23 jun 2011

Over zelfcensuur en machogedrag

Vorig weekend werd een homoman in het centrum van Brussel in elkaar geslagen. Alweer. Als Brusselse homo word je constant geconfronteerd met geweld. Geweld, of het nu tegen een homo is, tegen een vrouw of tegen anderen, is onaanvaardbaar en daar moet actief tegen opgetreden worden. Maar vaker dan met fysiek geweld, word je als homo geconfronteerd met verbaal geweld.

”Ach trek het je niet aan, mensen roepen zoveel”, krijg je dan te horen. Dat klopt en ook weer niet. In een grootstad, waar veel mensen dicht op elkaar wonen, krijg je vaker spanningen. Maar er is toch een groot verschil tussen iemand die je iets naroept omdat je hem niet snel genoeg voorrang hebt verleend en iemand die je uitscheldt omdat je homo bent. Het tweede gaat namelijk over je zijn. En als je constant wordt uitgescholden om wie je bent, dan vreet dat aan je.

Sommige mensen reageren daarop door zich anders te gaan gedragen. Ze vermijden elk gedrag dat ”twijfel” zou kunnen zaaien en dat bijgevolg ”aanleiding” zou kunnen geven tot agressie. Het gaat daarbij niet over zogenaamd provocerend gedrag maar over doodnormale dingen: hand-in-hand lopen, je lief omhelzen, … Heel wat homo’s; en lesbiennes durven het alleen nog in een veilige omgeving of als ze zich goed omringd weten. Als dat niet zo is, dan doen ze liever aan zelfcensuur, juist om negatieve reacties te vermijden.

Ik ben trouwens één van die mensen. Ik ben al jaren uit de kast. In mijn omgeving, op mijn werk en in mijn politieke carrière ben ik altijd heel open geweest over mijn homo-zijn … maar hand-in-hand over straat lopen met mijn man durf ik zelden of nooit. En als ik het al doe, voel ik me vaak ongemakkelijk. Nochtans zie ik mijn man doodgraag. Maar ik heb geen zin meer in de zoveelste scheldpartij en agressieve blikken, dus laat ik het maar. Ik heb het gevoel dat me hier iets heel dierbaars is afgenomen en dat neem ik die mensen kwalijk. Probeer je eens voor te stellen dat je nooit meer spontaan je genegenheid voor je lief kunt tonen. Zelfs al wil je enkel een kus geven of zijn of haar hand nemen, altijd check je eerst: ”Kan het hier, is het veilig, gaan we geen last krijgen?” Eigenlijk is dit onmenselijk. Daarom dat ik zo weinig begrip kan tonen voor mensen die verbale agressie minimaliseren.

De logische vraag is dan natuurlijk: ”Hoe lossen we het probleem op?” Het antwoord is niet eenvoudig. Eerst moeten we de oorzaak van het probleem zichtbaar maken. Wie zijn de daders? Zijn het enkel gefrustreerde moslimjongeren zoals je op heel wat fora kon lezen? Vaak, maar niet alleen. Er zijn intussen ook heel wat verhalen over Oost-Europese jongeren die zich agressief gedragen tegenover holebi’s;. Een van de daders van het geweld vorig weekend bleek dan weer een Zuid-Amerikaan te zijn.

Als Brussels staatssecretaris van Gelijke Kansen werk ik al een tijd rond geweld tegen holebi’s;. Een van de vaststellingen daarbij is dat het probleem hem niet zozeer in de religie zit maar wel in de machocultuur waar heel wat van onze Brusselse jongeren in opgroeien. Voor een jongen die zijn hele jonge leven thuis op een piëdestal is gezet, die de stereotypes over wat ”echte” mannen zijn met de paplepel heeft meegekregen maar tegelijk een laag zelfbeeld ontwikkeld heeft omdat hij geen diploma, job en geld heeft… voor die jongen is de stap blijkbaar klein om zich af te reageren op mensen waar hij op neerkijkt: vrouwen en holebi’s;. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze jongeren hun frustraties niet langer uiten door andere mensen uit te schelden en te vernederen. En ook: hoe kunnen we vermijden dat deze scheldpartijen escaleren tot geweld, zoals we zien bij sommige van deze jongeren.

Dat vergt een dubbele aanpak. Eerst op korte termijn: Mensen mogen denken wat ze willen, maar ze mogen niet altijd doen wat ze willen. Met andere woorden: als iemand denkt dat hij meer is dan een homo of homo’s; zondaars vindt… dan is dat voor de eigen rekening. Maar die persoon mag niet gaan kloppen of systematisch mensen uitschelden want daarmee gaat hij over de grens. Daarom is het bijvoorbeeld zo belangrijk dat de politie hard optreedt tegen de daders van homofoob geweld en dat de politie tegelijk openlijk laat weten dat ze aan de kant van de slachtoffers staat. Zo stel je grenzen.

Op de lange termijn moet er iets aan de mentaliteit van die jongeren veranderen. We moeten het machisme wegwerken. We leven in een maatschappij waar vrouwen gelijke rechten hebben en waar homo’s; niet als abnormaal worden beschouwd en iemand die goed wil functioneren in die maatschappij, moet dat aanvaarden en respecteren.

Ik was dan ook blij dat ik de Vlaamse minister van Onderwijs Smet gisteren in Terzake hoorde zeggen dat hij via het onderwijs aan die mentaliteitswijziging wou werken. Dat is namelijk hard nodig. De verhalen over scholen waar homoseksualiteit niet of nauwelijks ter sprake komt omdat de school bang is voor de negatieve reactie van de leerlingen, zijn legio. Zelfs in de biologielessen blijkt er dan vaak ”geen tijd genoeg” om het onderwerp te behandelen.

Onze maatschappij heeft dringend nood een algemeen vak burgerschap waarin een aantal basisprincipes van ons samenleven aan bod komen. Als kinderen op school leren hoe ze zich in het verkeer moeten gedragen, waarom zouden ze dan ook niet kunnen leren hoe ze zich tegenover anderen moeten gedragen? Ik ben ervan overtuigd dat als regels expliciet worden gemaakt, ze ook makkelijker gerespecteerd zullen worden. Ik wil dan ook graag een oproep doen aan al onze scholen van welk net ook: maak van jullie leerlingen ook echte burgers, misschien is dat wel het belangrijkste wat ze in hun hele leven zullen meekrijgen.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK