Dossier: kernenergie

De kernuitstap kan niet langer uitgesteld worden. Kernenergie is duur en gevaarlijk. Bovendien raakt uranium, de brandstof voor kernenergie, binnenkort op. Het uitstellen van de kernuitstap is kortetermijndenken waarbij Engie Electrabel de winst opstrijkt en gezinnen en kmo's de rekening gepresenteerd krijgen.

Met een slim en flexibel energiesysteem kiest Groen voluit voor hernieuwbare energie. In 2025 gaan alle kerncentrales onherroepelijk dicht en tegen 2050 draait het hele land op hernieuwbare stroom. Dat levert 65.000 nieuwe jobs op en is goed voor de portemonnee.

 

Dit moet je weten

1. De Belgische kerncentrales zijn stokoud en versleten

Na de kernramp in Fukushima beval Europa stresstesten voor alle kerncentrales op haar grondgebied. In België buisden Doel 1, Doel 2 en Tihange 1. Experts bevalen de onmiddellijke sluiting maar de centrales bleven draaien.

In diezelfde periode werden ook scheurtjes gevonden in de reactorvaten van Tihange 2 en Doel 3, de jongere centrales van ons land. Enkele jaren later bleken er nog meer scheurtjes te zijn bijgekomen én ze bleken ook groter dan gedacht.

Toch werd de levensduur van de drie oudste kerncentrales verlengd. Sinds de verlenging van Tihange 1 in 2015, heeft de centrale door alle problemen slechts 37,5 procent van de tijd gedraaid. Intussen blijven de kosten maar oplopen. Het prijskaartje voor de verlenging van Tihange 1 bedraagt intussen al meer dan 600 miljoen euro. Voor Doel 1 en 2 zitten we zelfs al aan meer dan 700 miljoen euro.

De mankementen aan onze kerncentrales hoeven niet te verbazen. Ze behoren tot de oudste generatie ter wereld. Kerncentrales beginnen te verslijten na twintig jaar, maar in België zijn alle centrales ouder dan dertig en sommige zelfs ouder dan veertig jaar. De risico's zijn niet min. Een instabiele ondergrond, metaalmoeheid en problemen met de brandveiligheid behoren tot de ouderdomskwalen van onze kerncentrales.

Onze kerncentrales behoren tot de oudste generatie ter wereld

Ook tegen natuurrampen, sabotage, cyberattacks en terreuraanvallen is het kernpark onvoldoende beschermd. In 2014 werd Doel 4 slachtoffer: iemand maakte een groot olielek. Die sabotage is nooit opgehelderd; het onderzoek loopt nog steeds.

De kerncentrales van Doel staan bovendien in één van de dichtstbevolkte gebieden van Europa. Antwerpen ligt op amper twaalf kilometer en liefst negen miljoen mensen wonen in een straal van 75 kilometer. Genoeg redenen voor sterke noodplannen, zou je denken. Helaas. Er zijn geen behoorlijke evacuatieplannen en er is bijvoorbeeld ook onvoldoende bluswater op de kernsites.

2. Uranium is eindig

Investeren in kernenergie is kortetermijndenken. Uranium is een eindige grondstof. Aan dit tempo is uranium uitgeput tegen 2040. Bovendien veroorzaakt de ontginning, de verrijking en het vervoer van uranium serieuze problemen.

  • Voor de verrijking van uranium zijn er giftige stoffen nodig die het milieu aantasten. 
  • Kerncentrales stoten niet rechtstreeks CO2 uit, maar de verwerking van uranium doet dat wel.
  • De mijnen verwoesten vaak waardevol natuurgebied en bedreigen de gezondheid van kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals de Inuït in Canada.

3. Kernafval is een probleem van 240.000 jaar

Kernafval blijft 240.000 jaar radioactief stralen en die straling veroorzaakt onder andere kanker. België produceert 120 ton kernafval per jaar. De berging van kernafval - wat hoe dan ook een halfslachtige oplossing is - kost de samenleving meer dan 9 miljard.

Geologische berging, waarbij hoogradioactief afval onder de grond wordt opgeslagen, is een vaak gebruikte methode. We kunnen echter op geen enkele manier verzekeren dat de grondlaag 240.000 jaar lang niet verschuift en geen water doorlaat. Geologische berging is op dit moment niet meer dan een berekende gok.

In 2013 werden op de site van Belgoprocess 10.000 lekkende vaten ontdekt

Laag- en middenradioactief afval wordt vaak in vaten boven de grond bewaard. Ook die methode is niet onfeilbaar. In 2013 werden op de site van Belgoprocess 10.000 lekkende vaten ontdekt. Tussen 1960 en 1982 dumpte ons land ook 55.000 vaten in zee. Niemand weet hoe het nu met die vaten staat.

Naast al dat afval, komt bij kernsplitsing ook plutonium vrij. Die stof vormt de brandstof voor een atoombom. Elk land dat kerncentrales heeft, kan dus kernwapens maken.

4. Nieuwe kerncentrales en -technologieën bieden geen oplossing

Nieuwe kerncentrales bouwen is onbetaalbaar en duurt steevast veel langer dan gepland.

Finland was het eerste West-Europese land in vijftien jaar dat zich nog eens aan de bouw van een kernreactor waagde. De bouw startte in 2005 en de opstart was voorzien voor 2009. Intussen is die deadline uitgesteld naar september 2019. Het project liep niet alleen een vertraging van één decennium op, ook de kosten swingen de pan uit. Er werd 3 miljard euro voorzien maar intussen worden de kosten al geschat op 11 miljard.

Ook Frankrijk verbrandt zijn vingers aan de bouw van een kerncentrale. De bouw van Flamanville-3 startte in 2007, met een geplande opening voor 2012. Dat wordt echter ten vroegste eind 2019. De kosten lopen op tot 10, 9 miljard euro in plaats van de voorziene 3,3 miljard.

Intussen daalden de investeringskosten voor zon tussen 2009 en 2017 met 86 procent en voor wind met 67 procent. De kosten voor kernenergie stegen in diezelfde periode met 20 procent. Daardoor kost het tot drie keer zoveel om een kilowattuur elektriciteit te produceren met een kerncentrale dan met windmolens of zonnepanelen. Je moet wel gek zijn om nog in kerncentrales te investeren ...

En wat met thoriumcentrales? Ook die zijn geen wonderoplossing: de voorraad thorium is inderdaad groter, maar óók eindig. En er komt dan wel minder radioactief afval vrij, maar ook een kleine hoeveelheid is natuurlijk gevaarlijk.

De technologie staat, net als kernfusie trouwens, nog maar in zijn kinderschoenen. Het onderzoek kost miljarden en blijft maar ter plaatse trappelen. Kernfusie zou ten vroegste tegen de tweede helft van deze eeuw op industriële schaal lukken, en dan nog is de vraag of het rendabel zal zijn.

5. De kernlobby is supermachtig

In 2003 maakte de paars-groene regering de enige logische keuze: de kerncentrales zouden sluiten zodra ze veertig jaar in gebruik zijn (al ver na de oorspronkelijk voorziene levensduur van 30 jaar). De kernuitstap zou zo tussen 2015 en 2025 plaatsvinden.

Daar staken de volgende regeringen echter een stokje voor. Di Rupo besliste om Tihange 1 tien jaar langer te laten draaien en Michel verlengde de levensduur van Doel 1 en 2 met tien jaar.

Electrabel kocht zich in in overheidsbedrijven en breidde zo haar macht uit

Die beslissingen werden genomen onder druk van Electrabel. Zodra Groen niet meer in de regering zat, begon het bedrijf zijn macht uit te breiden. Ze kochten zich in in overheidsbedrijven en dreigden hun geld weer weg te halen als de kernuitstap niet uitgesteld werd.

Door het uitstel zullen alle centrales plots moeten sluiten tussen 2022 en 2025, een periode van amper vier jaar. De kans is daardoor groot dat er opnieuw gemorreld zal worden met deze deadlines.

 

Het kan anders

Het Kan Anders

1. Een duidelijke kernuitstap

Kernenergie maakt investeren in hernieuwbare energie minder aantrekkelijk. Op dagen dat er bijvoorbeeld veel wind is, wordt er te veel elektriciteit geproduceerd. Omdat je kerncentrales niet zomaar kan uitschakelen, worden de windmolens stilgelegd. Windmolens die niet draaien, brengen natuurlijk niets op. En zo zorgen kerncentrales ervoor dat er subsidies nodig zijn voor windmolens. Die subsidies worden vervolgens doorgerekend via de elektriciteitsfactuur van gezinnen en kmo's.

Kernenergie maakt investeren in hernieuwbare energie minder aantrekkelijk. We moeten keuzes maken

We moeten dus keuzes maken. Wij kiezen voluit voor hernieuwbare energie uit wind en zon, want dat is veilig, schoon, democratisch en betaalbaar. We voeren de wet op de kernuitstap uit 2003 uit. De verlenging van Tihange 1, Doel 1 en Doel 2 trekken we in en alle kerncentrales gaan dicht tegen 2025.

Vallen we dan niet zonder elektriciteit? Hoewel de kernlobby hard zijn best doet om de publieke opinie te manipuleren, is het antwoord zonder twijfel neen.

Herinner je je nog het afschakelplan van de winter van 2012-2013? Twee jaar later kwam de CREG met een rapport dat al die doemscenario's naar de prullenmand verwees. Zelfs op de koudste en donkerste winterdagen zaten we nog 1000 megawatt boven de energiereserves.

Ook een studie van 3E toont aan dat we ons geen zorgen hoeven te maken over de bevoorradingszekerheid.

Duitsland gaf trouwens al het goede voorbeeld met haar 'Energiewende'. De totale stroomproductie steeg er met vijf procent tussen 2005 en 2017. Elektriciteit uit kernenergie, bruin- en steenkool daalde met 30 procent, terwijl hernieuwbare energieproductie met 348 procent steeg. Op geen enkel moment kwam de bevoorradingszekerheid in het gedrang en Duitsland blijft haar klimaatambities voor 2030 bevestigen.

2. Investeren in hernieuwbare energie

Tegen 2050 kan ons land volledig op hernieuwbare energie uit zon en wind draaien.

In de overgangsperiode tussen 2025 (de kernuitstap) en 2050 (100 procent zon en wind) zullen we nog gascentrales nodig hebben. Uiteraard zijn die niet duurzaam, dus we beperken ze tot een minimum.

Kwatongen die beweren dat door die gascentrales onze CO2-uitstoot zal stijgen, dwalen echter. Uit een studie van Energyville blijkt dat een scenario met kernuitstap, heel veel hernieuwbare energie en energie-efficiëntie voor minder CO2-uitstoot zorgt (11,6 Mton in 2030) dan een scenario waarbij we twee kerncentrales openhouden (14,7 Mton in 2030).

3. Winst voor de samenleving

De transitie naar hernieuwbare energie levert ons tot 65.000 nieuwe banen op én is goed voor de portemonnee.

Want terwijl de kosten voor kernenergie jaar na jaar oplopen, wordt hernieuwbare energie elke dag goedkoper. Zo daalde de prijs van zonnepanelen tussen 2010 en 2015 met liefst 66 procent en werden windturbines wel 30 procent goedkoper.

De transitie naar hernieuwbare energie levert ons tot 65.000 nieuwe banen op

Om er zeker van te zijn dat gezinnen en kmo's dat ook zullen merken op hun elektriciteitsfactuur, verdelen we de kosten eerlijker. Grote bedrijven betalen voortaan een eerlijke bijdrage en we rekenen niet langer alle kosten door via de factuur. De overheid financiert mee de energietransitie en voorziet daarvoor voldoende middelen in de begroting.

Bovendien stimuleren we energiecoöperaties. Burgers krijgen dankzij coöperaties de kans om mee te investeren in lokale energieprojecten en mede-eigenaar te worden van de hernieuwbare energie die opgewekt wordt. Op die manier is het niet langer Engie Electrabel die met de winsten gaat lopen, maar profiteert de samenleving zelf van haar inspanningen voor duurzame energie.

4. Energie efficiënter gebruiken

Als we echter onze energie betaalbaar willen houden, moeten we hoe dan ook minder energie gaan verbruiken. Energie-efficiëntie vormt dan ook de ruggengraat van ons energieplan. De industrie kan er alleen maar bij winnen door meer in te zetten op energie-efficiëntie. Ook voor transport, verwarming en verlichting kunnen we ontzettend veel energie besparen.

Energie-efficiëntie vormt de ruggengraat van ons energieplan

Gezinnen en bedrijven kunnen heel wat doen, maar staan niet alleen. Infrastructuur, gebouwen en toestellen worden alsmaar energiezuiniger en de technologie stelt ons in staat om meer te doen met minder. Denk bijvoorbeeld aan elektrische auto's die tegelijk werken als batterij, of slimme huishoudtoestellen die in- en uitschakelen naarmate er veel of weinig energie beschikbaar is.

5. Slimme verdeling

Tot slot verbeteren we het Europese elektriciteitsnet zodat we (hernieuwbare) energie efficiënter kunnen verdelen over het continent. Op een zonnige zomerdag kan Spanje meer zonne-energie opwekken dan het zelf nodig heeft. Dankzij het slimme Europese elektriciteitsnet kunnen de plaatselijke overschotten verdeeld worden om elders in Europa tekorten op te vangen.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK