08 mei 2014

Groen wil volwassen houding ten aan zien van technologische innovatie

In het kader van de transitie naar een duurzame samenleving is er meer dan ooit nood aan investeringen in innovatieve technologieën. Groen pleit voor een volwassen houding ten aanzien van technologische innovatie. Een technologie kan men nooit geïsoleerd bekijken, maar wordt steeds ontwikkeld in een dynamisch kader van maatschappelijke en ethische uitdagingen, machtsbelangen en mogelijke risico's.

Ook de wetenschap die aan de basis ligt van technologische innovatie vloeit niet voort uit een neutrale stroom aan fundamenteel onderzoek op universitaire eilandjes. De onderzoeksagenda van wetenschappelijke instellingen is het resultaat van vele, niet altijd duidelijke voorkeuren en belangen. Zogenaamde peer reviewed tijdschriften zijn van oudsher het forum bij uitstek waar wetenschappelijke bevindingen open en bloot worden besproken, bevestigd en/of gecontesteerd. De infiltratie van de redactiecomités van een aantal heel gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften door belanghebbende bedrijven is echter een heel zorgwekkende evolutie. Wanneer private bedrijven, eerder dan breed gedragen maatschappelijke belangen in de financiering, ontwikkeling, en de wetenschappelijke rapportering van nieuwe technologieën binnendringen, moeten politieke actoren aan de alarmbel trekken. Het volstaat dan ook niet om in de beoordeling van het maatschappelijk nut van technologische innovaties louter en kritiekloos af te gaan op wetenschappelijke publicaties over de technologie an sich.

We betreuren bijvoorbeeld dat onze kritiek op ggo’s wordt aangevallen door een selectief gebruik van bepaalde wetenschappelijke artikels, terwijl meer en meer internationale experts en rapporten (cf. Olivier De Schutter) beklemtonen dat een andere technologisch innovatiesysteem (met name agro-ecologie) efficiënter leidt naar duurzame landbouw die voor iedereen gezond voedsel produceert. Groene biotechnologie (die met landbouwtoepassingen) kan wat ons betreft daarbij bijzonder nuttig zijn als ze boeren helpt om bepaalde gewassen efficiënter te vermeerderen (micropropagation), om bestaande en bedreigde genetische diversiteit in kaart te brengen en te beschermen (genetic fingerprinting), of om in conventionele veredeling de identificatie van bepaalde kenmerken met merkergenen te versnellen (marker assisted selection). We passen echter voor biotechnologie die nieuwe plantenvariëteiten ontwikkelt op basis van patenteerbare processen die gerichte genetische wijzigingen aan planten aanbrengen (de ggo’s). Met hun eenzijdige aanpak leveren ze geen fundamentele oplossingen voor de complexe socio-economische en ecologische problemen waarmee de huidige mondiale landbouwsystemen te kampen hebben. Ze worden bovendien door de kostprijs van de ontwikkeling en de verworven octrooirechten a priori eigendom van multinationale ondernemingen die ingebed zijn in een industrieel landbouwmodel dat de millennia lang opgebouwde agrobiodiversiteit en de soevereiniteit van de wereldwijd meer dan anderhalf miljard kleinschalige landbouwers ernstig bedreigt.

Ook de rode (medische) biotechnologie heeft haar merites in de transitie naar een samenleving die steeds zorgzamer omspringt met medische aandoeningen. Biotechnologie is niet meer weg te denken uit het medisch wetenschappelijk basisonderzoek, het ontwikkelen van nieuwe medicamenten, vaccins en biofarmaca, het gebruik van biomarkers en farmacogenetische informatie in het kader van gepersonaliseerde geneeskunde, of het ontwikkelen van doelgerichte antilichamen bij de behandeling van reuma of kanker. Regeneratieve geneeskunde, gebaseerd op stamceltechnologie en dus op genetische herprogrammering van cellen, maakt eveneens gebruik van biotechnologische tools. Hoewel deze ontwikkelingen heel wat nieuwe perspectieven bieden in de behandeling van tal van ziektes, moet ook hier de vraag worden gesteld naar de betaalbaarheid en de billijke toegang van patiënten en gezondheidszorgsystemen tot deze nieuwe, ongetwijfeld dure therapieën. Zoals in andere domeinen van medische innovatie moet worden gewaakt over een correcte en transparante samenwerking tussen universiteiten, overheid en bedrijven, waarbij alle belangen goed in evenwicht blijven en gestreefd wordt naar een verbetering van de zorg en welvaart van de gehele samenleving. Ook kondigen zich nieuwe ethische dilemma’s aan met betrekking tot de bescherming van ‘big data’ en genetische informatie die van ons allemaal binnenkort op grote schaal beschikbaar zal zijn.

Groen pleit dus voor een doorgedreven democratisering van technologische innovatie met meer transparantie en bekendmaking van belangenconflicten. Terzelfdertijd willen we voldoende ruimte voor fundamenteel onderzoek. Er kan echter pas sprake zijn van vrijheid voor onderzoekers als we weten in welke context ze werken. Verder zouden alle publiek gefinancierde technologische ontwikkelingsprojecten op een toetsbare manier maatschappelijk moeten worden kunnen gevaloriseerd zodat reeds in een vroege fase eventueel bijsturing in een maatschappelijk wenselijke, en politiek gedragen richting, mogelijk wordt. De democratisering van technowetenschappelijke innovatie is een conditio sine qua non voor een hecht en eerlijk partnerschap tussen politiek en wetenschap. In dat proces zal men per sector nuchter, transparant en democratisch moeten nagaan welke technologische systemen te verkiezen zijn.

Petra De Sutter (2e plaats Europa)

Dirk Holemans (1e opvolger Europa)

Wouter Vanhove (Voorzitter EU-werkgroep Groen)

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK