21 aug 2012

Nucleaire focus maakt ons land kwetsbaar

De problemen in het reactorvat van Doel 3 hebben een opmerkelijk parcours afgelegd sinds ze eind juni werden vastgesteld. Begonnen als een fait divers op de site van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) is het nu wereldnieuws met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de Belgische bevoorradingszekerheid en de wereldwijde nucleaire industrie. Als de problemen zich werkelijk voordoen op het niveau van de staalproducent of het productieproces, komen heel wat reactoren in de wereld in het vizier.

Het brokkenparcours van de belangrijkste verantwoordelijken is opvallend. Het FANC lijkt het geweer elke dag van schouder te veranderen. De internationale veiligheidsautoriteiten komen niet tot duidelijke afspraken. En ook over de prijs en de bevoorradingszekerheid is het verwarring troef. Twee ministers die de bevoegdheid energie ambiëren (staatssecretaris Melchior Wathelet en zijn schaduwminister uit Oostende). Dat is niet meteen goed voor de eenheid van boodschap. Voorts hebben we natuurlijk ook de steeds weerkerende spanning tussen de regering en de energieregulator CREG.

Dat burgers en bedrijven zich zorgen maken, is dan ook doodnormaal: over de veiligheid van de Belgische kerncentrales, maar evident ook over de bevoorradingszekerheid. Stroompannes zijn, net als nucleaire incidenten, absolute horrorscenario's. Het zou een aanslag betekenen op onze welvaart. Wat je politieke overtuiging ook is (fan of geen fan van nucleaire energie), niemand wil een black-out. Nog steeds is een stroompanne eerder onwaarschijnlijk dan waarschijnlijk. Maar inderdaad, onze bevoorradingszekerheid is helaas kritisch en dat is het gevolg van jaren non-beleid.

De traditionele partijen, paradoxaal genoeg de 'het-licht-gaat-uit-bij-een-kernuitstap'-partijen, hebben onze bevoorrading de voorbije jaren laten aanmodderen. Tussen hun discours, bedoeld om hun energieconservatisme te verbloemen, en hun politiek handelen gaapte een grote kloof. Een natuurwet is zo'n krappe situatie immers niet. In Duitsland had men wel de 'luxe' om na Fukushima een reeks oude reactoren te sluiten en desondanks netto-exporteur te blijven op jaarbasis. In Nederland is eerder sprake van overcapaciteit.

Een 100 procent sluitend plan B bij een onverwachte sluiting van (grote) nucleaire eenheden ligt er dus al helemaal niet. Pas in het najaar is er uitsluitsel over de toekomst van de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2, maar nu al moet er een concreet actieplan komen voor de energiebevoorrading tijdens de winter. Alle scenario's moeten maximaal worden voorbereid zodat onze burgers en bedrijven op beide oren kunnen slapen. Een dergelijk plan kan worden uitgewerkt door een taskforce met vertegenwoordigers van de regering, de administratie, de energieregulator CREG, de netbeheerder Elia en de regio's. De filosofie van zo'n taskforce: samenwerken in plaats van elkaar tegenwerken. Groen deed die oproep afgelopen weekend, maar staatssecretaris Wathelet reageert voorlopig erg lauw.

Met een dergelijk actieplan kunnen op korte termijn enkele slimme (nood)maatregelen volgen op minstens drie niveaus: de beschikbare capaciteit in eigen land, het niveau van het (piek)verbruik en bepaalde importmogelijkheden. Cruciaal is de productiecapaciteit op peil te houden door het beschikbaar houden van thermische centrales. Ook een betere planning van de onderhoudswerken in centrales is belangrijk: geen extra stilleggingen voor niet-dringende controles in de winter.

Ook op vlak van verbruik kunnen er zaken gebeuren: korte termijn energiebesparende maatregelen en, indien nodig, een spreiding van de afname door grootgebruikers. Daarnaast komen er best bijkomende afspraken met de netbeheerders en de regulatoren van onze buurlanden over de beschikbare importcapaciteit. Zulke maatregelen zijn sowieso een meerwaarde. Of we in problemen komen en of de prijzen zullen stijgen, zal dus worden bepaald door het al dan niet krachtdadig optreden van de regering.

Maar laten we ook verder kijken dan komende winter. De bevoorradingszekerheid is ook na februari 2013 belangrijk. Ongeacht de afloop van Doel 3 en Tihange 2, staat nu al vast dat de Belgische nucleaire verslaving vroeg of laat de energiebevoorrading in gevaar brengt. De alle-eieren-in-één-mand-strategie heeft ons gebracht waar we nu staan. De te grote focus op nucleaire energie maakt ons land echt kwetsbaar. Dat niet omgooien, is zich overgeven aan (stok)oude kernreactoren. Die switch maakt het uitrustingsplan van de regering (voorlopig?) niet. Met de tienjarige levensduurverlenging van Tihange 1, een reactor die nu ook extra tests zal moeten ondergaan, bestendigt dat plan net het nucleaire aandeel in onze energiemix.

De nucleaire mastodonten in Doel en Tihange lijken zo wel de banken: too big to fail en dus blijven we ze oplappen. Maar dat hoeft niet want er is een alternatief: de investeringen in hernieuwbare energie en moderne, flexibele gascentrales eindelijk alle kansen geven, onder meer door het vergunningsbeleid te stroomlijnen. Combineer dat met investeringen in energiebesparing en de interconnectiecapaciteit en we hebben een fraai energie-investeringsplan, een bron van welvaart en jobcreatie.

Deze opiniebijdrage verscheen op 21 augustus in De Tijd.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK