10 jul 2012

Plus est en vous

Ook al heeft hij bedenkingen bij de keuze van de datum,LUCKAS VANDER TAELEN vindt dat er morgen, op de Vlaamse feestdag, gerust wat te vieren valt. Wel wil hij waarschuwen voor zelfgenoegzaamheid: Vlaanderen mag het grotere perspectief niet uit het oog verliezen.

1.
Volgens Wikipedia vieren nationale feestdagen 'de onafhankelijkheid, de verjaardag van het staatshoofd of iets soortgelijks'. Frankrijk koos de bestorming van de Bastille, als symbool van het afscheid van het ancien régime. Nederland viert zijn koningin en Duitsland zijn hervonden eenheid. België herdenkt de eedaflegging van Leopold I. Allemaal momenten verbonden met de wordingsgeschiedenis van die landen.
De beide Belgische gemeenschappen maakten een andere keuze. De Franse gemeenschap viert op 27 september de verdrijving van de Hollandse troepen. De symboliek is duidelijk: nog steeds zijn er franskiljons die het liefst de Vlamingen uit Brussel zouden zien verdwijnen. Ook Vlaanderen koos symbolisch: een veldslag uit de veertiende eeuw waarbij een zogenaamd Vlaams leger dat van de Franse koning versloeg. In België hebben de twee gemeenschappen dus een feest uitgekozen om een nederlaag van de andere gemeenschap te vieren.

Over de Guldensporenslag staat dit te lezen op de website van de Vlaamse Gemeenschap: 'Het ontluikende Vlaamse ontvoogdingsstreven binnen België vond hierin het ideale symbool en voorbeeld voor de verdere ontwikkeling van de eigenheid en het zelfbehoud van Vlaanderen. (.) De gebeurtenissen van 1302 zijn tot het collectieve bewustzijn van de Vlamingen gaan behoren en liggen vandaar mee ten grondslag aan de officiële symbolen van de Vlaamse Gemeenschap.' Voorwaar een romantisch elan om in de 21ste eeuw een veldslag van zeven eeuwen geleden tot feestdag uit te roepen als een uiting van 'het ontvoogdingsstreven' van de Vlamingen. Gewaagd is ook de stelling dat wij deze Guldensporenslag mee dragen in ons onderbewustzijn. Misschien moeten we allemaal op de sofa gaan liggen bij dokter Freud.

2.
Dat ontvoogdingsdrang van het volk een rol zou gespeeld hebben bij de groei naar autonomie van Vlaanderen is niet meer dan een mythe. Net zoals de rol die de Vlaamse Beweging daarbij gespeeld zou hebben. Uiteraard hebben vooraanstaande intellectuelen geijverd voor de emancipatie van de Vlamingen. Maar als Vlaanderen een welvarend en vrij autonoom gewest geworden is, is dit niet te danken aan de Vlaamse Beweging. Nooit heeft ze het Vlaamse volk tot revolutionaire opstanden kunnen bewegen, die hadden kunnen leiden tot een omwenteling van het land. De veranderingen in ons institutioneel landschap zijn er niet gekomen doordat het ideeëngoed van de Vlaamse Beweging massaal opgevolgd werd. De toegenomen Vlaamse autonomie is het logische politieke gevolg van de verschuivingen in de economische verhoudingen in ons land.

Als er in de 19de eeuw nauwelijks werd gesproken over de rechten van de Vlamingen, dan is dit omdat tot na de Tweede Wereldoorlog het economisch zwaartepunt in Wallonië lag. Vlaanderen was lange tijd onbetekenend op industrieel vlak. Die zwakte resulteerde in Vlaamse politieke onmacht. Zolang de Franstalige bourgeoisie de Belgische economie domineerde, beheerste zij de politieke structuren..
Het breekpunt in deze situatie kan je rond de Wereldtentoonstelling van 1958 situeren. België was tamelijk ongehavend uit de oorlog gekomen. Dit had de afgang gemaskeerd van de Waalse economie die al een hele tijd bezig was, maar aan het einde van de jaren vijftig zichtbaar werd. Tegelijk kwam in Vlaanderen een economische vernieuwing op gang. Die nieuwe machtsverhoudingen kregen een politieke vertaling, die zou leiden tot de opeenvolgende staatshervormingen.

De Vlaamse ontvoogding is dus allerminst het gevolg van een onstuitbaar nationalistisch gevoel dat zich via stakingen en straatgeweld van de staatsmacht meester gemaakt zou hebben. De laatste massabeweging die België op zijn fundamenten deed daveren, was de Grote Staking tegen de Eenheidswet in 1960. Die was niet het werk van Vlamingen die eindelijk hun rechten opeisten, maar wel van vooral Waalse arbeiders, die contradictorisch genoeg opkwamen voor federalisme. Het waren uiteindelijk de Vlaamse partijen die van de nieuwe economische macht van hun gewest gebruik maakten om de staat geleidelijk aan te hervormen.

3.
Het grote gevaar dat Vlaanderen meer dan een halve eeuw later bedreigt is een irrationele haast romantische drang naar een totale onafhankelijkheid buiten het Belgische kader. Een autonomistisch ideaal dat verblindend werkt omdat het elke zelfkritische reflectie uitschakelt. Een ideologische verdwazing is er het gevolg van. Dat merkwaardige fenomeen is te verklaren doordat mentaliteiten achterlopen op maatschappelijke veranderingen. Veel Vlamingen leiden nog aan een Calimero-complex, dat niet spoort met de Vlaamse politieke en economische dominantie. Net zo goed wanen bepaalde Franstaligen zich nog in de vorige eeuw, met een meerderwaardigheidsgevoel dat zich nog niet heeft aangepast aan het veranderde België.

Wie wat afstand neemt, ziet in dat België lang gekenmerkt was door een groot onevenwicht op economisch vlak tussen de beide landsdelen. De totale transformatie van het agrarisch Vlaanderen tot de leidende economische kracht in dit land, is een voorbeeld van de economische wet dat evenwichten verschuiven en geen gebied voor altijd achterblijft. Dit fenomeen zal zich onvermijdelijk ook voordoen in Wallonië. Het komt erop aan vooruit te kijken en te beseffen dat België op weg is naar een economisch evenwicht tussen beide landsdelen. Wie zich vastbijt in een momentopname van de huidige situatie kan die evolutie niet zien.

4.
De Belgische federatie doen ontploffen kan op het eerste gezicht voor zelfverklaarde radicalen enkel positief zijn voor Vlaanderen. Maar snel zal blijken dat de gevolgen desastreus zullen zijn, omdat een autonoom Vlaanderen afstand zal moeten doen van Brussel, hoofdstad van Europa en een over heel de wereld gekend 'merk'.

Vlaanderen heeft een haat-liefdeverhouding met zijn hoofdstad. Er wordt veel over gesproken, maar weinig over nagedacht. Wie het goed voorheeft met Vlaanderen, mag Brussel nooit loslaten, zoals de officiële Vlaamse mantra luidt, maar moet beseffen dat de stad grote troeven heeft voor Vlaanderen en een onvervangbare factor is van Vlaamse economische vooruitgang. Uiteraard betekent dit niet dat het weinig efficiënt beheer van Brussel moet aanvaard worden. Wij moeten in het belang van de beide gemeenschappen blijven ijveren voor een sterk bestuur op het niveau van het Gewest.
Brussel laten vallen zou de grootste historische fout zijn die Vlaanderen ooit kan maken. Brussel is een stad vanzinnekes. Vlaanderen moet die vermenging juist zien als een verrijking en er niet op neerkijken als een aantasting van de Vlaamse identiteit.

5.
Een Vlaanderen dat zich wil afscheiden van België, loopt het gevaar zich steeds meer op de eigen navel te richten en te vergeten datsmall niet altijdbeautiful is. Streven naar steeds lagere beslissingsniveaus leidt niet zelden tot een aantasting van het vermogen om het grote beeld te zien.

Door zich af te scheuren van zijn anderstalige landgenoten zal Vlaanderen niet rijker, maar armer worden. Het gaat niet over geld (want soms heb ik het gevoel dat het de hedendaagse nationalisten enkel daarom te doen is). Vlaanderen mag zichzelf niet afsluiten van de rest van de wereld in zijn eigen grote gelijk. De andere gemeenschap van dit land steeds meer afschilderen als zondebok kan electoraal vruchten afwerpen. Maar op lange termijn moet Vlaanderen meer willen zijn dan een zelfingenomen gewest dat met wantrouwen kijkt naar 'volksvreemde' elementen.

Samenleven met de andere gemeenschappen in dit land is voor Vlaanderen een remedie tegen zelfgenoegzaamheid. Vlaanderen mag geen omwalde vesting in de vallei worden, want wie zich daar opsluit verliest alle perspectief en maakt zichzelf wijs dat er achter de bergen niets is dat de moeite waard is.

Plus est en nous, zeg ik graag in het Frans tegen Vlaanderen. Het belang van het Vlaamse volk is gediend met een open en tolerante toekomstvisie, wars van romantiek en ideologie.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK