30 apr 2013

Tijd voor een goed gesprek

Nu hun zonen in gevaar zijn distantiëren moslims zich openlijk van extremisme. Een goede zaak, vindt Luckas Vander Taelen, zolang 'autochtonen' nu niet zelfgenoegzaam gaan doen. De ontreddering van de ouders van wie de zoon in Syrië is gaan vechten heeft verrassende binnenlandse gevolgen. Het is misschien niet de eerste keer dat dramatische gebeurtenissen onverwacht positieve bijwerkingen hebben, maar het levert een unieke kans op die de politieke wereld niet mag missen.

Toen de berichten opdoken over jonge Belgische Syriëstrijders was binnen de islamitische gemeenschap voor het eerst een groot aantal stemmen te horen die zich ondubbelzinnig en met kracht uitspreken tegen elke vorm van religieus fanatisme. Niet dat dit vroeger nog niet gebeurd was. Er waren wel al eerder kritische geluiden te horen tegenover het groeiende radicalisme onder jongeren, maar de meest voorkomende reactie was er eerder een geweest van ontkenning. Toen RTBF-journalist Christophe Deborsu in Anderlecht naar commentaar peilde op een bijzonder agressieve toespraak van een imam, sloten de gelederen zich meteen: Deborsu werd als manipulator afgedaan, over de essentie werd niet gepraat. Toen in mijn gemeente Vorst een bekende haatprediker uitgenodigd werd in een islamitisch cultureel centrum, werd elke kritiek daarop afgedaan als racistisch.

In de islamitische gemeenschap overheerste tot voor kort steeds de neiging om elke bezorgdheid over slechte invloeden op de eigen groep binnenskamers te houden en kritiek van buitenstaanders af te doen als stigmatiserend. En hoe weinig de grote meerderheid ook achter radicale predikers stond, toch spraken weinigen er zich openlijk tegen uit, omdat het als een aantasting van de eer van de gemeenschap werd gezien en dus schandelijk. Die neiging om de schending van de eer belangrijker te vinden als een bevrijdende zelfkritiek was vooral in Brussel vaak te zien, als families hun zonen tegen beter weten in bleven verdedigen, ook al hadden ze bewezen misdrijven gepleegd.

Tijd voor zelfkritiek

Nu is daar verandering in gekomen, omdat ouders vrezen voor het leven van hun kinderen die onder invloed van radicale predikers naar Syrië getrokken zijn. Nu kan de moslimgemeenschap niet anders meer dan zich openlijk uitspreken tegen de kwalijke invloed van de islamisten. Als kinderen in gevaar zijn, is ontkenning immers geen optie: dat was net zo toen ten tijde van Dutroux gewone mensen massaal op straat kwamen in witte marsen.

Maar er schuilt een gevaar: dat de heilzame introspectie van de islamitische gemeenschap aan de 'autochtone' kant gezien zou worden als een overwinning van het eigen gedachtegoed. Deze situatie zou juist een aanleiding moeten zijn om ook daar net zo goed aan zelfkritiek te doen en een balans op te maken van wat er fout is gelopen met vaak goed bedoelde politieke initiatieven die niets opleverden.

De moslimgemeenschap lijkt nu in te zien dat elke kritiek op radicaal islamisme niet meteen als malafide moet worden afgedaan. Net zo goed moet zij nu een inspanning doen om te begrijpen dat het niet afwijzen van destructief gedrag van jongeren in het verleden vaak op veel onbegrip stuitte.

Historische kans

Maar als we er echt willen uitraken, dan moeten ook politieke verantwoordelijken in eigen boezem kijken en zich afvragen waarom geen enkele integratiepolitiek haar doel bereikt heeft. Politici moeten zich op hun beurt proberen in te leven in de uitzichtloze situatie waarin veel allochtone jongeren leven. Zij moeten durven toegeven dat slecht onderwijs, onaangepaste opleidingen en discriminatie tot astronomische werkloosheidscijfers hebben geleid en dat zij die veel te lang getolereerd hebben.

Anders gezegd: zonder gesprek komen we er niet uit. Moslims zowel als politieke verantwoordelijken moeten eindelijk een inspanning doen om de andere proberen te begrijpen. In een memorabel interview had de Amerikaan Robert McNamara, minister van Defensie onder president Kennedy, het over de noodzaak empathie op te brengen voor je gesprekspartner. Je proberen in te beelden hoe hij jou bekijkt vanuit zijn leefwereld. En niet te praten vanuit het eigen grote gelijk, maar door in onderling overleg inzicht proberen te krijgen in de manier waarop we elkaar zien. Het over wederzijdse oordelen en vooral vooroordelen te hebben, om zo misverstanden, onbegrip en rancunes uit te praten. Zo kan de tragiek van de jonge Syriëstrijders collaterale positieve gevolgen hebben en een historische kans bieden die niemand onbenut mag laten zonder terecht beschuldigd te worden van schuldig verzuim.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK