07 dec 2010

Moet er nog meer welvaart zijn?

Johan Albrecht sluit zijn column ('Bruto nationale gelukszoekers', De Tijd, 1 december) af met de krasse stelling dat mensen altijd meer willen: meer welvaart én meer geluk. Welvaart inruilen voor geluk is volgens hem een fabeltje. Recente inzichten stellen de evidentie van het 'meer willen' echter in vraag, door te kijken naar onze drijfveren, hoe ze kunnen evolueren en welke impact ze kunnen hebben op de samenleving.

Steeds meer economen benaderen de economische wetenschap vanuit een bredere, menswetenschappelijke invalshoek dan de eerder wiskundige die de homo economicus als uitgangspunt neemt. Zo voegen George Akerlof en Rachel Kranton in hun boek 'Identity economics' het element 'identiteit' toe aan het keuzevraagstuk in de economische theorie. Als we rekening houden met identiteit is het bijlange zo gek niet dat mensen kiezen voor meer geluk en minder welvaart.

Albrecht haalt een aantal rapporten aan die wijzen op de geluksverhogende effecten van het meer investeren in onderwijs en werkgelegenheid. Natuurlijk, maar de uitdaging ligt in de manier waarop we een kwalitatief onderwijs kunnen aanbieden voor alle jongeren. De manier waarop een werkgelegenheidsbeleid wel effecten zal hebben voor de risicogroepen. We moeten dieper boren en nagaan wat de werkelijke drijfveren zijn achter keuzes. De conclusie is dan dat die niet louter financieel zijn. We zullen dan begrijpen dat de student meer zal oppikken vanop de schoolbanken en de werkloze sneller zal solliciteren eens zij zich kunnen identificeren met respectievelijk de school en de klasgenoten of de werkplek en de collega's.

Waarom is identiteit en het behoren tot een groep zo belangrijk? Volgens Jeremy Rifkin omdat niet het eigenbelang, maar empathie onze onderliggende drijfveer is. Dat zou verklaren waarom economieën met minder ongelijkheid beter scoren. Maar daar stopt het voor mij niet. Het kapitalisme is een cultuur, schrijft Joyce Appleby in haar 'The relentless revolution a history of
capitalism'. De drang naar meer welvaart is een culturele evolutie geweest die ons gebracht heeft waar we nu staan, maar helemaal niet vanzelfsprekend was. Nu we tegen de grenzen van onze planeet aanstoten, ben ik hoopvol dat de cultuur van meer financiële en materiële welvaart zal omslaan naar een cultuur waarin geluk en de mens opnieuw een centrale rol krijgen.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK