23 nov 2011

De echte hervormers zitten niet aan tafel

Op één punt wil ik Open VLD gelijk geven: het werkstuk van de zes onderhandelende partijen riskeert een ferme Europese buis. De wil tot échte hervormingen is bij de zes onderhandelende partijen immers niet bijster groot. Het gevaar op een buis schuilt vooral in die Europese richtsnoeren die de onderhandelaars ten onrechte volledig links laten liggen. Aanbevelingen die nochtans echte hervormingen bevatten.

Selectieve hervormers

De voorbije maanden zijn Open VLD en N-VA erin geslaagd om hun selectieve interpretatie van de zes fameuze Europese aanbevelingen als de objectieve waarheid te verkopen. Met de hulp van een deel van de Vlaamse opiniemakers en sommige werkgeversfederaties, verspreidden ze het selectieve beeld dat Europa ons enkel vraagt om veel meer te besparen, om fors te snijden in pensioenen en werkloosheid en om de automatische loonindexering uit te hollen. De andere dringende aanbevelingen zijn in hun interpretatie secundair of onbestaande. De rechts-liberalen van Open VLD en N-VA passen zo een (ideologische) filter toe die nefast is voor de relance en verduurzaming van onze economie. De eenzijdige focus op besparingen zal de economie verder fnuiken, terwijl we nu net investeringen en relancemaatregelen nodig hebben. Het voorbeeld van Griekenland is op dat punt zonneklaar. ”Austerity (hardvochtig besparen) is not the way to go,” is het advies van nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz.

Waar is de lastenverlaging op arbeid?

Nemen we bijvoorbeeld de EU-aanbeveling rond arbeidsmarktbeleid: ”De arbeidsparticipatie naar een hoger peil te tillen door de hoge fiscale en sociale lasten voor laagbetaalden op budgettair neutrale wijze te verlichten en door een systeem in te voeren waarbij het niveau van de werkloosheidsuitkeringen geleidelijk afneemt naarmate de periode van werkloosheid langer duurt. Stappen te ondernemen om de belastingdruk te verschuiven van arbeid naar consumptie en om het belastingstelsel milieuvriendelijker te maken. Het actieve arbeidsmarktbeleid doeltreffender te maken door specifiek op oudere werknemers en kwetsbare groepen gerichte maatregelen te treffen.”
Van de 4 onderdelen die deze aanbeveling bevat, voeren de onderhandelaars er, onder druk van de liberalen aan tafel, slechts één uit: meer degressieve werkloosheidsuitkeringen. De verlaging van de lasten op arbeid (voor laagste lonen) en een globale verschuiving naar consumptie- en milieufiscaliteit is van tafel geveegd. Nochtans was dit voor de Commissie een cruciale aanbeveling voor economische relance: ”In combinatie met de grote belastingwig voor arbeid heeft dit tot gevolg dat België de laagste verhouding tussen milieubelastingen en belastingen op arbeid heeft van de hele EU. Dit heeft bijgedragen tot een situatie waarin hoge werkloosheid samengaat met een vrij groot energieverbruik, wat het moeilijk maakt om de doelstellingen inzake werkgelegenheid en energie-efficiëntie te halen.”
Laat dit nu net een punt zijn waarop de groenen - als we hadden kunnen meedoen - een essentieel verschil wilden maken. De voorstellen die wie in juni 2011 aan formateur Di Rupo overmaakten bevatten échte hervormingen: een verlaging van de lasten op de laagste lonen van 1% BBP, te compenseren door terugverdieneffecten en milieufiscaliteit. Zo’n hervorming helpt jobs creëren (70.000 volgens Planbureau) en de economie relanceren. De onderhandelaars voorzien nu slechts een minimale verlaging voor de laagste lonen en de weinige fiscale vergroeningen zijn gaandeweg uit de teksten geschrapt (bedrijfswagens, vliegtickets), onder druk van… de liberalen. Weg economische relance.

Waar blijft herstructurering van de banken en de energiesector?

De Commissie vraagt ook structurele hervormingen in de bank- en energiesector. Ook hier zijn de liberalen aan tafel eerder een remmende dan een stimulerende factor.
De Commissie wil dat de ”herstructurering van de banken wordt afgerond”. De splitsing van de bankactiviteiten in spaar- en investeringsbanken heeft de teksten van de zes onderhandelaars niet gehaald. Ook voor deze hoofdstukken deden de groenen aan Di Rupo duidelijke voorstellen en dienden we in het parlement al concrete wetsvoorstellen in.
De Commissie vraagt om de macht van de regulatoren op de energiemarkt te versterken. De liberalen verzetten zich tegen de aanbeveling van de CREG om een nucleaire taks van 1,2 miljard op te leggen. Alle investeringen in hernieuwbare energie werden uit de teksten van de zes geschrapt, wat in tegenstrijd is met de vraag van Europa om meer concurrentie op de energiemarkt te stimuleren.

Waar zijn de evenwichtige loopbanen?

Inzake pensioenen hadden de groenen ook grondigere hervormingen voor ogen. Een meer flexibele pensioenleeftijd - op basis van het aantal gewerkte jaren - kan ingevoerd worden als die gekoppeld wordt aan een evenwichtigere loopbaan. Je kan mensen enkel vragen om meer jaren te werken als je hen ook perspectief biedt op voldoende tijd voor bijscholing, zorgarbeid of rust tijdens de drukke loopbaan. Dit is niet wat op tafel ligt, integendeel, de onderhandelaars willen de tijdskredieten afbouwen. Ook wat het indexmechanisme betreft, hebben wij een concreet (wets)voorstel in de mouw zitten, ter hervorming van de wet van 1996 op de competitiviteit.

Open VLD en N-VA zijn er tegelijk in geslaagd de scope van de onderhandelaars te vernauwen tot de zes EU aanbevelingen van juni 2011, terwijl er nog een pak andere Europese verplichtingen zijn die de volgende federale regering moet nakomen. De vijf centrale targets voor de EU in 2020 zouden ook hun stempel moeten drukken op het regeerakkoord. Hoe gaan we het aantal mensen bedreigd door armoede met 380.000 reduceren tegen 2020 als we de minimumpensioenen niet optrekken tot 1150&euro (geschrapt uit de teksten), als we de werkloosheidsuitkeringen fors beperken en als we de andere minimumuitkeringen niet optrekken? Hoe zullen we 13% hernieuwbare energie realiseren als we alle investeringen daarin schrappen? Hoe halen we 3% BBP investeringen in innovatie?

Dat de liberalen de meest hervormingsgezinde politieke familie zou zijn, is dus duidelijk een fabeltje. Hervormingen die niet in hun ideologische kraam passen, vergeten ze gemakshalve. De waarheid is dat de échte hervormers op het laatste moment met een veto van de onderhandelingstafel werden geweerd. Die tafel mocht immers enkel bevolkt worden door traditionele partijen, die als vanouds de traditionele oplossingen hanteren. Zo werd een kans gemist voor een vernieuwd en toekomstgericht economisch beleid.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK