DOSSIER | Droogte

30 mei 2020

We kampen steeds vaker en steeds vroeger met extreme droogte. De gevolgen laten zich steeds meer voelen. Op sommige plaatsen kwam er al geen water meer uit de kraan. Met andere landbouwtechnieken, afvalwater dat opnieuw gebruikt wordt, open ruimtes die niet meer worden aangesneden en moerassen die beschermd worden, kunnen we de droogte bestrijden en dramatische gevolgen voorkomen.

Dit moet je weten

Ons land kampt steeds vaker met extreme droogte

Voor het derde jaar op een rij worden we getroffen door extreme droogte. Wetenschappers zijn het er over eens: dit komt door de klimaatverandering.

De gevolgen laten zich steeds meer voelen. Moestuinen en akkers staan al in het voorjaar kurkdroog, regenputten staan steeds vroeger leeg en op sommige plaatsen kwam er al geen water meer uit de kraan.

Als we het tij niet keren zijn de gevolgen dramatisch. Landbouw, industrie en gezondheidszorg kunnen echt niet zonder water.

Er is te weinig water beschikbaar

Vlamingen en Brusselaars kunnen elk jaar rekenen op 1100 tot 1700 kubieke meter water beschikbaar. Dat is weinig. De VN spreekt van waterstress als er minder dan 1700 kubieke meter wateraanbod is per persoon. Komt daarbij dat de industrie en de landbouw steeds meer grondwater gebruiken.

Regenwater sijpelt niet door

Ruim een kwart van Vlaanderen is bebouwd. Dat is een stijging van het percentage bebouwde percelen met bijna dertig procent ten opzichte van 1990.

Al dat beton zorgt ervoor dat amper een kwart van het regenwater kan doorsijpelen in de grond. De rest verdampt of loopt weg via rioleringen en drainages.

De combinatie van al die factoren – droogte, hoger verbruik en alsmaar meer bebouwing – deed het grondwaterpeil dalen met ongeveer een halve meter ten opzichte van 1950.

Het kan anders

De Vlaamse regering schuift het probleem al jaren voor zich uit. Ze richt zich te veel op het blussen van brandjes en focust vooral op huis-, tuin- en keukentips. Nochtans ligt de grote waterwinst niet bij gezinnen, maar bij landbouw, industrie en ruimtelijke ordening. Met deze tien oplossingen kunnen we de droogte bestrijden en dramatische gevolgen voorkomen.

Tien oplossingen

Meer groen, minder beton. De betonstop werd al in 2016 aangekondigd. Intussen verdwijnt in Vlaanderen dagelijks zes tot zeven hectare onder gebouwen en asfalt. 32,5 procent van Vlaanderen ligt vol gebouwen en beton. En dit blijft stijgen. Hoe meer beton, hoe minder water in de bodem. Er moet onmiddellijk een betonstop komen in de woonreservegebieden tot we een echte strategie hebben om onze betonhonger te stillen. Woonreservegebieden zijn onbebouwde zones die door de betonstop straks geen bouwgrond meer zijn. Zo houden we ruimte open voor water. Tegelijkertijd moeten we ook op het platteland beton opengooien, zodat regenwater terug in de bodem kan sijpelen. 

Vlamingen en bedrijven stimuleren om regenwater te hergebruiken en te infiltreren in de bodem. De infiltratiebonus stimuleert Vlamingen om een regenwaterput aan te leggen en regenwater te laten doorsijpelen in de tuin of op een groendak. Daarnaast stimuleren we om asfalt van parkings en tegels van terrassen te verwijderen. Hierdoor vloeit het regenwater niet weg naar de rioleringen.

We willen dat de landbouw anders omgaat met water. De voorbije decennia werden massaal drainages aangelegd om droge akkers en velden sneller te kunnen bewerken. De overheid laat toe dat landbouwers zo werken. Groen pleit voor een tijdelijk verbod van klassieke drainages en wil een systeem van slimme irrigatie (peilgestuurde drainages): regenwater wordt afgevoerd naar regelbare putten en niet naar de sloot. Zo krijgen boeren grip op de overschotten aan water in de winter en tekorten aan water in de zomer.

De kwaliteit van onze bodem moet verbeteren. Hoe gezonder de bodem, hoe langer het water wordt vastgehouden. Door de grond intensief te bewerken, gaat de kwaliteit achteruit. De bodem kan terug als een spons regenwater opnemen als we minder ploegen, met lichtere machines aan de slag gaan en de bodem bedekken met groen. Boeren die zo werken, worden beloond door de overheid. Anderen die het overwegen, krijgen een opleiding. We willen een bodempaspoort om de kwaliteit in het oog te houden.

Gemeenten en steden stellen een hemelwaterplan op. Vandaag weten amper achttien van de driehonderd Vlaamse gemeenten wat ze kunnen doen met regenwater. De plannen draaien te veel rond het afvoeren en te weinig rond het vasthouden van regenwater om droge maanden te overbruggen. We willen dat de Vlaamse regering gemeenten financieel en inhoudelijk stimuleren. Zo kunnen ze creatief aan de slag met de opvang van hemelwater in bijvoorbeeld collectieve regenwaterputten, waterpleinen, regenwatervijvers en watervertragende groenstroken. Meteen ook een oplossing voor het hitte-eilandeffect in steden en gemeenten.

We beschermen moerassen, zij werken als sponzen. Na hevige regenbuien houden ze veel water vast en geven het traag af. In de afgelopen vijftig jaar verdween 180.000 hectare moerasnatuur. Aan de resterende 68.000 hectare moerasgebied komt niemand aan. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat tegen 2030 8000 ha drooggelegde moerasgebieden hersteld worden. Er worden geen moerassen meer drooggelegd voor de bouw van bedrijventerreinen, woonkavels en landbouw. Denk aan De Groene Delle: 23 hectare moeras die verdwijnt voor bedrijven, terwijl er plek genoeg is voor bedrijven.

Bedrijven gebruiken gezuiverd water opnieuw in hun productieproces. 38 procent van het hele Vlaamse waterverbruik komt van bedrijven. Dat daalde maar met zes procent op twintig jaar. We willen dat de watercirkel gesloten wordt. Bedrijven werken met meer gerecycleerd afvalwater en regenwater in plaats van leidingwater, oppervlakte- en grondwater. Bedrijven stimuleren we om maatregelen te nemen waardoor ze minder water gebruiken. Hoe? Door premies en de waterprijs te verhogen.

Water van bouwwerven loopt niet meer weg langs de rioleringen. Als er wordt gebouwd, wordt grondwater opgepompt om de bouwplaats droog te trekken, want anders is bouwen onmogelijk. Dat wordt bemaling genoemd. Daardoor zakt het waterpeil in de buurt. Ons voorstel? Omgevingsvergunningen (bouwvergunningen) gaan hand in hand met het verplicht hergebruiken of doorsijpelen van het bemalingswater in de bodem.

Strengere controle op illegale boorputten om grondwater uit te halen. Bijna twintig procent van de waterwinningen door bedrijven en landbouwers is illegaal. Niemand in Vlaanderen weet hoeveel putten er echt zijn en er zijn amper controles. Meer handhaving en inzetten van nieuwe technologieën zoals drones, gps-tracking en sensoren moeten hier paal en perk aanstellen.

Verander het prijzenbeleid. Drinkwater is een recht. Drinkwater moet betaalbaar zijn voor iedereen. Betalingsproblemen kunnen nooit een reden zijn om gezinnen af te sluiten van het drinkwaternet. Overmatig gebruik van drinkwater ontmoedigen we via progressieve tariefschalen. Ook bedrijven en landbouwers moeten verder geresponsabiliseerd worden. Zo is het oppompen van water uit beken en sloten nog steeds gratis. En bij de winning van water uit de bevaarbare waterwegen geldt dat hoe meer je onttrekt, hoe goedkoper het tarief wordt. Dat kan niet langer. Via een gericht prijzenbeleid zorgen we dat het opvangen van regenwater en het gebruik van gerecycleerd afvalwater aantrekkelijker wordt.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren