Samen naar 100% hernieuwbare energie

Fossiele brandstoffen behoren tot de grootste oorzaken van de klimaatverandering, energiebesparing en hernieuwbare energie tot de oplossing. Groen gaat voor een decentrale en klimaatneutrale energievoorziening die maximaal kansen biedt voor de lokale gemeenschap. We kunnen zelf en samen met anderen energie besparen, hernieuwbare energie opwekken en energie met elkaar delen. We nemen iedereen mee in de energietransitie en vermijden dat nieuwe ongelijkheden ontstaan.

Meer dan 75% van ons Belgisch energiegebruik stoelt op fossiele brandstoffen. Die vormen één van de belangrijkste oorzaken van de klimaatverandering en zijn sterk vervuilend. Om onze energievoorziening klimaatneutraal te maken moeten we overschakelen naar duurzame energie. En daarvoor hebben we minder dan 30 jaar tijd. We staan dus voor een ingrijpende energie-omwenteling.

Energiebesparing, zon en wind worden de nieuwe hoofdrolspelers. We verlaten het model waarin enkele centrale productie-eenheden in handen zijn van grote buitenlandse bedrijven en evolueren naar een meer democratische, decentrale en klimaatneutrale energievoorziening.

We schakelen een versnelling hoger

We weten wat er nodig is: minder energie verbruiken, meer hernieuwbare energie produceren, een slim energiesysteem uitbouwen en energie toegankelijk maken voor iedereen. Laat ons nu vaart maken om de oplossingen uit te rollen. Onze onderzoeksinstellingen, de bedrijven en het middenveld maken daar al volop werk van.

Groen zorgt met de federale regering voor een versnelling van de energietransitie. We zetten bijvoorbeeld in op een sterke uitbreiding van offshore windenergie met een participatiekader voor burgers. Het uitgebreid sociaal tarief is een belangrijke maatregel in de strijd tegen energiearmoede.

Maar veel belangrijke hefbomen zitten bij de gewesten. Vooral Vlaanderen sleept met de voeten om het potentieel van energiebesparing en hernieuwbare energie ten volle in te zetten. Met een aandeel van amper negen procent hernieuwbaar in het finale energiegebruik is Vlaanderen de slechtste leerling van de Europese klas. Om dat aandeel te vergroten, moet de energievraag sterk naar omlaag en de productie van hernieuwbare energie veel sneller naar omhoog.

Iedereen mee in de energietransitie

Doortastende maatregelen zijn nodig. Met klimaatneutrale woningen en wijken, warmtepompen en warmtenetten kunnen we ons aardgas- en stookolieverbruik én onze energiefactuur sterk verminderen. Duurzame mobiliteit kan de energievraag stevig doen zakken. We kunnen zelf of samen met anderen hernieuwbare energie opwekken en met elkaar delen.

Steeds meer mensen willen mee in die energietransitie stappen door te investeren in energierenovatie, zonnepanelen, energiecoöperaties, … Maar ze botsen op een tekort aan informatie, middelen, materialen, arbeidskrachten en aangepaste wetgeving.

Europa draagt de lidstaten op om een democratisch kader op te stellen dat burgers en bedrijven een meer centrale plek geeft in de energietransitie, via instrumenten zoals energiedelen en energiegemeenschappen. Met een collectieve, sociale aanpak en energiedeelsystemen nemen we iedereen mee en vermijden we dat nieuwe ongelijkheden ontstaan.

Onze eerste voorstellen

  • Samen investeren in de zon

    Niet iedereen heeft de financiële middelen of de ruimte om zelf zonnepanelen te plaatsen. Daarom zetten we naast individuele installaties, ook in op collectieve installaties.

    Voor bewoners van appartementsgebouwen maken we het gemakkelijker om samen te investeren in zonne-energie. Zij kunnen terecht bij lokale energiehuizen of een specifieke begeleidingsdienst. De regionale overheid voorziet een eenvoudig faciliterend kader en een mogelijke korting op de nettarieven.

    De overheid geeft het goede voorbeeld door de eigen daken te voorzien van zonnepanelen en energie-overschotten te delen met de buurt. Dankzij zonnepanelen op het dak van de sporthal of bibliotheek kunnen steden en gemeenten via energiecoöperaties of energiegemeenschappen stroom leveren aan kwetsbare gezinnen. We maken ook prioritair werk van collectieve zonne-installaties voor sociale huurders en in kwetsbare wijken.

  • Energiegemeenschappen als bondgenoot van een rechtvaardige energietransitie

    Door gezamenlijk te investeren in groene stroom en warmte, krijgen burgers, kmo’s en lokale besturen meer grip op hun energievoorziening. Dit kan onder meer met zogenaamde energiegemeenschappen.  De energiegemeenschap kan ook de flexibiliteit van het net verhogen door collectieve opslag, elektrische autodeelsystemen en collectieve warmtepompen.

    Groen wil tegen 2030 minstens 1 GW extra  vermogen aan lokale, hernieuwbare, gedeelde en gestuurde productiecapaciteit. Steden en gemeenten zetten mee hun schouders onder energiedelen en energiegemeenschappen. Lokale energiehuizen, of een andere begeleidingsdienst met de nodige expertise, bieden ondersteuning en kant- en klare modellen aan voor het organisatorische en juridische aspect.

    Energiegemeenschappen kunnen eveneens een bondgenoot zijn in de strijd tegen energiearmoede. Met pilootprojecten testen we verschillende concepten in kwetsbare wijken. Goede praktijken schalen we op. Daarbij is een participatietraject cruciaal: zo sensibiliseren we mensen en maken we hen wegwijs in de energieswitch.

  • Burgerparticipatie bij hernieuwbare energieprojecten

    Om het draagvlak voor hernieuwbare energieprojecten te vergroten, versterken we de mogelijkheden rond burgerparticipatie in hernieuwbare projecten. Zo zorgen we er ook voor dat de lusten en de lasten rechtvaardig verdeeld worden.

    Naar Nederlands model voorzien we bij grootschalige hernieuwbare energieprojecten op land een verplicht participatieplan (tot vijftig procent participatie) op maat van de lokale gemeenschap als voorwaarde voor een vergunningsaanvraag.

    We geven alle burgers en verenigingen de kans om deel te nemen aan energieproductie. Zo zorgen we voor een sterke sociale basis. Steden kunnen bijvoorbeeld (net als in Eeklo) rollende fondsen starten om aandelen te prefinancieren voor kwetsbare groepen. 

    We zorgen dat rechtstreekse burgerparticipatie in de ontwikkeling en de uitbating van offshore windenergie echte kansen krijgt.

  • Klimaatwijken als wissel op de toekomst

    We zetten in op een collectieve renovatie-aanpak en trekken die open naar een geïntegreerde transitie-aanpak op wijkschaal. We verbinden verschillende transities (bijvoorbeeld op het vlak van ruimte, energie, water, natuur, mobiliteit) in een aanpak op maat en geven prioriteit aan kwetsbare buurten. Binnen klimaatwijken kan ook gefocust worden op bepaalde straten of gebouwen.

    Lokale en bovenlokale besturen zijn het best geplaatst om dit te realiseren. De gewestelijke overheid, die een sterk coördinerende rol op zich neemt, voorziet een uniform beleidskader, expertise en extra middelen voor de begeleidingskosten.

    De ontzorging van de bewoners en het participatietraject zijn tijdsintensief, maar de enige manier om duurzame vooruitgang te maken. Voor de aanpak en uitvoering worden lokale actoren ingeschakeld. Klimaatteams en burgercoöperaties uit de buurt kunnen de projecten mee faciliteren.