Diversiteit als troef

Een rechtvaardige samenleving bestrijdt alle vormen van discriminatie. Ze zorgt er bovendien voor dat iedereen beslissingen kan nemen over diens eigen leven. Een goed functionerende democratie met respect voor de mensenrechten is hierbij onmisbaar. In België hebben we nog heel wat stappen vooruit te zetten en in Europa moeten we ons verzetten tegen krachten die de klok terug proberen draaien.

Diversiteit is een troef, geen bedreiging. Kunnen zijn wie je wil, graag zien wie je wil en dragen wat je wil zijn fundamentele onderdelen van de menselijke waardigheid. Identiteit is een persoonlijke beleving, geen politieke trofee. We kunnen enkel spreken over een rechtvaardige samenleving wanneer de overheid gelijke mogelijkheden, toegang en deelname voor iedereen garandeert. We zien dat landen of politieke bewegingen die de rechten van bepaalde groepen mensen bewust ondermijnen dat bijna altijd ook doen met andere rechten. Denk aan de rechten van migranten en vluchtelingen, van vrouwen, van mensen met een handicap en niet zelden ook aan het recht op vrije meningsuiting, vereniging en politieke participatie.

Democratie als uitgangspunt

Een democratie is gebouwd op een gemeenschap van vrije en gelijke burgers. Als je aan de fundamenten van die vrijheid en gelijkheid raakt, heb je geen democratie meer. De democratische rechtstaat krijgt het in Europa steeds moeilijker. Denk bijvoorbeeld aan Hongarije, waarover het Europees Parlement oordeelde dat het land niet langer een democratie is. En dat land is niet het enige Europese land waar de democratie onder druk staat. Europa heeft vandaag niet voldoende hefbomen om de ondermijning van rechtstaat en democratie in de Unie te voorkomen.

Nog heel wat werk aan de winkel

Op een aantal vlakken scoort België betreurenswaardig wanneer gaat over het garanderen van gelijke kansen. Discriminatie van mensen met een migratie-achtergrond blijft helaas schering en inslag. Dit gaat zowel over actieve discriminatie, haatspraak en haatmisdrijven als over structurele en/of indirecte discriminatie op bijvoorbeeld de woonmarkt of in het onderwijs.

Maar het is met name op de arbeidsmarkt dat België het dramatisch doet. Bijna nergens in Europa is de kloof tussen mensen met en mensen zonder een migratie-achtergrond zo groot. Ook buiten de arbeidsmarkt worden mensen met een migratie-achtergrond in ons land nog zeer regelmatig met discriminatie en racisme geconfronteerd. Wanneer het gaat over rechten van de LGBTQI+-gemeenschap is België dan weer al lang voorloper, maar ook daar zijn er nog heel wat belangrijke punten waar we vooruitgang moeten boeken.

De beslissing van de Vlaamse regering Jambon om uit Unia – het Interfederaal Gelijkekansencentrum dat zich inzet tegen discriminatie en voor de bevordering van gelijke kansen – te stappen, is dan ook een grote fout. De verdere versnippering van het al zo verdeelde Belgische landschap wat betreft de bescherming van mensenrechten, zorgt ervoor dat deze bescherming dreigt te gaan wankelen.

Onze eerste voorstellen

  • Pact voor meer gelijkheid en diversiteit op de arbeidsmarkt

    Veel Belgen met een migratie-achtergrond kunnen hun potentieel niet verwezenlijken door structurele hindernissen op de arbeidsmarkt. Met een duidelijk afsprakenkader tussen overheden, werknemers en werkgevers gaan we die verspilling van talent tegen. Dit pact omvat concrete tussentijdse doelen en een helder stappenplan. Op regelgevend vlak maken we werk van een betere inzet van praktijktests, een betere opsporing, toezicht door de federale en gewestelijke arbeidsinspectie en een vlotte erkenning van buitenlandse diploma’s en elders verworven competenties. Daarnaast zetten we prioritair in op de strijd tegen uitbuiting van werknemers met een precair of zonder wettig verblijf.

    Overheidsinstellingen, door de overheid gereguleerde en gesubsidieerde sectoren en ondernemingen die overheidsaanbestedingen krijgen, hanteren een diversiteitsbeleid. We werken met sociale partners aan CAO’s die positieve acties per sector uitwerken en een intersectorale CAO die grotere bedrijven verplicht om positieve actieplannen met slimme streefcijfers op te stellen. Alle sectoren moeten inzetten op grotere diversiteit via outreach-maatregelen.

  • Een democratisch Europa dat onze fundamentele rechten verdedigt

    Functionerende democratische instellingen en een onafhankelijke rechtstaat volstaan niet om volledige inclusie en gelijke kansen voor iedereen te realiseren. Ze zijn echter wel onontbeerlijk. Om de rechten van alle Europese burgers te versterken, maken we het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie afdwingbaar. Met een volwaardig mechanisme voor democratie, de rechtstaat en grondrechten, pleiten wij voor een sterker instrument om schendingen door lidstaten te bestraffen.

    Het jaarverslag dat de Europese Commissie jaarlijks opstelt met evaluaties van de rechtstaat in lidstaten moet worden gevolgd door concrete maatregelen, waaronder inbreukprocedures en het inhouden van subsidies. Het recent goedgekeurde rechtstaatmechanisme met betrekking tot het budget van de EU moet assertief worden gebruikt en sterk worden uitgebreid. Gemeenten, regio's en ngo's moeten in geval van een middelenbevriezing aan de nationale overheid rechtstreekse steun van de EU kunnen krijgen. De artikel 7-procedure inzake de rechtstaat moeten hervormd worden om ze minder gevoelig voor veto's te maken.

  • We versterken de wettelijke verankering van gelijke kansen

    We versterken de wettelijke verankering van gelijke kansen en antidiscriminatie op grondwettelijk, federaal en regionaal niveau. We brengen burgers en politici samen om naar buitenlands voorbeeld te schrijven aan grondwetsartikelen die uiting geven aan de fundamentele waarden van onze samenleving. Daarbij verankeren we het recht op persoonlijke autonomie en zelfbeschikking, onder meer met betrekking tot seksuele identiteit en abortus, in de Grondwet. We breiden eveneens de grondwettelijke waarborgen tegen haat, geweld en discriminatie voor de drukpers uit tot alle informatiemedia, en voorzien gelijke bestraffing van alle soorten haatspraak. 

    Op wetgevend vlak maken we werk van een meer coherent, slagkrachtig en afdwingbaar kader, zodat racisme en discriminatie niet ongestraft blijven. Naast de bestaande lijst laten we haatmotieven ook voor andere misdrijven als verzwarende omstandigheid gelden. Tot slot verbeteren we de rechtstoegang voor slachtoffers van discriminatie via pro deo-rechtsbijstand.

  • Een eengemaakt en krachtdadig mensenrechteninstituut

    We maken een einde aan de versplintering van mensenrechteninstituten in ons land en richten één interfederaal mensenrechteninstituut op dat aan de volgende voorwaarden voldoet:

    👉 een breed mandaat, om alle mensenrechten te bevorderen en beschermen;

    👉 een brede waaier aan functies op vlak van advies, rapportage en monitoring, behandeling van klachten en mensenrechteneducatie;

    👉 onafhankelijkheid van de regeringen;

    👉 actief pluralisme;

    👉 voldoende verregaande bevoegdheden om onderzoeken te starten, om bewijzen en documenten te verzamelen, om overleg te plegen met ngo’s en overheidsinstellingen en om bevindingen en aanbevelingen openbaar te maken;

    👉 de mogelijkheid om naar de rechtbank te stappen indien mensenrechtenschendingen worden vastgesteld;

    👉 voldoende financiële middelen, personeel, infrastructuur en capaciteit;

    👉 inbedding in een netwerk met andere overheidsinstellingen en het maatschappelijk middenveld;

    👉 internationale betrokkenheid, zodat het haar kennis en deskundigheid kan inbrengen in internationale en regionale mensenrechtenorganen en -mechanismen.