Basisschool Balder is geen Brussels probleemkind, maar een weeskind van Vlaams beleid

"Zolang we niet actief Brusselaars opleiden tot leerkracht, blijft Brussel dubbel zo kwetsbaar."

Op de eerste schooldag dit jaar was 's avonds op Canvas ook de eerste aflevering van de documentaire-reeks 'Basisschool Balder' te zien, die een inkijk geeft in hoe de school omgaat met de uitdagingen in het Brusselse onderwijs. "Balder toont het falen van ons beleid om genoeg leerkrachten voor de klas te krijgen", stelt Emile Luhahi, Brussels parlementslid van Groen.

De documentaire over basisschool Balder in Sint-Gillis heeft velen geraakt. Je zag leerkrachten in tranen, een directeur die opgebrand is, en klassen zonder continuïteit. De reflex om te wijzen naar de leerlingen of naar Brussel zelf is snel gemaakt. Maar ze gaat voorbij aan wat echt speelt: Balder toont het falen van ons beleid om genoeg leerkrachten voor de klas te krijgen.

Wat de reeks laat zien is helder en schrijnend: een team dat voortdurend verandert, met leerkrachten die uitvallen of vertrekken en nieuwe krachten die telkens opnieuw moeten inspringen. Daarbij komt dat een deel van het team geen pedagogisch diploma heeft, wat de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs extra onder druk zet. Het gevolg is chaos in de klas en een gebrek aan structurele pedagogische begeleiding. Precies de ingrediënten die elke school onhoudbaar maken.

Geen zuiver ‘Brusselse’ uitdagingen

Dat zijn geen zuiver “Brusselse” uitdagingen. Het zijn symptomen van een structureel lerarentekort. En Brussel wordt daarbij extra hard geraakt.

Een groot deel van onze leerkrachten komt uit Vlaanderen. Wanneer overal tekorten ontstaan, maken veel leerkrachten de keuze om dichter bij huis te gaan werken. Brussel verliest zo systematisch personeel en wordt dubbel zo kwetsbaar. Zolang we niet actief Brusselaars opleiden en aantrekken voor het beroep van leerkracht, blijft die kwetsbaarheid bestaan.

Zolang we niet actief Brusselaars opleiden tot leerkracht, blijft Brussel dubbel zo kwetsbaar

Natuurlijk is het belangrijk dat Nederlands de instructietaal is en dat er rust en respect in de klas heersen. Daarover bestaat geen twijfel. Maar taalbeleid is leeg zonder mensen die het in de praktijk brengen. Zonder stabiele teams van vaste leerkrachten die een klas en school doorheen het jaar dragen, is elk taalproject een lege ambitie. Continuïteit is de basisvoorwaarde voor pedagogische vooruitgang: kinderen hebben houvast nodig, geen stoelendans van leerkrachten.

Het is gevaarlijk om Balder te reduceren tot een verhaal over meertaligheid of over ‘veiligheid’ in de stad. Dat simplificeert en depolitiseert het probleem: het verschuift de schuld naar kinderen en buurten in plaats van naar beleid en middelen. Noem het bij de naam: het tekort aan leerkrachten is de moeder van veel andere problemen in de klas.

En als je écht de Brusselse scholen wilt helpen met hun uitdagingen, dan moet je breder durven kijken. In grootstedelijke context spelen factoren zoals armoede, meertaligheid en de kwetsbaarheid van eenoudergezinnen een grote rol.

Ouders die alleen opvoeden, werken vaak in onregelmatige jobs en hebben minder tijd of middelen om hun kinderen thuis te begeleiden. Voor die gezinnen zijn huiswerkklassen en naschoolse trajecten geen luxe, maar een reddingsboei. Investeren in zulke ondersteuning in samenwerking met scholen en middenveld is een beleidskeuze die het verschil kan maken.

Drie keuzes

Als we willen dat scholen zoals Balder hun opdracht kunnen vervullen, hebben we drie concrete keuzes te maken. Er moeten gerichte extra middelen komen voor grootstedelijke scholen, zodat zij pedagogische ondersteuning en remediale trajecten kunnen garanderen.

Ook is een ambitieus traject nodig om Brusselaars zelf voor het leraarsberoep te winnen, met gerichte opleidingen, stageplaatsen en loopbaanpaden die werken in de stad aantrekkelijk maken. En we mogen meer waardering en behoudsmaatregelen invoeren voor wie vandaag al voor de klas staat, zoals minder administratieve druk, betere verloning en meer professionele ondersteuning.

Als we die keuzes niet maken, zien we nog veel meer ‘Balders’. Dat zou een collectieve nederlaag zijn voor de kinderen, voor de leerkrachten en voor de toekomst van onze stad.

Minister Demir, ik hoop dat u ook gekeken hebt

De documentaire toont pijn, maar ook veerkracht: leerkrachten die blijven proberen, kinderen die willen leren, ouders die betrokken zijn. Dat verdient geen cynisme of slogans. Dat verdient beleid dat inzet op mensen.

Alles valt of staat met de leerkracht voor de klas. Zonder hen is er geen onderwijs.

Minister Demir, ik hoop dat u ook gekeken hebt. Niet door de lens van een politieke show, maar met de blik van ouders die dromen van een toekomst voor hun kinderen.