt komt? Gaat dit akkoord de verfransing van de rand tegen? Werpt dit akkoord een dam op tegen de verbrusseling?
Met deze Q&A willen we een antwoord geven op al uw vragen rond het BHV-akkoord. Bijkomende vragen kan u mailen naar info@groen.be
Waarom is Groen! tevreden met dit akkoord?
Dit is een evenwichtig akkoord, een fair compromis dat na meer dan 50 jaar discussie over de kieskring BHV voor communautaire rust (“pacificatie”) moet zorgen . Het is een helder akkoord dat zorgt voor een propere splitsing van BHV zonder te raken aan taal- of gewestgrenzen of zonder de faciliteiten van de Franstaligen in de rand uit te breiden. Het is dan ook terecht dat er in de media sprake is van een ‘historische doorbraak.’
Welke punten heeft Groen! aangebracht in dit akkoord?
De eis voor een splitsing van BHV werd op zich door Groen! mee gesteund. Daarnaast ijverden we vooral voor volgende punten:
- afschaffing van de rechtstreeks verkozen Senatoren. De Senaat wordt omgevormd tot een niet-permanent orgaan met sterk ingekrompen bevoegdheden.
- een interne staatshervorming in Brussel om de structuren te vereenvoudigen op vlak van onder meer veiligheid, mobiliteit en stedenbouw.
- de “metropolitane gemeenschap”: een nieuw structureel overlegorgaan tussen de drie gewesten en de gemeenten van Vlaams-Brabant over gewestelijke bevoegdheden die voor het Brusselse hinterland belangrijk zijn (mobiliteit, huisvesting, ruimtelijke ordening, werk,…). Beter overleg en meer samenwerking is hier zeer belangrijk.
- de zogenaamde “constitutieve autonomie” (de mogelijkheid voor de gewesten om zelf regels te maken voor de verkiezing en samenstelling van hun parlementen) maakt het de gewesten mogelijk ook intern werk te maken van politieke vernieuwing.
Is dit nu een zuivere splitsing?
Een volledig ‘zuivere’ splitsing is een illusie: als je BHV via dialoog wil splitsen, is een compromis onvermijdelijk. Toch spreekt de pers terecht van een vrij duidelijke en nette splitsing.
Er komen drie aparte kieskringen voor de Kamer: Vlaams-Brabant (waaronder Halle en Vilvoorde vallen), Brussel en Waals-Brabant. Tussen deze kieskringen is er geen apparentering. Enige uitzondering: de kiezers uit de zes faciliteitengemeenten rond Brussel zullen kunnen kiezen tussen de lijsten voor Vlaams-Brabant en die voor Brussel. Buiten de zes faciliteitengemeenten is de splitsing volledig.
De splitsing geldt ook voor het Europese Parlement. De kiezers uit Vlaams-Brabant zullen enkel voor lijsten van het Nederlandstalig college kunnen stemmen, behalve in de zes faciliteitengemeenten. Voor de Senaat is er geen rechtstreekse verkiezing meer.
Moedigt het nieuwe akkoord niet juist de Franstaligen aan om lijsten in te dienen in Halle-Vilvoorde en zelfs ruimer: heel Vlaams-Brabant?
De stimulus is in elk geval veel kleiner dan in de huidige situatie. De kans op een kamerzetel voor de Franstaligen in Vlaams-Brabant wordt door het nieuwe akkoord erg klein. De Franstaligen in de zes randgemeenten zullen wellicht grotendeels voor Brusselse lijsten stemmen, wat het aantal Franstalige stemmen in Halle-Vilvoorde al bijna halveert.
Wel kunnen de Franstalige lijsten uit Vlaams-Brabant de stemmen behaald in het oude Halle-Vilvoorde mee in rekening brengen voor de verkiezing van de gecoöpteerde Senatoren. Maar: de Franstaligen hebben in totaal slechts recht op vier gecoöpteerde senatoren. De stemmen in Halle-Vilvoorde vormen slechts een marginaal deel van het totale stemmenaantal. De Franstalige kopstukken zullen op de Brusselse lijsten gaan staan en grote campagnes in de rand zullen achterwege blijven.
Dat inwoners en burgemeesters in Vlaanderen naar een tweetalige kamer bij de Raad van State mogen, is toch vreemd?
