16 maa 2011

Vlaanderen leeft boven zijn stand. Pleidooi voor minder hebzucht en duurzaam beleid

De studiedienst van de Vlaamse Regering becijferde dat het aantal Vlamingen stijgt, tot 6,6 miljoen. Vooral in de steden Antwerpen (+15%) en Gent (+8%) groeit de bevolking verder aan, vooral het aantal kinderen neemt enorm toe. Mieke Vogels opende op 16 maart '11 het actualiteitsdebat in het Vlaams Parlement, met een bespiegeling over bevolkingsgroei en een Vlaamse Regering die niet de politieke moed heeft om te zeggen dat de Vlaming boven zijn stand leeft: we gebruiken te veel ruimte en te veel energie. Een pleidooi voor minder hebzucht en een duurzaam beleid.

Niet alleen de Romeinen slagen nagels met koppen in hun Latijnse spreuken. "De aarde biedt voldoende om ieders behoefte te bevredigen maar niet ieders hebzucht."Dit is de vertaalde wijsheid van Mahatma Ghandi die steeds meer opgaat voor dit lage landje aan de Noordzee.

Zowel Paul Degrauwe als Geert Noels- verstandige professoren en geen linkse rakkers- deden de voorbije dagen een oproep tot politieke moed. Ze vroegen om niet in te gaan op de korte termijn oproep van sommige politici om via verlaging van de accijnzen iets te doen aan de dure olieprijzen aan de pomp. Investeren in een energie armere manier van leven is het enige alternatief.Olie wordt schaarser en dus duurder. Een gemiddeld Vlaams gezin gebruikt maar liefst 35% meer energie dan een Nederlands gezin.
We leven boven onze stand wonen in veel te grote en slecht geïsoleerde huizen die in lange rijen in plaats van in kernen ons landschap ontsieren. Hierdoor moeten we ons bovendien meer per auto verplaatsen om naar de bakker, de sportclub of ons werk te gaan of om onze kinderen naar tekenschool of ballet te brengen. Onze snelwegen worden ontsierd door lange linten van bedrijventerreinen. 14 dagen geleden keurde het Vlaams Parlement het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) goed met daarin alweer ruimte voor nieuwe regionale bedrijventerreinen. Elk jaar palmen we zo 2600 ha open ruimte in, dat is omgerekend zo’n 5000 voetbalvelden. Ter veregelijking: in Nederland (dat even dicht bevolkt is als België) is er nog altijd maar 10% van de ruimte bebouwd. Bij ons het dubbele. Als we aan hetzelfde tempo open ruimte blijven innemen, is in 2050 41,5% van de beschikbare ruimte volgebouwd.

De studiedienst van de Vlaamse Regering deed puik werk en berekende dat we morgen met 6,6 miljoen Vlamingen zullen zijn. Vandaag verder rijden op het zelfde spoor en ook voor die nieuwe Vlamingen dezelfde grote en slecht geïsoleerde huizen bouwen is geen optie. Verder kiezen voor de hebzucht betekent dat we onze kinderen een Signapore aan de Schelde bouwen voller, vuiler, lelijker.

De centrale vraag die de nieuwe cijfers van het studiecentrum van de Vlaamse Regering oproept is dan ook: hoe gaan we onze regio inrichten hoe gaan we om met de schaarse ruimte?Zo blijkt uit de recente bevolkingsprognoses dat we 300.000 woningen extra nodig hebben ook en vooral omdat er steeds meer alleenstaanden zijn. Deze trend is niet nieuw. Ook het RSV 1992-2007 berekende dat we als gevolg van de verdere gezinsverdunning extra woningen nodig hadden.
Er werd uitdrukkelijk gekozen voor inbreiding: 40 % van de bijkomende woningen horen in het landelijke, 60% in de verstedelijkte gebieden. Waar het RSV echter niets over bepaalde is over het soort woningen waaraan we nood hebben. Waar je gaat langs Vlaamse wegen zie je de typische alleenstaande huizen met grote oprit en garage, niet bestemd voor het toenemend aantal alleenstaanden maar wel voor het klassieke gezinnetje: mannetje, vrouwtje, twee kinderen.

Meer en meer zie je ook stedelijke kopieën van de typische Vlaamse bouwstijl. Nieuwe stedelijke verkavelingen worden volgebouwd met bel etagewoningen oprit, garage, twee verdiepingen en een tuin. De voorbije jaren is er een zware concurrentie ontstaan tussen buitengebied en stedelijk gebied om het ‘hardwerkende tweeverdienergezin’ te verleiden. Dat deze gezinnen niet duurzaam te verleiden zijn, blijkt uit de gegevens van de stadsvlucht. Eens de kinderen groter, blijkt de onveilige stad met zijn drukke verkeer, gebrek aan speelruimte en kinderopvang geen alternatief meer en verlaat de betere tweeverdiener opnieuw de stad.

Ondertussen wachten overal in Vlaanderen 10.000 den senioren in veel te grote en slecht geïsoleerde woningen op een aangepaste serviceflat. Steeds vaker zijn senioren verplicht van thuis naar het rusthuis te verhuizen. Met het stijgend aantal 80-jarigen betekent het verder zetten van deze politiek dat we morgen 100den nieuwe rusthuizen moeten bouwen.

Maar het is nog niet te laat. Het wordt alleen tijd dat we anders gaan bouwen op maat van de noden van de mensen en niet op basis van de wensen van de politici.

Collega’s;, deze regering zweert bij de uitvoering van haar huisvestingsbeleid bij het Grond- en Pandendecreet. Dit decreet schuift veel verantwoordelijkheid door naar de lokale besturen en zal het probleem niet oplossen. Er is zoals de professoren Noels en Degrauwe vragen politieke moed en daadkracht nodig.
Het is niet de verantwoordelijkheid van de lokale besturen maar wel van de Vlaamse Regering om de bevolking duidelijk maken dat we boven onze stand leven, dat ook onze kinderen nog recht hebben op open ruimte en natuur. Onze manier van bouwen en wonen is niet langer houdbaar.

En dan de steden. Overal in Europa groeien de steden, net als bij ons. De gemiddelde groei voor Vlaanderen bedraagt 7%, berekende uw studiedienst. Maar de bevolking in Antwerpen neemt met 15% toe en die van Gent met 8%, en dit vooral door het stijgend geboortecijfer. Tussen nu en 2017 krijgt Vlaanderen er 25.000 baby’s; en peuters bij. Die wonen vooral in de steden Antwerpen en Gent met een stijging van respectievelijk 32% en 27%. Het aantal 5-jarigen stijgt tegen 2020 in Antwerpen met 47% en in Gent met 40%.
Dit los je niet op door containerklassen bij te plaatsen in bestaande scholen. Trouwens, containerklassen op de speelplaats van bestaande scholen betekent dat meer kinderen minder ruimte hebben om te spelen. Minister van Onderwijs, Pascal Smet, steekt de kop in de grond en verwijst alweer naar de lokale besturen die tijdig aan de alarmbel moeten trekken wanneer er een probleem dreigt.

Dit is een toch wel merkwaardige evolutie. Vlaanderen roept steeds weer om meer bevoegdheden maar eens die bevoegdheden binnen en er problemen dreigen, wordt de verantwoordelijkheid doorgeschoven naar de lokale besturen.

Met de cijfers van uw studiedienst in de hand, kan u niet anders dan een visie ontwikkelen op de toekomst van onze steden. Hoe verdelen we de ruimte in de steeds meer bevolkte steden? Hoe maakt u de stad voor iedereen opnieuw aantrekkelijk?
Weet u dat in 2020, één derde van de bevolking in Antwerpen jonger is dan 18 en één derde ouder dan 65? Deze verhoudingen gelden ook voor Brussel, en in mindere mate voor Gent. Dat wil zeggen dat in onze steden één derde nog niet en één derde niet meer tot de groep van (hard)werkende Vlamingen hoort en dus eigen en andere behoeftes heeft. Kinderen en jongeren willen in hun thuisomgeving spelen, ravotten, elkaar ontmoeten en zelf naar school gaan met de fiets of te voet. Senioren willen een veilige omgeving met comfortabele voetpaden en rustbanken en ruimte om elkaar te ontmoeten en een park om in te wandelen.

Onze samenleving evolueert in de omgekeerde richting. Kinderen hadden nooit meer rechten maar nooit minder ruimte. Op straat spelende kinderen worden meer en meer een bezienswaardigheid en kinderen die toch op straat komen, zijn bijna altijd vergezeld door volwassenen. In 2005 maakten de Vlaamse kinderen tussen 6 en 12 ruim 52% van hun verplaatsingen op de achterbank van een auto. Hillman onderzocht het effect van de automobiliteit op kinderen tussen 1971 en 1990 halveerde het aantal activiteiten die de kinderen zelf ondernamen en hun actieradius verminderde met factor 9. De auteur stelt dat de vermindering van het aantal kindslachtoffers op de wegen niet zo zeer verklaard wordt door een toegenomen verkeersveiligheid, maar wel door een systematische inkrimping van de bewegingsvrijheid van kinderen. Wij beperken kinderen steeds meer in hun hoofdactiviteit: spelen en ravotten. Verbaast het u dan dat steeds meer kinderen zwaarlijvig zijn en niet kunnen stil zitten in de klas?
Hetzelfde geldt voor het één derde oudere bewoners: nooit waren ze talrijker, nooit werd minder rekening met hen gehouden. Het beleid legt nog steeds de klemtoon op de autobereikbaarheid en de snelheid, nabijheid is ondergeschikt. De belangen van de pendelaars primeren op die van de stadsbewoners. Invalswegen worden dan belangrijker dan verbindingen tussen stadswijken. Vlotte doorstroming weegt zwaarder dan oversteekbaarheid. En parkeerterreinen nemen dan de ruimte in die voor lokale behoeften had kunnen worden benut. Een auto wordt gemiddeld gedurende 55 minuten per etmaal gebruikt. De overige 23 uur staat de wagen stil en beneemt ruimte, heel veel ruimte. Ondertussen vereenzamen steeds meer 65-plussers binnen de muren van hun woning . En ja, ik hoor u al zeggen dat we die hardwerkende Vlaming wel nodig hebben om de zaak draaiende te houden. Maar vandaag investeren in kinderen en jongeren, is investeren in de hardwerkende Vlaming die we morgen nodig hebben om de zaak draaiende te houden.
Gisteren trok uw coördinerend minister van Armoedebestrijding nog aan de alarmbel, want het aantal kinderen dat in armoede wordt geboren is op 10 jaar verdubbeld. Deze armoede situeert zich vooral in de grote steden en bij allochtone gezinnen en alleenstaande ouders. Deze tendens zal zich de komende jaren verder doorzetten. Ik woon in Deurne dat met zijn 70.000 inwoners na Antwerpen het grootste district is van de fusiegemeente Antwerpen. Het aantal inwoners groeit. Zeven op tien kinderen die vorig jaar werden geboren, hebben ouders die als thuistaal niet het Nederlands hebben, meestal zijn ze ook arm en kansarm. In de scholen in de omgeving zitten deze kinderen in overvolle kleuterklassen. Tijdens de lagere school lopen deze kinderen een schoolachterstand van soms één, vaak twee jaar op. Ze zijn 14 en schoolmoe als ze naar het secundair onderwijs gaan en 55% van die kinderen studeert af zonder enig diploma. Dit is een sociale maar ook economische tijdbom. U rekent in uw VIA op de uitbouw van een kenniseconomie. Dit vraagt goed opgeleide weknemers. Als we vandaag niet massaal en gericht investeren in die jongeren dan zal de komende generatie jongeren minder hoog opgeleid zijn dan de huidige.
Ik besluit. De studiedienst heeft een tipje van de sluier van het Vlaanderen in 2020 en 2030 opgelicht het geeft ons de kans om op een onderbouwde manier de toekomst voor te bereiden.
Niets doen en verder rijden op hetzelfde spoor is geen optie. Alle verantwoordelijkheid doorschuiven naar het federale of lokale niveau evenmin. Vlaanderen heeft de sleutels in handen om een ruimtelijk beleid te voeren, om te investeren in de huisvesting van de toekomst, in duurzame mobiliteit, in een onderwijs dat echt gelijke kansen schept en dat inzet op leefbare steden voor kinderen, jongeren en senioren.
Waar wacht u op om een krachtdadig en gedurfd beleid te voeren?
Vlaanderen biedt voldoende om ieders behoefte te bevredigen maar niet ieders hebzucht.


Vind Groen in je buurt

Vind je gemeente

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat je onze website zo goed mogelijk beleeft. Lees meerOK