11 jul 2017

Dubbelinterview: 'De eerste dag van het circulatieplan gingen overal de duimen omhoog'

Filip Watteeuw, Gents schepen voor Mobiliteit (Groen), kijkt zijn ogen uit in fietsstad Utrecht. Maar Lot van Hooijdonk, wethouder voor Mobiliteit (GroenLinks) in die stad, sust zijn lofzang. ‘Je moet stoppen met opkijken naar Nederlandse steden, Filip. Wat jij hebt gedaan in Gent, daar mag je trots op zijn.’

Het waren bewogen jaren voor beide politici. In Utrecht koos Lot voor de geleidelijke aanpak. Zij stelde een verkeersplan op dat alle mobiliteitsdoelstellingen tot 2025 bundelt. ‘Maar in Gent konden we ons dat niet veroorloven’, zegt Filip. ‘De regio is aan het dichtslibben en de leefkwaliteit kwam in het gedrang.’ Daarom introduceerde Gent op 3 april het circulatieplan. Doorgaand verkeer wordt geweerd en voetgangers, fietsers en bewoners krijgen weer meer ruimte.

Experts loven jullie aanpak. Lot werd beste jonge bestuurder gekroond en Filip mag zich mobiliteitspersoonlijkheid van het jaar noemen. Wat doet dat met jullie?

Lot van Hooijdonk: ‘Het is natuurlijk hartstikke leuk dat collega’s de moeite nemen om je te nomineren voor zo’n prijs. Maar waar je het echt voor doet, is dingen realiseren. Wij doen veel herinrichtingen van gevel tot gevel, zo ben je letterlijk met mooie dingen bezig. In één beweging verander je ook de balans van het verkeer en geef je meer ruimte aan voetgangers en fietsers. Het is zo leuk als het lukt om mensen daarvoor op één lijn te krijgen.’

Filip Watteeuw: ‘Zo zie ik het ook. Niemand kan ontkennen dat zo’n erkenning van experts deugd doet. Maar het plezier dat je hebt van een nieuwe fietsonderdoorgang, of een straat die mooi heraangelegd is ... Dáár doe je het voor.

Ik fiets soms rond in de stad om te kijken hoe alles loopt. Tijdens die tochtjes kunnen grote groepen fietsers mij nog altijd ontroeren. Ben ik nu te soft geworden? (lacht) We krijgen zelfs de eerste fietsfiles in Gent. Met de auto in de file staan is pure stress, maar op de fiets krijg je een gemeenschapsgevoel.’

'De eerste dag van het circulatieplan gingen overal de duimen omhoog'

- Filip Watteeuw

Zulke verandering stuit ook op weerstand. Hoe gaan jullie daar mee om?

Filip: ‘Bij mij is de teneur totaal veranderd. Voor de introductie van het circulatieplan was er heel veel tegenstand. Nu is dat totaal gekeerd. Tijdens de eerste dag van het plan was ik op stap met een journaliste en overal kreeg ik bedankingen en gingen de duimen omhoog. De journaliste vroeg me zelfs of ik het in scène had gezet.’

Lot: ‘Mobiliteitsvraagstukken zijn vaak erg polariserend. Twee weken geleden kreeg ik mijn eerste doodsbedreiging.’

Filip: ‘Dat hebben we dan gemeen!’ (lacht)

Lot: ‘Ik probeer altijd op zoek te gaan naar hoe het echt zit. Waarom voelen mensen zich niet veilig? Waarom klagen ze over files? Ik ben een fact based politicus: ik baseer me op cijfers en onderzoeken. Tegelijk weet ik dat verkeer en auto’s het gevoel raken. Mensen zijn gehecht aan hun wagen of bezorgd over de veiligheid van hun kinderen.’

Van waar komt die polarisering?

Filip: ‘Automobiliteit is zo diep in onze Vlaamse cultuur verweven. Iedere ingreep lijkt mensen te raken. In Gent is het verhaal van de leefkwaliteit wat verloren gegaan in het gepolariseerde debat. Het ging vooral over de doorstroming van autoverkeer en dat is erg jammer.’

Lot: ‘Ik kreeg veel weerstand bij het invoeren van de milieuzone, vooral van buiten Utrecht. In die milieuzone worden de oudste dieselwagens geweerd om de luchtkwaliteit op te krikken. Er werd mij verweten dat dat een heel botte maatregel was, terwijl die juist heel precies is. Door maar twee procent van de auto’s te weren, realiseren we dertig procent minder roetuitstoot in deze categorie.

Kijk, vroeger bekommerden verkeerswethouders zich vooral om verkeersdeelnemers. Ik maak me net zo veel zorgen over de omwonenden. Zij leven er, terwijl passanten zo weer weg zijn. De leefkwaliteit is veel belangrijker dan de doorstroming.’

'Het is zo leuk als het lukt om mensen op één lijn te krijgen'

- Lot van Hooijdonk

Maar moet dat ten koste van de automobilist?

Lot: ‘Mensen denken dat alles gaat stilstaan als je asfalt weghaalt. En dat als je wegen bijbouwt, de overlast verdwijnt door een betere doorstroming. Niets is minder waar: infrastructuur trekt aan. Meer wegen, meer auto’s, meer files.’

Filip: ‘Fietsinvesteringen worden vaak aangevochten door automobilisten. Op bewonersavonden zeg ik dan soms: en wat als we die 10.000 fietsers die hier passeren in de auto zetten? Wat denk je dat er dan gebeurt? En dan begrijpen mensen dat fietsinvesteringen een goede zaak zijn voor hun buurt.’

Zijn jullie pioniers met die visie?

Filip: ‘Ja, maar in Vlaanderen ben je al snel een pionier. We maken in Gent scherpe keuzes en dat gebeurt elders te weinig. Vlamingen kiezen te vaak voor halve oplossingen. Lot zei me ooit: als je iets doet, doe het dan meteen goed. Dat heb ik altijd onthouden.’

Lot: ‘Ik ben vooral trots op onze herinrichtingen. Nederland heeft een goede traditie op vlak van ruimtelijke ordening, maar wij kijken systematisch naar de ruimte van gevel tot gevel. Daarin zijn we echt toonaangevend en dat vinden experts ook.’

Filip: ‘Jullie aanpak voor nieuwe projecten vind ik ook wel revolutionair.’

Lot: ‘We zeggen steeds vaker tegen projectontwikkelaars: wat je ook doet, je project mag slechts zo veel autobewegingen veroorzaken. Zo laat je hen mee nadenken over mobiliteit. We zijn nu goed met ze in gesprek over het inruilen van plekken voor privéauto’s naar deelauto’s.’

'Wie goed beleid voert, heeft ook impact op andere steden en het nationale niveau'

- Filip Watteeuw

Hoe ziet jullie ideale stad er uit?

Filip: ‘Wie ben ik om te zeggen hoe een stad er moet uitzien? Dat vullen mensen zelf in. Kijk maar naar onze leefstraten: elke straat richt die helemaal anders in. Wij moeten er wel voor zorgen dat er letterlijk en figuurlijk ademruimte is voor iedereen.’

Lot: ‘De ideale stad bestaat niet maar als we meer mensen op de fiets krijgen, komen we wel een stapje dichterbij. Liefst zeventig procent van alle verplaatsingen zijn op fietsafstand.’

Filip: ‘Ook autodelen kan heel wat in gang zetten. Tien families die één auto delen, dat is toch schitterend? Zo creëer je ruimte in de stad en wordt het gevecht om een fietspad aan te leggen op een parkeerplaats plots veel kleiner.’

Waarvan dromen jullie nog?

Filip: ‘We hebben nu het gebied binnen de ring aangepakt, maar mensen uit wijken buiten de ring zijn ook vragende partij om hun buurt aangenamer te maken.’

Lot: ‘Iets heel symbolisch: de oude grachten autovrij maken. Onze grachten zijn prachtig, die ga je toch niet vol auto’s zetten? Over enkele jaren zal niemand nog begrijpen dat die daar ooit gestaan hebben.’

Jullie hebben allebei al van het nationale niveau geproefd. Nog ambities op dat vlak?

Filip: ‘Ik ben heel blij met wat ik nu kan doen. Het gaat mij niet om burgemeester of minister worden. Ik wil dingen kunnen realiseren in de praktijk. En wie goed beleid voert, heeft ook impact op andere steden en het nationale niveau.’

Lot: ‘Ik ben ook gelukkig in Utrecht. GroenLinks is hier groot. Zo krijgen we dingen gedaan. Ook ik probeer een voorbeeldfunctie te vervullen en laat me bewust horen in Den Haag of Brussel.’

Tekst: Wim Vandonck

Foto's: Koen Verheijden


Vond je dit artikel interessant? Abonneer je op Pit, ons driemaandelijks magazine voor doeners die onze slogan 'het kan anders' elke dag in de praktijk brengen.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK