25 aug 2011

Libië-debat in het Parlement: Groen! vraagt een even groot civiel engagement

Donderdag 25 augustus kwamen de commissies Buitenlandse Zaken en Defensie van Kamer en Senaat bijeen om Libië te bespreken. De strijd om Libië kwam deze week in een stroomversnelling toen de rebellen de hoofdstad Tripoli bereikten. En hoewel kolonel Kadhafi nog altijd spoorloos is en de rebellen nog op weerstand stuiten van Kadhafi-getrouwe strijders, lijkt het regime van Kadhafi nu echt gevallen.

Groen! herhaalde een les voor het buitenlandbeleid uit de Arabische omwentelingen. "We moeten nadenken hoe we omgaan met dictaturen. De Europese Unie heeft Kadhafi jarenlang gesteund, omdat hij goedkope olie leverde en omdat hij de vluchtelingen tegenhield die Europa probeerden te bereiken uit Afrika. Zo cynisch kan internationale politiek soms zijn", aldus Wouter De Vriendt. Hij pleitte voor rode lijnen op het vlak van mensenrechten in het buitenlandbeleid. Als deze overschreden worden, moet de EU reageren en trapsgewijs sancties opgelegen. Tegen een land als Wit-Rusland slaagt de EU daar in met sancties op het vlak van handelsbeleid of visa. Voor landen waar mensenrechten geschonden worden, kan geen sprake zijn van voorkeurstarieven voor handel met Europa.

Minister De Crem heeft de inzet van Belgen op Libisch grondgebied niet uitgesloten, bijvoorbeeld voor de bewaking van luchthavens of begeleiding van hulpkonvooien. Groen! pleit voor grote voorzichtigheid ten opzichte van een ontplooiing van grondtroepen. Indien nodig moeten VN-blauwhelmen een vredeshandhavingsmissie ontplooien. Daarvoor wordt best beroep gedaan op de landen van de regio. Over een eventuele verlenging of aanpassing van de opdrachten van de Belgische F16's en de mijnenjager Lobelia, moet het parlement beslissen.

Groen! hoopt dat het politieke en civiele engagement van de Belgische regering nu even groot zal zijn als de bereidheid om F-16's te sturen. De overgang naar een volwaardige democratie is allesbehalve evident en vergt een blijvend engagement. Als buur is het in de eerste plaats aan de EU en de lidstaten om hun verantwoordelijkheid op te nemen. De EU kan vooral haar expertise aanbieden op het vlak van de uitbouw van een democratisch staatsbestel. Hulporganisaties melden tekorten aan medicijnen, basisvoorzieningen en vernielde infrastructuur. Ook de lonen van ambtenaren worden al maanden niet meer uitbetaald. Daarom moet een deel van de bevroren tegoeden van het Kadhafi-regime beschikbaar komen, waarbij de VN toekijken op een correcte aanwending. Ook economisch moet er veel gebeuren. De oliebelangen zijn daarbij cruciaal. Veel landen liggen op de loer om de ontginningscontracten voor hun bedrijven binnen te halen.

De verantwoordelijkheid van de Transitieraad is groot. Ze moet de olie exploiteren zodat de winsten ten goede komen van de hele bevolking en de uitbouw van het hele land. De rebellen moeten zich, net als Kadhafi, houden aan het internationale humanitaire recht. Repressie en wraakacties tegen Kadhafi-getrouwen zijn totaal onaanvaardbaar en de internationale gemeenschap moet die boodschap krachtig geven. Ook voor Kadhafi-getrouwen die geen bloed aan hun handen hebben moet een plaats zijn in het Libië van de toekomst.

Sommige woordvoerders van de rebellen hebben verklaard dat ze Kadhafi in eigen land willen terechtstellen. Kadhafi en de personen waartegen een aanhoudingsmandaat van het Internationaal Strafhof loopt, moeten echter gearresteerd en uitgeleverd worden aan Den Haag. Groen! wil dat onze regering en alle staats- en regeringsleiders druk blijven uitoefenen bij de Transitieraad zodat het Strafhof haar werk kan doen. In Libië wordt de doodstraf toegepast en dat is in tegenspraak met de waarden van de EU. Het Strafhof werkt al volop en het zou een desavouering betekenen indien we de zaak nu lostrekken. Dat China, Rusland en de VS instemden met de uitlevering van Kadhafi aan het Internationaal Strafhof, is een historisch precedent dat we moeten verdedigen.

Tot slot plaatste Wouter De Vriendt nog een kritische bedenking. Dat de NAVO-landen en de coalitie hun boekje te buiten gingen, door het mandaat van de VN-Veiligheidsraad te overschrijden, is een kwalijke zaak. De jacht op Kadhafi, de regime change en het leveren van wapens waren niet gemandateerd door de VN-Veiligheidsraad. De vrees dat het principe van de Responsibility To Protect (R2P) en een sterke rol hieromtrent van de VN-Veiligheidsraad hierdoor in gevaar gebracht is, merken we nu al. In Libië is de internationale gemeenschap er in geslaagd om haar R2P- verantwoordelijkheid op te nemen en een slachtpartij van Kadhafi op de bevolking af te wenden. De kritiek van de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) op de concrete uitvoering van het VN-mandaat door de NAVO en de Coalitie, zorgt er voor dat deze leden van de Veiligheidsraad nu heel weigerachtig staan tegenover strengere veroordelingen van en sancties tegen het regime van Assad in Syrië.

Op donderdagochtend was Wouter te gast in De Ochtend op Radio 1. Herbeluister hier het fragment (bij Audio).

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK