Groen: "Brouns ontkent volksgezondheidsprobleem van kankerverwekkende stoffen door houtstook"

"Dit is geen technische discussie over meetmodellen, dit is een volksgezondheidsprobleem dat de minister stelselmatig negeert. Fijn stof veroorzaakt kanker, houtstook is de grootste bron van fijn stof in Vlaanderen, en de minister doet niets."

Groen vraagt al jaren om betere registratie en opvolging van houtkachels. Nu heeft VRT zwart op wit bewezen wat de partij al langer vreesde: terwijl terreinmetingen in 2022 een stijging van 44 procent van kankerverwekkende stoffen aantonen, rapporteerde de Vlaamse overheid datzelfde jaar een daling van 16 procent aan Europa. Groen-parlementslid Mieke Schauvliege eist actie. "Brouns weigert de werkelijkheid onder ogen te zien. Dit is geen technische discussie over meetmodellen, dit is een volksgezondheidsprobleem dat de minister stelselmatig negeert. Fijn stof veroorzaakt kanker, houtstook is de grootste bron van fijn stof in Vlaanderen, en de minister doet niets. Hij laat de Vlaming letterlijk stikken."

Tussen 2019 en 2023 steeg de verkoop van houtkachels met 240 procent. De VMM stelde zelf vast dat de concentraties benzo(a)pyreen, een kankerverwekkende stof rechtstreeks gelinkt aan houtstook, in 2022 met 44 procent stegen. Toch werkt Vlaanderen met een verouderd model dat geen rekening houdt met de explosieve groei van het kachelpark, noch met de energiecrisis die mensen massaal deed teruggrijpen naar hout. Biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven/UHasselt) is formeel: de uitstootwaarden zijn totaal onrealistisch, waardoor de gezondheidsrisico's stelselmatig worden onderschat. Schauvliege vroeg minister Brouns onlangs nog hoeveel kachels er in Vlaanderen verkocht worden. Het antwoord: geen idee. "Dat is geen eerlijk antwoord, dat is een beleidsfiasco."

Dat het radicaal anders kan, bewijst Duitsland. Daar worden kachels verplicht geregistreerd, om de 3,5 jaar geïnspecteerd, en moeten oude vervuilende toestellen verplicht worden vervangen of uitgerust met een fijnstoffilter. Resultaat: ondanks een groeiend kachelpark daalde de uitstoot er met meer dan 40 procent. Houtstook kán met veel minder uitstoot — maar dan moet de overheid ingrijpen. In Vlaanderen gaan oude, niet-conforme kachels ondertussen nog vlotjes van de hand. Zelfs de kachelsector zelf vraagt om een vervangingsbeleid naar Duits model en vindt bij Brouns geen gehoor.

Groen legt een concreet kachelplan op tafel. "We willen een stookverbod bij slechte luchtkwaliteit voor wie een alternatieve verwarmingsbron heeft, strenge productnormen voor nieuwe kachels, een jaarlijkse onderhoudsplicht en een terugnameverplichting voor de sector zodat vervuilende toestellen niet herverkocht worden. Gezinnen die hun kachel inruilen voor een duurzame verwarmingsmethode krijgen een omschakelpremie. En we breiden de EPC-labeling uit zodat vervuilende kachels ook zichtbaar zijn in de energiescore", aldus Schauvliege. Groen wil ook een fiscale heroriëntering: hout valt buiten ETS2 en geniet een btw-tarief van 6 procent, terwijl de Europese richtlijn 2022/542 dat verlaagd tarief verplicht afschaft tegen 2030 . De combinatie van die fiscale voordelen en de recente accijnsaanpassingen dreigt de verschuiving naar meer houtstook net te versterken in plaats van af te remmen.

"Groen vraagt al jaren om de uitstoot van houtstook beter in kaart te brengen. Het wordt tijd dat Brouns hier werk van maakt. De data zijn er, de alternatieven zijn er, de oplossingen zijn er. Wat ontbreekt is een minister die zijn verantwoordelijkheid neemt", besluit Schauvliege.