Dit is inderdaad een toegeving aan de Franstaligen, die nodig was voor het evenwicht in het compromis. Op dit moment is er immers een eentalige kamer bevoegd. Eens het akkoord wordt uitgevoerd, zal het een tweetalige kamer worden met alternerend een Nederlandstalige en een Franstalige voorzitter. Anderzijds mag men van een instelling als de Raad van State toch een onafhankelijke stellingname verwachten. Er bestaat vandaag trouwens al een gelijkaardige regeling voor het tuchtrecht van de burgemeesters: helemaal nieuw is dit dus niet.
Er heerst onrust dat de zes faciliteitengemeenten hiermee definitief verbrusseld worden? Klopt dit?
Neen, enkel het kiessysteem verandert. Voor de zes faciliteitengemeenten komt het neer op een status quo. Er is dus niets veranderd aan de inhoud van de faciliteiten. Zelfs de afschaffing van de omzendbrief Peeters over de aanvraag van de documenten in het Frans is niet in het uiteindelijke akkoord opgenomen.
Welke grote toegevingen hebben de Franstaligen moeten doen?
Er komt geen uitbreiding van Brussel. De faciliteiten worden niet uitgebreid. De Franse gemeenschap krijgt dus ook geen bevoegdheden in Vlaanderen, dus geen Franstalige bibliotheken in Vlaams-Brabant. Buiten de zes faciliteitengemeenten kan er niet meer op Brusselse lijsten gestemd worden. Er komt geen verplicht overleg noch verplichte cobeslissing over de Brusselse ring of over andere gewestbevoegdheden.
Is dit akkoord afgekocht met veel geld voor Brussel?
De beslissing hierover wordt genomen in het kader van de financieringswet. In de nota Di Rupo staat het voorstel voor een herfinanciering van 461 miljoen euro per jaar vanaf 2015. Dit is geen puur Franstalige eis: de Brusselse noden zijn reëel. Ook Nederlandstalige partijen in Brussel zijn hiervoor vragende partij. Ook de Brusselse Vlamingen en alle Vlamingen die in Brussel werken hebben immers baat bij beter onderwijs, betere mobiliteit, veiligheid, een kwalitatieve leefomgeving,… Uiteraard is het belangrijk dat deze middelen goed worden besteed, vandaar het belang van een interne staatshervorming. Onder impuls van Groen! maakt een Brusselse interne staatshervorming ook terecht deel uit van het compromis dat woensdagnacht werd bereikt.
En wat met het gerechtelijk arrondissement BHV?
Ook dat wordt gesplitst. Er komt een parket in Brussel en een parket in Halle-Vilvoorde. De rechtbank in Brussel blijft maar wordt ontdubbeld. Zowel Vlamingen als Franstaligen behouden hun volle rechten. De details hiervan moeten nog worden uitgewerkt.
Door het akkoord kunnen Vlaamse Brusselaars niet meer verkozen raken voor de Kamer. Dat is toch jammer.
Dit is inderdaad het belangrijkste nadeel van de gesplitste kieskring. Het was echter onvermijdelijk: als de stemmen uit Halle-Vilvoorde niet meer mogen gelinkt worden aan de Franstalige stemmen in Brussel, dan kan dat ook niet voor de Nederlandstalige stemmen.
Via het systeem van gecoöpteerde senatoren kan er wel voor gezorgd worden dat de stem van de Nederlandstalige Brusselaars gehoord wordt in het federale parlement.
Er is haast niets gekend over de timing van het akkoord: wanneer wordt de splitsing ingevoerd?
De timing hiervoor werd woensdagnacht heel goed afgesproken. Een eerste reeks wetsvoorstellen zal heel kort na de start van de nieuwe regering in het parlement worden besproken en gestemd. Daarbij worden verschillende dossiers aan elkaar gekoppeld zodat er een pakket ontstaat waarvoor zowel Nederlands- als Franstaligen vragende partij zijn.
Tot slot:
Is dit akkoord voor 100% wat de Vlamingen willen, is het voor 100% wat de Franstaligen willen of voor 100% wat de Brusselaars willen?
Neen, daarom heet het ook een compromis. Het is een oplossing voor een land dat nu al sinds 2007 in een politieke impasse verkeert. Dankzij het akkoord over de splitsing van BHV dat woensdagnacht werd gesloten, kunnen we ons hieruit los worstelen, zodat we eindelijk de sociaal-economische en financiële uitdagingen kunnen aanpakken.