Overal meer natuur: de enige weg voorwaarts

Het gaat niet goed met de biodiversiteit van onze planeet. Vlaanderen is een van de meest biodiversiteitsarme regio's. Het komende decennium is cruciaal om het tij te keren. Daarom wil Groen de Vlaamse natuur herstellen met een ambitieus plan.

Het gaat niet goed met de biodiversiteit van onze planeet. We zitten in een golf van uitstervende soorten, honderden keren sneller dan het natuurlijke ritme. De druk op de natuur via jacht en overbevissing, vervuiling en gronduitputting, verstedelijking en ontbossing dragen allemaal bij aan de biodiversiteitscrisis waarin we ons vandaag bevinden.

Net zo belangrijk als de klimaatcrisis

Experten zijn het erover eens dat deze crisis even belangrijk is als de klimaatcrisis en beiden sterk met mekaar verweven zijn. Het komende decennium is cruciaal om het tij te keren. Verschillende wetenschappers en landen roepen op om dertig procent van land en zee voor te behouden voor natuur. Zowel de Verenigde Naties als de Europese Unie scharen zich achter deze doelstelling.

Er moet een kentering komen om die doelstelling ook in Vlaanderen – een van de meest biodiversiteitsarme regio's van Europa – te behalen. De versnippering van Vlaamse natuur is enorm, heel wat soorten staan onder druk en soorten die bij het landbouwlandschap horen verdwijnen aan een snel tempo. Hoewel de nood aan natuur al decennialang bekend is en benoemd wordt, blijft een echt natuurbeleid afwezig.

Zonder natuur is leven op aarde onmogelijk

Zonder natuur is leven op aarde onmogelijk. Er zijn bovendien heel wat bewijzen dat natuurgebaseerde oplossingen en meer natuur net de goedkoopste oplossing zijn voor heel veel problemen.

Groen wil de Vlaamse natuur en onze verbondenheid met die natuur herstellen. Een regio waar blauw en groen onze woonkernen dooraderen, rivieren opnieuw vrij vloeien, natte natuur ons beschermt van overstromingen, landbouwlandschappen mooi zijn en bijen voeden, bossen en natuur echte hotspots zijn voor biodiversiteit en jong en oud zich verbazen over de planten en dieren die ze in het wild spotten.

Onze eerste voorstellen

  • Plan natuuruitbreiding om 30 procent van Vlaanderen natuur te maken

    Ecosystemen zijn pas écht functioneel wanneer ze minstens dertig procent van het oppervlak uitmaken. Vlaanderen duidt tegen 2030 de gebieden aan die omgevormd moeten worden om dertig procent natuur te behalen tegen 2035. Er zijn heldere doelstellingen en monitoring voor oppervlakte natuur, bos, bomen, hagen, houtkanten en andere landschapselementen.

    De natuuruitbreiding is gebaseerd op de huidige natuurkernen en ecologisch relevante hoofdgroenstructuren. Belangrijk is dat ook de blinde vlekken veel meer en dus nieuwe natuur krijgen in de vorm van klimaatrobuuste en natuurlijke vegetatie.

    Andere ambities zijn het ontsnipperen en in totale oppervlakte doen uitbreiden van natuur, vereenvoudigen van soortenuitwisseling tussen verschillende natuurkernen, win-winsynergieën en toegankelijke en nabije natuur voor elke Vlaming.

  • Schakel opnieuw meer natuurpersoneel in

    In 2020 waren er nog maar 85 boswachters voor een toenemende oppervlakte natuur (32 minder dan in 2011). Niet alleen zal de hoeveelheid natuur de komende jaren sterk moeten toenemen, uitdagingen zoals klimaatverandering maken goed beheer ook noodzakelijk. Beheerders op het terrein kunnen ook mee zorgen voor draagvlak en begrip bij natuuringrepen. Er komt opnieuw een sterk team natuurrangers dat de Vlaamse natuur goed beheert en beschermt. Het Staatsbosbeheer van Nederland zag het personeelsbestand met zes procent toenemen en telt dubbel zoveel boswachters per oppervlakte beheerde natuur.

    Door voortdurende besparingen bij het Agentschap Natuur en Bos verzwakt de adviesverlening. Dit zorgt ervoor dat er vooral gefocust wordt op Europees beschermde natuur. Maar om naar dertig procent natuur te gaan, moet veel natuur bijkomend beschermd worden. Dat brengt heel wat planmatig werk en stakeholdersoverleg met zich mee.

  • Verscherp en vereenvoudig de natuurregelgeving

    Verscherp de natuurregelgeving zodat uitzonderingen om natuur en bomen te vernietigen worden geschrapt. Sluit de achterpoortjes in de ontbossingsregelgeving en stop de lakse natuurbescherming van openbaar domein bepaald in het vrijstellingenbesluit. Bomen en bomenrijen buiten bosverband dienen evenzeer beschermd te worden. De biologische waarderingskaart een grotere rol spelen bij beslissingen over natuur. Daarnaast blijkt dat door een groot en ongecoördineerd kluwen aan regelgeving het vaak moeilijk is om nieuwe natuur te ontwikkelen. De regelgeving wordt daarom gestroomlijnd en natuurvriendelijk.

  • Gronden te koop: potentiële nieuwe natuur

    In Frankrijk bestaat er in elke regio een société d'aménagement foncier et d'établissement rural. Deze publieke organisatie heeft als doel om een rationeler grondbeleid te voeren en kan via een overlegplatform en soort voorkooprecht tussenkomen in gronden die te koop worden aangeboden. Vlaanderen heeft nood aan een gelijkaardige instantie om gronden die vrijkomen zo goed mogelijk in te zetten. Door deze manier van werken worden de belangen van landbouw- én natuurbeleid in dialoog op mekaar afgestemd. Zo worden conflictsituaties vermeden en wordt er terzelfdertijd bijgedragen aan de uitbreiding van natuurgebied.

  • Grote en kleine natuur overal in verbinding met groene linten tot in onze steden

    Grote en belangrijke natuurkernen moeten over heel Vlaanderen gecreëerd en beschermd worden als nationaal park. In natuurarme regio's moet ruim geïnvesteerd worden in natuuruitbreiding en nieuwe natuur. Ecologische groene verbindingen moeten grote natuurkernen verbinden met kleinere natuurkernen en onze woonkernen. Er worden doelstellingen opgelegd aan de verschillende bestuursniveaus. Vlaanderen voorziet investeringsbudgetten en biedt financiële voordelen aan besturen die hun doelstellingen behalen. Dit kan bijvoorbeeld door de huidige dotatie open ruimte te hervormen om ze meer sturend te maken.