25 okt 2011

Vergeten in de Arabische Lente? De Westelijke Sahara

Met de Nobelprijs voor (onder meer) de Jemenitische Tawakul Karman werd de wereld nog eens met de neus gedrukt op het feit dat de 'Arabische Lente’ niet overal even vlot verloopt. De mensen in Jemen, maar ook bijvoorbeeld in Syrië en Bahrein, vertonen ondanks keiharde repressie een ongelooflijke moed in hun aanhoudend protest. Zonder stevige steun van de internationale gemeenschap dreigen deze mensen de golf van democratisering aan zich te zien voorbijgaan.

Nog pijnlijker is het voorbeeld van de Westelijke Sahara, waar de Sahrawi’s; al decennia het internationale recht aan hun kant hebben, zonder dat er ook maar een millimeter beweging komt in hun dossier.

Volgens Noam Chomsky is de golf van protesten die we nu de ‘Arabische Lente’ noemen in feite al begonnen in november vorig jaar met een grootschalige protestbeweging van Sahrawi’s; die een tentenkamp met 20 000 bewoners neerpootten in Gdeim Izi, nabij de hoofdstad El Ayoun. Het Marokkaanse leger heeft dit protest hardhandig neergeslagen. Honderden demonstranten werden gearresteerd en veelal gefolterd, zo stellen Human Rights Watch, Amnesty International en de Fédération Internationale des Ligues des Droits de l’Homme. Vorige week mocht ik op uitnodiging van enkele ngo’s; in New York de ‘commissie dekolonisatie’ van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toespreken over de problematiek. De Westelijke Sahara is één van de laatste dossiers die in de Verenigde Naties worden behandeld onder de noemer ‘dekolonisering’.

De Westelijke Sahara wordt sinds het einde van de Spaanse kolonisatie door Marokko bezet. Het Polisariofront, dat de Spaanse kolonisator verdreef, vocht vervolgens tegen Marokko. De bouw van een aarden muur door Marokko deed het conflict stagneren. Er kwam een wapenstilstand onder toezicht van een VN-vredesmacht (MINURSO). Al in 1975 stelde het Internationale Gerechtshof dat de bevolking van de Westelijke Sahara zijn recht op zelfbeschikking moet kunnen uitoefenen. De Verenigde Naties beslisten daarom dat MINURSO een referendum zou organiseren. Dat was in 1991, dus 20 jaar geleden.

Het referendum heeft niet plaatsgevonden, en is ook niet in zicht. Marokko verzet zich tegen een referendum dat een optie van onafhankelijkheid zou inhouden, en heeft een eigen voorstel dat een vorm van autonomie biedt binnen Marokko. Dat laatste is dan weer onaanvaardbaar voor de regering in ballingschap van de Westelijke Sahara. Ondertussen getuigen rapporten van mensenrechtenorganisaties van de talrijke schendingen waarmee de bevolking geconfronteerd wordt, in de eerste plaats door het optreden van de Marokkaanse overheid.

Ondanks de ‘Arabische lente’ en ondanks het precedent dat het referendum in Zuid-Soedan vormt, zit het dossier muurvast. Elk jaar in het najaar bespreekt de Algemene Vergadering het dossier, waarna een nietszeggende resolutie wordt gestemd. Speciale Gezanten van de VN organiseren onderhandelingen, die de standpunten echter niet dichterbij brengen. Twee Gezanten (waaronder James Baker) namen al ontslag uit frustratie. Internationale druk kan helpen, maar het animo ontbreekt. En sommige landen - waaronder Frankrijk - houden Marokko de hand boven het hoofd. Dat land verzette zich zelfs tegen het inrichten van een mensenrechtencontrole binnen MINURSO.

Als het Europese regeringen menens is met een nieuw beleid voor Noord-Afrika, en als steun voor democratie, mensenrechten en internationaal recht voortaan echt voorgaan op economische en politieke afwegingen, dan moeten ze ook in dit dossier een oplossing forceren. Marokko is kandidaat om lid te worden van de VN Veiligheidsraad. Dat kan het dossier van de Westelijke Sahara bevriezen, maar het kan ook een opportuniteit zijn. Ik stel voor dat Europese landen hun steun voor die kandidatuur afhankelijk maken van uitdrukkelijke garanties voor respect voor mensenrechten in het algemeen en voor de realisatie van het zelfbeschikkingsrecht van de Sahrawi’s; in het bijzonder. Minister Vanackere heeft alvast toegezegd dat hij mijn voorstel ter harte neemt.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK