Steeds meer mensen volgens VDAB niet geschikt voor de arbeidsmarkt. Groen: "Arizona laat deze mensen in de steek"

"Het beleid moet meer inzetten op passende jobs voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Nu is de boodschap aan mensen: kan je niet mee? Dan heb je brute pech en nemen we ook nog je werkloosheidsuitkering af."

Het aantal werkzoekenden dat volgens VDAB 'niet-toeleidbaar' naar werk is, stijgt met 29% op vijf jaar tijd. Het gaat om mensen die volgens VDAB omwille van medische, mentale of sociale problemen niet kunnen werken en dus het advies 'welzijn' krijgen. Nu krijgen die mensen in de meeste gevallen een werkloosheidsuitkering. Maar volgens Vlaams minister van Werk Zuhal Demir werkt de federale regering dus aan een "nieuw stelsel buiten de werkloosheid" met ook federale financiering. Dat heeft de N-VA-minister donderdag in het Vlaams Parlement geantwoord op een vraag van Eva Platteau (Groen): "Opvallend dat minister Demir zegt dat er een nieuw statuut zal komen voor deze groep. Dat was nog niet gecommuniceerd door de federale regering. Zullen ze dan vanaf volgend jaar hun werkloosheidsuitkering wel verliezen, maar via een ander stelsel dat federaal op poten gezet zal worden, toch een uitkering behouden? Er zijn toch nog heel wat vragen over.”

Het aantal mensen dat door de VDAB als 'niet-toeleidbaar' wordt beschouwd omwille van medische, mentale of sociale problemen, stijgt dramatisch. In april 2025 kregen 12.388 personen het advies 'welzijn', een toename van maar liefst 29% ten opzichte van 2020 toen het nog om 9.597 mensen ging. Vlaams Parlementslid Eva Platteau (Groen) wijst op de moeilijke situatie waarin deze groep terechtkomt. "Dit is het zoveelste signaal dat er iets grondig schort aan onze arbeidsmarkt," stelt Platteau. "Meer en meer mensen hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en ervaren meerdere drempels naar werk. Het beleid zou zich moeten inzetten om die drempels te verlagen, maar in plaats daarvan laten ze de mensen vallen en dan pakken ze je ook nog eens je werkloosheidsuitkering af."

Over de cijfers: 59% van deze groep mensen in kortgeschoold, 31% middengeschoold, 10%  hooggeschoold. Opmerkelijk bij de hooggeschoolden is dat deze groep het snelste toenam met bijna 48%. Opvallend is de sterkste stijging in de provincie West-Vlaanderen: daar nam het aantal niet-toeleidbaren toe met 67%. Bijzonder zorgwekkend is de situatie van oudere werknemers. In de leeftijdscategorie boven 59 jaar is er meer dan een verdubbeling te zien.

Van de 12.388 mensen met een advies 'welzijn' heeft 84% een werkloosheidsuitkering. Dat betekent dat 10.462 werklozen met een uitkering de stempel 'niet-toeleidbaar' kregen en geen activeringstraject aangeboden krijgen. Paradoxaal genoeg zullen 9.699 van hen (93%) hun uitkering verliezen in 2026 door de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd, terwijl VDAB zelf zegt dat ze niet-toeleidbaar zijn. Platteau: "We hebben daar altijd voor gewaarschuwd: Arizona treft de mensen die het moeilijkst hebben. Dit is echt wel zeer asociaal." 

De Vlaamse regering moet volgens Groen meer doen om deze mensen te ondersteunen en aan een job te helpen, bijvoorbeeld in de sociale economie. Platteau: "Deze mensen hebben nood aan meer begeleiding, meer zorg en werk op maat. Het beleid moet meer inzetten op passende jobs voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De regering zou ook meer kunnen doen om werkgevers te responsabiliseren en hen te ondersteunen om te zorgen voor jobs op maat en kansen te geven aan mensen met een minder voor de hand liggend profiel. Kortom, de Vlaamse regering moet vol aan de bak voor een activeringsbeleid die naam waardig."