24 okt 2016

Stokoude verkavelingsvergunning bedreigt Kluisbos

Het Kluisbos, sinds 1977 beschermd natuurgebied in de Vlaamse Ardennen, dreigt deels verkaveld te worden. Ondanks het verzet van de gemeente en buurtbewoners willen de grondeigenaars er een villa bouwen met een tuin van 3.000 vierkante meter. Groen-parlementslid Elisabeth Meuleman trok aan de alarmbel en vroeg dat minister Joke Schauvliege (CD&V) ingrijpt.

De grondeigenaars beroepen zich op een verkavelingsvergunning van 53 jaar geleden om bouwgrond te maken van hun stuk bos. Iets wat het gemeentebestuur van Kluisbergen weigerde op basis van een negatief advies van het Agentschap voor Natuur en Bos en de provinciale administratie. De Oost-Vlaamse deputatie, met daarin onder meer Geert Versnick (Open VLD), steunt de bouwplannen van de eigenaars wel en kende vervolgens de gevraagde vergunning toe.

Vlaams Parlementslid Elisabeth Meuleman (Groen): "Aanvankelijk zei Schauvliege dat het haar bevoegdheid niet was en dat de gemeente dat moest doen. Wij roepen de minister nu op om het Kluisbos te beschermen en te kijken naar andere bossen, waar nog oude verkavelingen op berusten."
De minister wil nu met iedereen rond de tafel gaan zitten om tot een oplossing te komen. Elisabeth Meuleman reageert hier positief op. "We zijn hoopvol, maar ik hoop dat de minister maatregelen neemt om te vermijden dat hetzelfde zou gebeuren in andere natuurgebieden".
Het Kluisbos is één van de grootste en meest waardevolle bossen die Vlaanderen heeft. Het gebied is bovendien bestemd als bosgebied en is onderdeel van het Europees beschermde natuurnetwerk Natura 2000. "Als Joke Schauvliege niet de geschiedenis wil ingaan als de minister van ontbossing dan is het tijd dat ze haar verantwoordelijkheid opneemt en dit bos een definitieve beschermingsstatus geeft", zegt Elisabeth Meuleman.

Oplossingen hiervoor bestaan al: het systeem van de verhandelbare bouwrechten biedt een uitweg. Hierbij worden slechtgelegen bouwgronden geruild voor goed gelegen bouwmogelijkheden in de gemeentekern. Op die manier krijgt dit bos eindelijk de rechtszekerheid die het verdient, terwijl de eigenaars hun bouwplannen kunnen uitvoeren op een plaats die beter bereikbaar is. Een win-win voor natuur en economie. Groen stelt voor om van het Kluisbos een test-case te maken voor het systeem van verhandelbare bouwrechten.
Het Kluisbos is een van de grootste bosgebieden die Vlaanderen heeft: het is 300 ha groot. Het gebied is bestemd als bosgebied, het is al sinds 1977 beschermd en maakt sinds 2006 onderdeel uit van het Europees beschermde natuurnetwerk. Ondanks deze stevige bescherming rust er een stokoude verkavelingsvergunning op een deel van het bos. In 1963 vergunde de gemeente een verkaveling voor 54 bouwloten voor een totale oppervlakte van 15 ha (ter vergelijking: een gemiddeld bos is in Vlaanderen niet groter dan 1,5 ha). Ondertussen zijn midden in het bos 31 loten bebouwd met riante villa’s. Er liggen nog 20 onbebouwde loten in het bos.

Op dit moment loopt een procedure voor het samenvoegen van twee beboste kavels. De eigenaars willen er een villa neerpoten met riante tuin van 3.058 m². Onder meer op basis van het advies van het agentschap voor Natuur en Bos oordeelde het gemeentebestuur in 2009 dat de bouwloten niet in aanmerking komen voor bebouwing. Het bos leek gered. De eigenaars gingen in beroep tegen dit besluit bij de Provincie Oost-Vlaanderen.
Ondanks negatief advies van de gemeente, de provinciale administratie en het Agentschap voor Natuur en Bos legde deputé Geert Versnick de natuurtoets naast zich neer en besliste in 2015 om de gevraagde verkavelingsvergunning te verlenen. Daarop tekende de gelukkig alerte milieuvereniging MOW (Milieufront Omer Wattez) beroep aan bij de Raad van Vergunningsbetwistingen.

Nochtans is de regelgeving duidelijk: de gevraagde verkavelingswijziging doorstaat de Europese natuurtoets niet, er is significant negatieve impact van het project op de beschermde natuur en bovendien zorgt eerdere bebouwing voor cumulatieve effecten. De natuurtoets is bindend, er kan enkel van afgeweken worden om redenen van groot maatschappelijk en economisch belang. Voor een villa midden in één van de mooiste bosgebieden van Vlaanderen kan bezwaarlijk het argument van groot maatschappelijk belang ingeroepen worden. De uitkomst van dit proces staat nu al in steen gebeiteld: het vergunnen van deze bouwloten is onwettig.

Het Kluisbos is al bijna 40 jaar beschermd als bosgebied. "Het is schrijnend om vast te stellen dat ondanks het feit dat de Vlaamse regering zich volledig terugplooit op de Europees beschermde gebieden zelfs deze gebieden op het kapblok dreigen te gaan", zegt Groen-parlementslid Elisabeth Meuleman . Als natuurminister Joke Schauvliege de geschiedenis niet wil ingaan als de minister van ontbossing moet ze nu haar verantwoordelijkheid nemen en samen met de gemeente op zoek gaan naar een oplossing om de verkavelingsclaim definitief naar de prullenmand te verwijzen. Daarbij moet vanzelfsprekend rekening gehouden worden met eigendomsrechten. Oplossingen hiervoor bestaan al: het systeem van de verhandelbare bouwrechten biedt een uitweg. Hierbij worden slechtgelegen bouwgronden geruild voor goed gelegen bouwmogelijkheden. Op die manier krijgt dit bos eindelijk de rechtszekerheid die het verdient, terwijl de eigenaars hun bouwplannen kunnen uitvoeren op een plaats die beter bereikbaar is. Een win-win voor natuur en wonen.


Het Kluisbos is geen alleenstaand geval

Ondanks de stevige juridische bescherming, tonen precedenten aan dat de deputatie en de minister er niet voor terugdeinzen om aan de lopende band ruimtelijke uitvoeringsplannen goed te keuren voor harde activiteiten (bv. bouwgrond) in Europees beschermde natuur. Een gelijkaardig dossier loopt bv. in Rotselaar waar de Vlaamse regering, op basis van een verkavelingsvergunning die uitgereikt werd in 1967, in kader van het GRUP Demervallei (onderdeel van het sigmaplan) de administratie gevraagd heeft om een bestemmingswijziging van natuurgebied naar woongebied voor te bereiden.
Het gebied waarvan sprake, De Vijvers, is sinds 1977 door het gewestplan en sinds 1998 door het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) beschermd als natuurgebied. Het is onderdeel van het Vlaams Ecologische Netwerk (VEN) en het Natura 2000-netwerk van Europees beschermde natuurgebieden. Ook hier dreigt waardevol en Europees beschermd natuurgebied te verdwijnen voor 10 luxueuze villa’s.

Het centrale uitgangspunt van het natuurbeleid van deze Vlaamse regering staat onomwonden in het Vlaams regeerakkoord: ”de focus wordt op de Europese natuurdoelstellingen gelegd”. Lees: we wensen niet meer te doen dan Europa ons oplegt. Het gewijzigde natuurdecreet en de communicatie van de minister sindsdien laat er geen twijfel over bestaan, het beleid richt zich op de Europees beschermde natuur. Net daarom is het verhaal van het Kluisbos en Rotselaar zo schrijnend: De Vlaamse regering plooit zich terug op Europees beschermde gebieden, maar zelfs die natuur is niet veilig wanneer er een ander belang speelt.

Conclusie

De ‘case’ Kluisbos maakt pijnlijk duidelijk hoe er in Vlaanderen bossen en natuurgebieden zijn die de hoogste natuurbescherming genieten (in deze Natuur 2000 en VEN) en waar toch nog jarenlange dure zinloze en absurde juridische veldslagen over worden gevoerd die burgers of natuurverenigingen handen vol tijd en geld kosten.

Groen roept de minister op om :
1. Alle beschermde bos en natuurgebieden waar nog oude verkavelingsclaims op rusten in kaart te brengen, naar analogie van de toplaag van de meest kwetsbare zonevreemde bossen.
2. Proactief op te treden in plaats van weg te kijken en de paraplu open te trekken en de beslissing door te schuiven naar het gemeentelijke en provinciale niveau in gevallen van duidelijke Europese beschermde gronden en natuurgebieden. En zo rechtszekerheid te geven aan onze topnatuur.
3. Getroffen eigenaars (in het bezit van bouwgrond voor de beschermingsstatus) via een systeem van verhandelbare bouwrechten te compenseren. Het zal echter nog enige tijd duren voor een volwaardig decreet rond verhandelbare bouwrechten goedgekeurd is.
4. Daarom stellen we voor om in afwachting van een definitief systeem, van het Kluisbos een test-case te maken voor het systeem van verhandelbare bouwrechten. Dat kan in het kader van de nieuwe experimentenwetgeving die de Vlaamse regering voorbereidt. Een proefproject rond het ruilen van kavels om zo een waardevol stuk bos te vrijwaren en tegelijk de grondeigenaars een nieuw perspectief te geven, biedt kansen om in de praktijk, stapsgewijs, nieuwe decreetgeving voor te bereiden, en stopt alvast het zinloze juridische getouwtrek in het Kluisbos.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK