Eerlijke kansen voor elk kind

Onderwijs is de uitgelezen plaats om kinderen kansen te geven. Vandaag wordt die belofte onvoldoende waargemaakt. Wij gaan voluit voor een onderwijs waar elke leerling en elke student de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen tot een kritische, mondige volwassene. Op school voelen leerlingen, ouders en personeel zich goed en worden ze ondersteund om samen te werken aan de toekomst.

Onderwijs laat kinderen en jongeren uitgroeien tot kritische, mondige volwassenen die hun eigen talenten kennen en inzetten in de maatschappij. Daarom is de school dé plaats bij uitstek om kinderen meer kansen te geven. Kansen op leren, op ontwikkeling van talenten en op spelen met leeftijdsgenootjes. School is meer dan leren alleen. Het is een plek waar kinderen onbezorgd kind kunnen zijn. Zorgeloos opgroeien, spelen, leren, internet, een gezonde school- en leefomgeving, fijne hobby's ... zijn kinderrechten, ongeacht waar een kind opgroeit.

Kansen voor elk kind

Vandaag maakt onze samenleving die belofte echter niet voor alle kinderen waar. De plaats waar je geboren bent, bepaalt nog te veel het pad dat je in het onderwijs aflegt. Voor leerlingen die opgroeien in kansarmoede, thuis een andere taal spreken of leernoden hebben, is het veel moeilijker in ons onderwijssysteem. Dat heeft immers niet altijd oog voor de uitdagingen waar kinderen mee te maken krijgen en is niet altijd voorbereid om leerlingen optimaal te ondersteunen.

Wij gaan voor een warm, eerlijk en inclusief onderwijssysteem waar elk kind zich thuis voelt. Alle kinderen krijgen de kansen die ze verdienen van bij de start. Onderwijs vertrekt vanuit een geloof in hun kunnen en hun potentieel om te groeien. Doorheen de schoolcarrière krijgt elk kind voldoende basiskennis mee, maar ook genoeg uitdaging: school leert hen om out of the box te denken en kennis te maken met nieuwe werelden.

Open en brede scholen

Scholen zijn voor ons dan ook open en brede scholen die de deuren opengooien naar de wereld. Ook ouders voelen zich welkom. De school is het centrum van een gemeenschap. Leerlingen leren de buurt rondom de school kennen via activiteiten en samenwerkingen.

Ons onderwijs werd de voorbije jaren geconfronteerd met grote uitdagingen. De coronacrisis, het lerarentekort, de energiecrisis … leggen een zware druk op schoolpersoneel. Goede leerkrachten zijn nochtans dé basis voor onderwijs dat voor elk kind een plaats heeft. We versterken de draagkracht van onze leerkrachten door in te zetten op meer en betere praktijkopleiding en aanvangsbegeleiding, maar ook door samenwerking op school te stimuleren. We stappen af van het traditionele model van één leerkracht die verantwoordelijk is voor één klas. Daarbij worden leerkrachten bijgestaan door onderwijspersoneel met andere profielen, bijvoorbeeld in de rol van brugfiguren.

Onze eerste voorstellen

  • Van de leraar alleen voor de klas naar hechte schoolteams

    We moderniseren het lerarenberoep. In plaats van het traditionele model met één leerkracht voor één klas, gaan we voor een krachtig schoolteam. We voeren een schoolopdracht in, waarin alle taken van de leerkracht (ook die buiten de klas) worden opgenomen. Zo ontstaat er ruimte voor professionalisering, overleg en het uitwerken van schoolbeleid. Leerkrachtenteams werken aan leerlijnen en praktijken als co-teaching en teamteaching worden aangemoedigd. Zo kunnen we beter inspelen op de noden van leerlingen.

    Voor startende leerkrachten komt er een apart statuut waardoor ze niet langer onbeperkt tewerkgesteld kunnen worden in tijdelijke contracten. De opleiding verloopt volgens een 3-3-2-model. De eerste drie jaar volgen ze hun basisopleiding. De daaropvolgende drie jaar gaan ze aan de slag als junior leerkracht met een kleinere lesopdracht en ruimte voor degelijke aanvangsbegeleiding. De laatste fase bestaat uit twee optionele specialisatiejaren.

  • Een armoedebewuste school begint bij armoedebewust personeel

    We versterken de samenwerking tussen de lerarenopleidingen en scholen met een hoge kansarmoede-index. Elke toekomstige leerkracht loopt stage in zo’n school. Ouderbetrokkenheid, bredeschoolwerking en armoedebeleid worden expliciet deel van de opleiding. Mentoren begeleiden startende leerkrachten en hebben bijzondere aandacht voor kansarmoede. Het werk van organisaties als Teach for Belgium kan als inspiratie dienen.

    Het aanwervingsbeleid van scholen wordt flexibeler. Zo kan personeel met andere profielen makkelijker aangeworven worden om leerkrachten te ondersteunen en een deel van de taaklast over te nemen. Brugfiguren tussen ouders, scholen en andere partners spelen een centrale rol. Ze verlagen de drempel voor ouders om een gesprek met de school aan te gaan. We schalen de praktijk op naar Vlaams niveau en financieren het aanstellen van brugfiguren structureel, zodat ze overal ingezet kunnen worden.

  • We investeren in de jongste kinderen

    Eerlijke kansen bieden aan elk kind begint al in de kinderopvang en de kleuterklas. Wat uitgewerkt wordt in een aantal pilootprojecten, wordt de norm: beide sectoren werken nauw samen en worden voldoende gefinancierd om dat te kunnen doen. Gedeeld ruimtegebruik kan daarvoor een hefboom zijn. Kinderen maken de overstap van kinderopvang naar kleuterschool wanneer ze er klaar voor zijn. Door in te zetten op meer personeel, kleinere groepen en een zachtere overgang maken we genoeg ruimte voor pedagogie in de kinderopvang en zorg in de kleuterklas. 

    We stimuleren een pedagogische leerlijn van de kleuterklas tot de lagere school, zodat kinderen de nodige basisvaardigheden en kennis meekrijgen om te kunnen starten in het eerste leerjaar. Kinderen met een andere thuistaal krijgen al in de kleuterklas volop kansen om kennis te maken met rijke taal. Ook hun eigen thuistaal wordt op school gewaardeerd.

  • Een brede school voor elk kind

    Scholen zijn brede scholen die kinderen ook buiten de schooluren in contact laat komen met verschillende activiteiten waarin ze al hun talenten kunnen ontplooien. Leren gebeurt niet enkel in de klas, maar ook tijdens het sporten, op uitstap en in gastlessen. Scholen met veel kansarme leerlingen krijgen extra ondersteuning.

    Een schoolomgeving heeft voldoende groen en mogelijkheden om buiten te spelen en te leren. Ouders en buurtbewoners worden warm verwelkomd. We moedigen gedeeld ruimtegebruik met de buurt en andere organisaties sterk aan. 

    Schoolteams werken samen met vrijetijds- en welzijnsorganisaties en met andere scholen in de buurt, over de netten heen. Scholen die al expertise hebben opgebouwd als brede school fungeren als expertisecentra. Dit wordt gerealiseerd door een bredeschoolcoördinator die meerdere scholen in de buurt onder zijn hoede heeft.

  • Iedereen een kwalificatie: oriëntering op maat

    We vullen het recht op onderwijs ambitieuzer in: alle leerlingen zouden de schoolbanken moeten verlaten met een kwalificatie op maat van hun talenten. Alle betrokken partijen hebben de plicht om leerlingen daar optimaal bij te ondersteunen.

    Te veel leerlingen komen terecht in een studierichting die hen niet past. Dat leidt tot schoolmoeheid en schooluitval. We vervangen het watervalsysteem door een oriënteringssysteem dat vertrekt vanuit talenten en ambities. We sensibiliseren schoolteams over vooroordelen die meespelen in de oriëntering en zetten in op betere studiekeuzebegeleiding. We laten leerlingen zowel binnen als buiten de school stagelopen, zodat ze kunnen proeven van verschillende studierichtingen en kunnen meedraaien in diverse sectoren.

    Door maatwerk en flexibele trajecten, eventueel in samenwerking met het volwassenenonderwijs, begeleiden we leerlingen die dreigen uit te vallen om een kwalificatie te behalen.