25 jun 2012

Rekenhof bevestigt: er is geen federaal armoedebeleid die naam waardig

Het Rekenhof buist het Federale Armoedeplan op elk aspect: van de kwaliteit, de opmaak, tot de uitvoering en de evaluatie. Het rapport toont nog maar eens aan dat de regering tekortschiet in haar aanpak van kansarmoede. Kamerlid Wouter De Vriendt (Groen): “Er is geen federaal armoedebeleid die naam waardig. Al bijna 2 jaar komen de bevoegde ambtenaren niet meer samen. Ondertussen dreigt meer dan 20% van de Belgen in armoede te verzeilen.“

Belangrijkste elementen in het rapport van het Rekenhof:

  • Gebrekkige kwaliteit. Het Rekenhof: ”De regering heeft noch de te halen doelstellingen, noch de uit te voeren activiteiten, noch het toegekende budget om die maatregelen te realiseren gepreciseerd. Die maatregelen zijn zodoende weinig dwingend en moeilijk te evalueren.” (blz34). In slechts 8 van de 59 maatregelen van het plan wordt een raming gespecificeerd van het jaar waarin ze moeten worden gerealiseerd (blz34).
  • Opmaak zonder overleg. Administraties werden onvoldoende betrokken bij de opmaak ervan. Het Rekenhof : ”gebrek aan betrokkenheid is strijdig met de bestaande goede praktijken…Het kan de kwaliteit en de implementering van de maatregelen doen verminderen” (blz30). De POD Maatschappelijke Integratie bevestigt dit (blz31). De meetbaarheid is ondermaats en onvoldoende nauwkeurig geformuleerd (blz33) en er staan onvoldoende budgetten tegenover de aangekondigde maatregelen (blz33).
  • Gebrekkige uitvoering. Ook de uitvoering van het plan verloopt mank. 14 overheidsdiensten zijn rechtstreeks betrokken bij de uitvoering van het plan (blz39). ”Gezien de zwak geformuleerde doelstellingen en maatregelen van het armoedebestrijdingsplan” (blz39) is er nood aan overleg, maar er is geen sprake van systematisch overleg tussen de ministers en de administraties. Bovendien werd op het niveau van de administratie meestal geen specifieke maatregelen genomen om de uitvoering te vergemakkelijken.
  • Geen opvolging Het Rekenhof: ”De doelstellingen en de maatregelen van het plan zijn van povere kwaliteit” (blz45).
  • Bij de goedkeuring van het plan was een driemaandelijkse rapportering aan de ministerraad voorzien. Het netwerk van armoedeambtenaren, dat instaat voor de opvolging, heeft sinds september 2010 niet meer vergaderd. Zij hebben slechts drie keer samen gezeten (31 maart, 21 mei en 10 september 2010), maar ook deze drie vergaderingen werden door steeds minder ambtenaren bijgewoond (blz47). Het Rekenhof stelt: ”dat het eerder uitzonderlijk is dat het plan op systematische en gestructureerde wijze wordt opgevolgd door de betrokken administraties” (blz48).
  • Het Rekenhof wijst er op dat de rapportering over de opvolging sinds december 2009 is stilgevallen. Er zijn slechts drie vorderingsstaten aan de ministerraad voorgelegd sinds het plan in juli 2008 werd goedgekeurd: 23 december 2008, 29 mei en 17 december 2009.
  • Geen evaluatie. Het Rekenhof bekritiseert dat in het plan geen enkele evaluatie van de uitvoering van een maatregel is opgenomen en dat geen enkele van de betrokken ministers een dergelijke evaluatie heeft gevraagd. De interfederale armoedebarometer, ontwikkeld door de Werkgroep Indicatoren van de FOD Sociale Zekerheid, is volgens het Rekenhof een instrument om te sensibiliseren, maar er is een grote afstand tussen de doelstellingen en de maatregelen van het armoedebestrijdingsplan enerzijds en de indicatoren van die barometer anderzijds.

Conclusie van Groen uit het rapport van het Rekenhof

Uit het kritische rapport van het Rekenhof blijkt het gebrek aan politieke wil om daadwerkelijk iets te doen aan de situatie van mensen die in armoede leven. ”Armoede is voor de regeringspartijen jammer genoeg geen prioriteit. De vicieuze armoedecirkel moet worden doorbroken.,” aldus De Vriendt.

In het regeerakkoord Di Rupo-I wordt een actualisatie van het Federaal Armoedeplan aangekondigd. Wouter De Vriendt : ”Om armoede echt aan te pakken is er nood aan een nieuw Federaal Armoedeplan met precieze, afgebakende doelstellingen waar een budget tegenover staat. Groen en Ecolo roepen de staatssecretaris dan ook op om, in samenspraak met de bevoegde overheidsdiensten, snel werk te maken van een nieuw Federaal Armoedeplan. Van een staatssecretaris bevoegd voor armoedebestrijding verwachten we meer ambitie.”

Bovendien blijkt glashelder uit het rapport dat weinig ministers geïnteresseerd zijn in de evaluatie van de maatregelen van het Armoedeplan. Ook de uitvoering en opmaak van een nieuw plan zal een grotere betrokkenheid vergen van de betrokken administraties. Groen vraagt daarom aan premier Elio Di Rupo om te waken over de coördinatie tussen de verschillende departementen.

Groen wijst met een beschuldigende vinger naar de klassieke tripartite, die er niet beter op gevonden heeft om 40% te besparen op de welvaartsenveloppe in 2013 en 2014. Er is dus 40% minder overheidsgeld beschikbaar om de al lage uitkeringen te koppelen aan de evolutie van de welvaart (evolutie van de lonen). Wouter De Vriendt: ”Nochtans liggen veel uitkeringen momenteel onder de armoedegrens. Besparen op sociaal beleid in een context waarin armoede de toekomstkansen van zoveel kinderen hypothekeert, is fundamenteel onrechtvaardig.”

Groen weigert zich neer te leggen bij een vorm van ‘armoedemoeheid’ die bij de andere politieke partijen vast te stellen is. ”Werk is de beste remedie tegen armoede en activering is nodig”, zegt Wouter De Vriendt, ”maar het kan lang duren vooraleer mensen in armoede alle competenties hebben om aan de slag te kunnen. In tussentijd zijn uitkeringen boven de armoededrempel een absoluut minimum, om mensen toe te laten in menselijke omstandigheden te leven en op zoek te gaan naar een job.” Groen is de enige partij die een wetsvoorstel heeft ingediend om alle uitkeringen op te trekken tot boven de armoededrempel. Het Rekenhof heeft de kost daarvan laten berekenen op 1,25 miljard euro. Gezien de budgettaire context zijn we zeker bereid om dit wetsvoorstel in fasen te realiseren, maar nu ontbreekt de politieke wil om er nog maar aan te beginnen.

Wat is het Federaal Armoedeplan?

Het Eerste Federale Armoedeplan werd in 2008 goedgekeurd en formuleert de doelstelling om in het kader van de Europa 2020-strategie het aantal Belgen in armoede terug te dringen met 380.000. (van 2,194 miljoen tot 1,814 miljoen). Het Plan bevat in totaal 59 maatregelen. De armoede wordt gemeten op basis van drie indicatoren. Het Rekenhof vermeldt ze alle drie:

  • Monetaire armoededrempel (60% van het mediaan inkomen na sociale transfers/uitkeringen): dit komt neer op 973 euro voor een alleenstaande en 2.044 euro voor gezin van twee met twee kinderen. Volgens de meest recente Europese EU-SILC enquête van 2010 leeft 14,6% van de Belgen onder de armoededrempel.
  • Materiële deprivatie: het onvermogen om over goederen en diensten te beschikken en/of toegang te hebben tot activiteiten die noodzakelijk worden geacht. 5,9% van de bevolking
  • Het aantal mensen die leven in een huishouden met een lage werkintensiteit: 12,6%

Iemand wordt geacht een zwaar armoederisico te lopen indien hij of zij zich in een van de drie voorgaande situaties bevindt. Sinds 2008 loopt 20,2% van de in België levende bevolking een dergelijk risico.

Armoede in enkele cijfers

Onze verschillende regeringen zijn wel niet op de goede weg: de realiteit is dat ondanks de toegenomen welvaart, en veel regeringsverklaringen en -intenties, de armoede de laatste 15 jaar niet is gedaald. In België leven 510.000 minderjarigen, op de 2,2 miljoen die ons land telt, in een gezin dat vatbaar is voor armoede of uitsluiting. Dat blijkt uit een recent rapport van Unicef over de effecten van de crisis. Met 23,2 procent van de kinderen die een risico lopen op armoede situeert België zich onder het Europese gemiddelde (27,1 procent), maar boven Frankrijk (23 procent), Luxemburg (22,3 procent), Duitsland (21,7 procent) en Nederland (16,9 procent). Trieste koploper is Roemenië (48,7%), het beste staan kinderen ervoor in Finland (14,2 procent).

Download hier het verslag van het Rekenhof.

Lees hier de kritiek van Wouter De Vriendt in De Standaard van zaterdag 23 juni.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK