Groen!: Crisis van jaren ’80 bewijst juist de nood aan scheiding van de bankentypes

06 mei, 2009

Het voorstel van de parlementaire bankencommissie om in de toekomst een strikte scheiding in te voeren tussen spaar- en zakenbanken, kan op weinig begrip rekenen van de bankenwereld. Het geheugen van de mensen is te kort, zo luidt het verwijt. De savings- and loancrisis van de jaren '80 waarnaar verwezen wordt door Herman Agneessens, afscheidnemend financieel directeur van de KBC, heeft inderdaad plaatsgevonden bij spaarbanken. Maar wat men er vergeet bij te zeggen is dat deze crisis net te wijten was aan het feit dat die spaarbanken overmatige risico’s namen en te hoge schuldhefbomen hanteerden.

Meyrem AlmaciPartijvoorzitster en federaal parlementslid

Het statuut van de banken zelf was niet het probleem, maar wel dat ze zich gedroegen als zakenbanken en even hoge rendementen wilden halen. Wat wij willen is net een verbod op risicovolle investeringen voor spaarbanken. Op die manier wordt de samenleving beschermd tegen de uitwassen van het huidige businessmodel waar spaargelden worden ingezet om hoogrisico-activiteiten te financieren. Het mag dan ook duidelijk wezen dat de bankwereld zich vandaag verzet tegen voorstellen die hun businessmodel, gericht op winstmaximalisatie ten koste van alles, te erg zouden aantasten. 

Agneessens is voorts bang dat mensen die weinig vertrouwd zijn met de materie, maatregelen zullen nemen die later een nieuwe crisis veroorzaken. Eigenlijk verwijt hij de politici goedkope scoringsdrang ten koste van  de toekomst van de sector. Deze reactie is ongepast en onaanvaardbaar. Het commissierapport is tot stand gekomen onder begeleiding van 4 experten en na een intense periode van hoorzittingen met (ex-)CEO’s; en andere vertegenwoordigers uit de sector. Bovendien vinden we veel van deze aanbevelingen ook in andere internationale rapporten, zoals het rapport Lamfalussy en de Larosiére. Geen enkele topman van de banken die in moeilijkheden kwamen, overwoog tijdens de bijzondere bankencommissie nog maar om zich te verontschuldigen voor de maatschappelijke ravage die ze hebben aangericht. Topbankiers wereldwijd hebben gefaald en zouden zich moeten verontschuldigen voor hun fouten die de bevolking hard hebben getroffen. Het is hoog tijd dat ze in eigen boezem kijken en de aanbevelingen lezen alvorens ze te verwerpen.

In het rapport wordt wel degelijk de problematiek van de noteringsagentschappen, van de Basel II en de IFRSnormen uitgebreid aangekaart.  Groen! en Ecolo hebben reeds in oktober 2008 voorstellen rond deze problematiek geformuleerd!

De KBC had en heeft als voordeel dat ze werkt met referentie-aandeelhouders. Dit heeft haar inderdaad beter doen weerstaan aan de druk van de markt. Nog veiliger voor de spaarders zijn echter banken die niet beursgenoteerd zijn.  Als men de rentabiliteit - de verhouding tussen de gemaakte en het aangehouden eigen vermogen- van beursgenoteerde banken vergelijkt met die van niet-beursgenoteerde banken dan kan men duidelijk zien waar de gevaren liggen. De rentabiliteit van Fortis (+/- 22%) was van 2004 tot 2007 het tweevoud van die van Rabobank (+/- 10%). Dit is geen toeval, maar het gevolg van hogere risico’s; en een grotere schuldhefboom die Fortis nam. In 2008 was de rentabiliteit van Fortis negatief (-100% = de winst van bijna 5 jaar verloren) terwijl die van Rabobank nog altijd boven de 9% lag.  De aanbeveling om spaarbanken niet langer beursgenoteerd te maken, is dan ook een logische gevolgtrekking.

Bij deze doe ik aan de vele bankiers in ons land dan ook de oproep om eerst het rapport met vaststellingen en aanbevelingen van de commissie ernstig te lezen, vooraleer overhaaste uitspraken te doen.  De uitdaging is enorm: het herstellen van het evenwicht en het vertrouwen in de financiële sector, en het terug centraal plaatsen van het maatschappelijk belang. Er moet een einde komen aan het extreme winstbejag en korte termijndenken dat niet alleen de sector zelf, maar de hele samenleving op de rand van het bankroet heeft gebracht. De geformuleerde vaststellingen en aanbevelingen verketteren, bekritiseren of afvallen voor ze te lezen getuigt van weinig zin voor openheid.  Dit is des te wraakroepender omdat de bevolking merkt dat, 1 jaar na de start van de crisis, er vanuit de financiële wereld zelf, nog maar bitter weinig concrete voorstellen zijn gekomen tot hervorming. Ondertussen krijgt diezelfde samenleving wel steeds opnieuw berichten te slikken over de exuberante exitbonussen van vele van de ‘mislukte’ CEO’s;.

Ik zou de hoge heren van de bankenwereld dan ook dringend willen uitnodigen om, samen met de commissie, constructieve voorstellen te doen om een grondige verandering door te voeren.  De financiële crisis die we nu meemaken is een kans om eindelijk een meer rechtvaardige, duurzame samenleving tot stand te brengen. Deze gelegenheid niet te baat nemen, betekent simpelweg schuldig verzuim aan de crisissen van morgen. Tijd voor actie.