Dossier: lage-emissiezone

05 maart 2020

Elk jaar sterven bijna 10.000 Belgen aan ziektes die gelinkt zijn aan ongezonde lucht. Vooral kinderen, ouderen en mensen met een lager inkomen worden getroffen.

In de strijd voor schonere lucht voeren al 250 Europese steden een lage-emissiezone in. In zo'n lage-emissiezone worden de meest vervuilende wagens stap voor stap geweerd. In Madrid tekenden ze de beste resultaten op: de concentratie stikstofdioxide daalde er met 32 procent.

In Brussel en Gent zit Groen mee in respectievelijk de regering en het stadsbestuur en rollen we mee zo'n lage-emissiezone uit. We doen dat op een slimme en sociale manier door voldoende alternatieven te voorzien.

Dit moet je weten

1. Vuile lucht is een stille doder

Elk jaar sterven bijna 10.000 Belgen aan ziektes die gelinkt zijn aan ongezonde lucht. Luchtkwaliteit is zo maar liefst dertien keer dodelijker dan verkeersongevallen. De sterftecijfers in ons land liggen bovendien bijna dubbel zo hoog als in pakweg Frankrijk of Spanje. Dat komt enerzijds doordat we in de meest vervuilde regio van Europa leven, na de Italiaanse Po-vlakte en enkele streken in Oost-Europa, en anderzijds doordat de bevolkingsdichtheid hier erg hoog is, waardoor veel meer mensen die slechte lucht inademen.

Als je dicht bij een drukke weg woont, loop je meer kans op aderverkalking en longontstekingen. Ook astma, hooikoorts of allergie worden erger. Naar schatting één op vijf longkankers en zes procent van alle hartaanvallen wordt veroorzaakt door luchtverontreiniging. Langdurige blootstelling aan fijnstof verhoogt het risico op borstkanker met tachtig procent.

Bij pieken van luchtvervuiling zijn kinderen, ouderen en zieken de grootste slachtoffers. Als de concentraties aan fijnstof en ozon toenemen, zien we meteen meer spoedopnames van mensen met ademhalingsproblemen zoals acute luchtweginfecties, astma, COPD (een chronische longziekte) en longontstekingen.

Kinderen die geboren worden in streken met vuilere lucht hebben vaker een lager geboortegewicht. Ze presteren ook minder goed op cognitieve tests. Uit onderzoek bleek dat kinderen die opgroeiden op minder dan vijfhonderd meter van een drukke weg minder ontwikkelde longen hebben.

Luchtvervuiling kost de Belgische sociale zekerheid meer dan 8 miljard euro per jaar. Als je de economische impact meetelt, kom je volgens de OESO zelfs aan vier procent van het bbp of 18,6 miljard euro.

2. Vuile lucht treft vooral mensen met een lager inkomen

Mensen met een lager inkomen wonen vaker in wijken met druk verkeer en weinig groen, waar de lucht ongezond is. In armere buurten liggen de concentraties stikstofdioxide tot vijftig procent hoger dan in meer welgestelde wijken.

Bovendien hebben mensen met een lager inkomen vaak geen eigen auto. In Brussel heeft 70 procent van de 25 procent laagste inkomens geen eigen auto.

Hoewel veel mensen met een lager inkomen dus zelf veel minder bijdragen aan de luchtvervuiling, hebben ze er wel het meeste last van. En als mensen met een kleine portemonnee ziek worden door slechte lucht, dan weegt dat bovendien veel zwaarder door dan bij wie het financieel wel goed heeft. Dat is niet rechtvaardig.

3. Verkeer is een belangrijke bron van vervuiling

Studies van de Vlaamse Milieumaatschappij tonen aan dat verkeer verantwoordelijk is voor 61 procent van de uitstoot van stikstofdioxide. Industrie volgt met 18 procent. Daarbij moet je weten dat er een verschil is tussen de uitstoot zelf en de blootstelling eraan. Doorgaans wonen we verder van industrie dan van verkeer, waardoor de blootstelling aan uitstoot van verkeer dus nóg hoger ligt en die van industrie lager.

Niet elke voertuig is natuurlijk even vervuilend. Vooral oudere dieselwagens zorgen voor hoge roetconcentraties.

Naast verkeer en industrie spelen ook houtverbranding en landbouw een rol in de luchtkwaliteit.

Het kan anders

Het Kan Anders

1. In 250 Europese steden zorgt een lage-emissiezone voor schonere lucht

Over heel Europa nemen steden en gemeenten maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Liefst 250 steden en gemeenten voerden een lage-emissiezone in, waaronder Londen, Amsterdam, Parijs en Madrid. Dat is een zone waar de meest vervuilende voertuigen geweerd worden. De regels worden stap voor stap strenger – bijvoorbeeld om de vijf jaar – op basis van het type voertuig, de brandstof en de Euro-uitstootnorm. Lage-emissiezones worden meestal ingevoerd in steden, omdat daar enerzijds veel verkeer is en anderzijds veel mensen wonen en werken en dus risico lopen.

In de meeste steden wordt een positief effect gemeten op de luchtkwaliteit. In Madrid werd de sterkste verbetering vastgesteld. De concentratie stikstofdioxide daalde er met maar liefst 32 procent. In Amsterdam, Londen, Berlijn en Leipzig daalde de concentratie roetdeeltjes met 13 tot 17 procent.

Naast minder fijnstof en minder stikstofdioxide zorgen lage-emissiezones ook voor minder broeikasgassen. Dat is goed voor de strijd tegen de klimaatverandering.

2. Ook in ons land is dringend actie nodig

Terwijl elk jaar bijna 10.000 Belgen sterven aan ziektes die gelinkt zijn aan luchtvervuiling, heeft Europa ons land al meermaals veroordeeld omdat het te weinig doet om het probleem aan te pakken. Bovendien oordeelde een rechter dat het Vlaamse luchtkwaliteitsplan ruim onvoldoende is om de luchtkwaliteit effectief te verbeteren. Ook burgerorganisaties trokken naar de rechtbank en kregen gelijk.

Gelukkig nemen lokale besturen wel maatregelen om hun burgers te beschermen tegen gezondheidsproblemen en hun stad gezonder en aangenamer te maken. Naast forse investeringen in fietsinfrastructuur en openbaar en gedeeld vervoer, circulatieplannen, zones 30, voetgangerszones en talloze andere maatregelen, rollen we in Brussel en Gent mee een lage-emissiezone uit om de luchtkwaliteit snel en effectief te verbeteren.

3. Iedereen mobiel met goed openbaar en gedeeld vervoer

In Brussel en Gent zien we er mee op toe dat de lage-emissiezone rekening houdt met mensen die het financieel moeilijker hebben of die zich moeilijker kunnen verplaatsen, in tegenstelling tot hoe men het in Antwerpen aanpakt.

Omdat ook schone wagens in de file staan, willen we in de eerste plaats zo veel mogelijk mensen overtuigen om gebruik te maken van openbaar en gedeeld vervoer. Wie zijn te vervuilende auto weg doet, krijgt een gratis of goedkoper abonnement voor openbaar vervoer, voor deelwagens of voor deelfietsen. Wie zich moeilijk kan verplaatsen, kan beroep doen op taxicheques. Als je je auto laat slopen, dan krijg je een slooppremie.

Mensen die het echt nodig hebben, zoals mensen met een beperking, kunnen een vrijstelling bekomen in afwachting van collectieve oplossingen (zoals voldoende aanbod bij de Minder Mobielen Centrales).

Ook ondernemers, zelfstandigen en vzw's krijgen steun, bijvoorbeeld voor de aankoop van elektrische fietsen, (deel)voertuigen en laadpalen.

4. Leefbare steden en gemeenten, daar gaan we voor!

Een lage-emissiezone is een zeer goede maatregel om de luchtkwaliteit op korte termijn te verbeteren. Maar overal waar Groen mee bestuurt, doen we nog zo veel meer om onze steden en gemeenten gezonder, leefbaarder en aangenamer te maken. Met circulatieplannen zorgen we voor veilig verkeer, aangename straten en schone lucht. Met fietsinfrastructuur als fietspaden en -straten zorgen we ervoor dat de fiets een streepje voor krijgt. Met zones 30 en voetgangerszones zorgen we ervoor dat jong én oud zich vlot, veilig en met plezier kan verplaatsen.

In Brussel investeert Groen-minister Elke Van den Brandt fors in openbaar vervoer, met méér, stiptere en comfortabelere metro's, trams en bussen. In het Vlaams Parlement zet Groen druk op de regering om hetzelfde te doen, zodat we meer mensen kunnen verleiden om de auto aan de kant te laten. Het spreekt voor zich dat we het wagenpark van De Lijn en MIVB zo snel mogelijk vergroenen.

Daarnaast willen we schone voertuigen aantrekkelijker maken met een slimme kilometerheffing. Die kilometerheffing vervangt de jaarlijkse verkeersbelasting en de belasting op inverkeerstelling. Hoe schoner je voertuig, hoe minder je betaalt.

Hoewel verkeer verantwoordelijk is voor 61 procent van de uitstoot van stikstofdioxide, zijn er natuurlijk ook nog andere boosdoeners. In ons plan voor gezonde lucht ondersteunen we mensen om hun woning op een schone manier te verwarmen en planten we gericht bomen aan tegen luchtvervuiling.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren