21 maa 2016

Vlaamse overheid belast amper op herbestemming open ruimte

Uit exclusieve cijfers die Groen-parlementslid Ingrid Pira opvroeg bij de administratie van Joke Schauvliege (CD&V) blijkt nu dat de Vlaamse overheid met haar uitvoeringsplannen in de periode 2011-2014 het grote bedrag van 700 miljoen meerwaarde creëerde door de omzetting van zachte naar harde bestemmingen. Op deze 700 miljoen meerwaarde werd tot nu toe slechts 6,5 miljoen euro of amper 1% belastingen geïnd.

Een ruimtelijk uitvoeringsplan kan een grond een andere bestemming geven (bv. landbouwgrond naar industriegrond), waardoor die kan stijgen in waarde. Volgens de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening vraagt de Vlaamse overheid een bijdrage aan de eigenaar van de grond die meer waard is geworden: de planbatenheffing. Die bijdrage moet zich volgens de codex situeren tussen 1 % en 30 % van de vermoedelijke meerwaarde. De VCRO bepaalt wanneer planbaten kunnen geheven worden: bij verkoop en 6 maanden na stedenbouwkundige over verkavelingsvergunning.

“De planbatenheffing is een peulschil in het licht van de 700 miljoen meerwaarde die gecreëerd werd. Op die manier is de Vlaamse overheid de omzetting van zachte naar harde bestemmingen aan het subsidiëren. De overheid beloont speculatie waarbij een bouwpromotor goedkope (landbouw)grond opkoopt om een meerwaarde te realiseren als het bouwgrond wordt”, legt Groen-parlementslid Ingrid Pira uit.

Bovendien is de planbatenheffing gebaseerd op gedateerde cijfers. De codex moest in 2014 een update krijgen. “Dit is echter niet gebeurd. N-VA-minister Philippe Muyters, die tot de verkiezingen van 2014 bevoegd was, deed het niet. Ook CD&V-minister Joke Schauvliege (CD&V) die sinds 2014 bevoegd is voor ruimtelijke ordening, deed het niet. Daardoor wordt de meerwaarde van bestemmingswijzigingen nog extra onderschat”, zegt Ingrid Pira. “De marktprijs van woongebied ligt in de praktijk 100 euro/m² hoger dan het bedrag dat in de Codex staat. Dat doet vermoeden dat de gerealiseerde meerwaarde in werkelijkheid nog hoger ligt dan de geraamde 700 miljoen.”

Een theoretisch voorbeeld: een bouwpromotor die in Antwerpen 1500 m² landbouwgrond omgezet ziet naar bouwgrond, zou maar 2 % van de werkelijke meerwaarde moeten betalen. De rest steekt hij in eigen zak. “Onze open ruimte wordt tegen een soldenprijs verkocht, zelfs op een brood betalen we meer belastingen,” aldus Pira.

De omgekeerde beweging, bijvoorbeeld woongebied herbestemmen naar natuurgebied, kost de overheid die een plan opmaakt veel meer. Er bestaat namelijk een tegenhanger van de planbaten: de planschade. Die bedraagt 80% van de waardevermindering van de grond als gevolg van de bestemmingswijziging.

Ingrid Pira: “Het onevenwicht tussen planschade en planbaten staat een goede ruimtelijke ordening in de weg. Bouwpromotoren en verkavelaars krijgen via dit systeem een royale verdoken subsidie voor de verdere verrommeling en verharding van Vlaanderen, op kap van de landbouw- en natuursector. Het onevenwicht tussen planbaten en planschade is een obstakel voor gemeentes die werk willen maken van kernversterking en behoud van open ruimte. Het is een zoveelste bewijs dat de mechanismen in onze ruimtelijke ordening niet behoorlijk werken. Het DNA zelf van de Codex zal zeker niet leiden tot minder ruimtebeslag, minder ruimtelijke chaos of een betere ruimtelijke ordening. De Regering van N-VA, Open VLD en CD&V en minister Schauvliege moeten dringend werk maken van een hervorming van het systeem van planbaten en planschade”, besluit Ingrid Pira.

Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK