04 feb 2016

Kinderen beschermen tegen luchtvervuiling door drukke wegen

Groen-parlementslid Ingrid Pira stelt voor om een minimumafstand vast te leggen tussen drukke wegen en crèches en scholen.

Wonen of verblijven dicht bij drukke wegen is niet gezond

Verschillende wetenschappelijke studies tonen aan dat verblijven in de nabijheid van een drukke verkeersweg rechtstreeks schadelijk is voor de gezondheid. Omwille van de hoge emissies aan fijn stof of de hogere geluidsoverlast. Dat is zeker voor kinderen en andere kwetsbare groepen het geval. “Hoewel de Vlaamse regering weet dat het ongezond is, worden er in Vlaanderen nog steeds nieuwe projecten voor ziekenhuizen, scholen en rusthuizen gepland en vergund vlakbij drukke wegen. En omgekeerd worden nog steeds nieuwe belangrijke wegen voorzien in de nabijheid van ziekenhuizen, scholen en woonwijken”, merkt Groen-parlementslid Ingrid Pira op: “daarom dient Groen een voorstel van decreet in, de kindnorm, om de gezondheid van kinderen en andere kwetsbare mensen te beschermen. Bedoeling is om de planning van verkeersaders volledig “childproof” te maken.”

Groen inspireert zich daarvoor op het systeem dat in Nederland resultaten levert: minimale afstandsnormen.

De Vlaamse overheid neemt effecten van verkeerswegen op de omgevingskwaliteit doorgaans wel mee in milieu-effect-rapporten. Maar verkeersinfrastructuur zelf wordt in de bestaande wetgeving niet als een hinderlijke inrichting beschouwd. Terwijl sommige drukke verkeerswegen veel meer vervuiling veroorzaken dan vervuilende bedrijven, die aan de strikte milieuregels van VLAREM moeten voldoen. De bestaande beleidsinstrumenten bieden dus geen afdoende en rechtstreekse bescherming tegen de gezondheidseffecten die het gevolg zijn van de nabijheid van verkeer.

De Nederlandse afstandsnorm

De concentraties van vervuilende stoffen nemen geleidelijk af met de afstand tot de verkeersweg. Verschillende groepen in de samenleving zijn extra kwetsbaar voor verkeersemissies: ongeboren en opgroeiende kinderen, ouderen, personen met een chronische aandoening, psychiatrische patiënten en personen met een mentale beperking. Ook door de vergrijzing neemt het aandeel van deze groep van kwetsbare personen binnen de bevolking toe.

In Nederland werd voor luchtverontreiniging een antwoord geboden met het Besluit gevoelige bestemmingen (luchtkwaliteitseisen) van 1 december 2008. Dat besluit voorziet dat nieuwe gevoelige bestemmingen, of de uitbreiding met meer dan 10% van bestaande gevoelige bestemmingen, niet meer kunnen op minder dan 300 meter van een rijksweg of op minder dan 50 meter van een provincieweg,indien de grenswaarden voor lucht op die locaties worden overschreden.

De stad Amsterdam keurde een eigen richtlijn goed waarbij ook voorwaarden worden opgelegd aan gevoelige bestemmingen langs drukke stedelijke wegen. Daarbij wordt telkens het advies van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst ingewonnen. Soortgelijke regels zijn er inmiddels ook in Amersfoort, Maastricht, Rotterdam, Utrecht en Zutphen.

Childproof – de kindnorm

In eigen land is er “Childproof”, een interdisciplinair forum opgericht door de Gezinsbond en OIVO, met als doel de leefomgeving en gezondheid van kinderen te verbeteren door uitwerking van het concept ‘kindnorm’. Zij stelden begin 2014 een plan voor, mee geïnspireerd door de Nederlandse aanpak, 'Maatregelen ter bescherming van de gezondheid van kwetsbare bevolkingsgroepen tegen verkeersverontreiniging' . Dat standpunt werd onderschreven door tal van organisaties en wetenschappers. In het plan werd gekozen voor afstandszones van enerzijds 500 meter tussen belangrijke wegen en voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen en anderzijds van 300 meter tussen belangrijke wegen en woongebieden en verblijfsvoorzieningen.

"Groen werkte een voorstel van decreet uit dat voortborduurt op de Nederlandse aanpak en het Childproof-voorstel", legt Ingrid Pira uit, "met dezelfde bedoeling : de blootstelling van kwetsbare bevolkingsgroepen aan lucht- en geluidsverontreiniging daadwerkelijk terugdringen".

Hoe omgaan met nieuwe situaties ?

Beslissingen over nieuwe situaties waarin belangrijke wegen komen te liggen op minder dan 500 meter van voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen of op minder dan 300 meter van woongebieden of verblijfsvoorzieningen, zijn slechts toelaatbaar indien de milieukwaliteitsnormen (grenswaarden) voor omgevingsgeluid en luchtkwaliteit niet worden overschreden en in de nabije toekomst niet te verwachten zijn.
Het criterium moet in acht genomen worden zowel bij beslissingen over wegen als bij beslissingen met betrekking tot voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen, woongebieden en verblijfsvoorzieningen.
Een uitbreiding van de omvang of de capaciteit van een bestaande voorziening is wel nog mogelijk met maximaal 10% mits hiertoe een gemotiveerd gunstig advies wordt verleend.

Hoe omgaan met bestaande situaties ?

In het decreet wordt bepaald dat er een inventarisatie komt en een informatieplicht voor bestaande situaties waarin voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen en woongebieden gelegen zijn op resp. minder dan 500 en 300 meter van de rand van een drukke verkeersweg.

Eerst wordt de bestaande toestand op gemeentelijk niveau geïnventariseerd: hoeveel voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen, woongebieden en verblijfsvoorzieningen zijn gelegen binnen de vooropgestelde afstandszones.
De inventaris moet ter beschikking van het publiek gesteld worden en bij de overdracht van een onroerend goed moet deze informatie vermeld worden in de publiciteit en de akte.

De gegevens van de inventaris kunnen vervolgens leiden tot concrete ingrepen bij de opmaak van mobiliteitsplannen, geluidsactieplannen, luchtkwaliteitsplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen.

Bijzondere milieukwaliteitsnormen

"In het decreet wordt ten slotte gevraagd dat de Vlaamse Regering bijzondere milieukwaliteitsnormen vastlegt voor voorzieningen voor kwetsbare bevolkingsgroepen. Dat moet ertoe leiden dat personen en betrokken vzw’s zich op deze normen kunnen beroepen en kunnen opkomen voor hun recht op een gezonde leefomgeving", besluit Ingrid Pira.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK