Waterkanon wordt steeds vaker ingezet.

Het waterkanon wordt voorgesteld als een uitzonderlijk middel, maar de cijfers tonen iets helemaal anders. Als je duizenden aanvragen telt en een sterke stijging van de effectieve inzet ziet, dan moet je spreken over een normalisering.

Het waterkanon wordt in België veel vaker ingezet dan doorgaans wordt aangenomen. Dat blijkt uit cijfers die federaal minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin vrijgaf op vraag van Kamerlid Matti Vandemaele. Tegelijk groeit binnen de politie zelf de kritiek dat het middel geregeld buiten proportie wordt gebruikt en dat een echte evaluatie achteraf ontbreekt.

Tussen mei 2022 en eind 2025 werden 2.632 aanvragen (meer dan 2 inzetten per dag) geregistreerd voor de inzet van een waterkanon van de federale politie. In diezelfde periode steeg het aantal keer dat het kanon effectief werd gebruikt met 50 procent. Jarenlang werden de gegevens niet bijgehoude waardoor geen overzicht bestond van hoe vaak dit dwangmiddel werd ingezet.

“Het waterkanon wordt voorgesteld als een uitzonderlijk middel, maar de cijfers tonen iets helemaal anders,” zegt Matti Vandemaele. “Als je duizenden aanvragen telt en een sterke stijging van de effectieve inzet ziet, dan moet je durven spreken over normalisering.”

Die vaststelling sluit aan bij interne kritiek vanuit de politiediensten zelf. In een recent artikel in La Dernière Heure spreken politiemensen van een te snelle en disproportionele inzet, zelfs in situaties waarin manifestanten bevelen opvolgen of waarin zachtere middelen aangewezen zouden zijn.

Nauwelijks evaluatie achteraf

Volgens Vandemaele is vooral het gebrek aan evaluatie problematisch. “Na de inzet volgt hoogstens een interne terugkoppeling binnen de politielijn,” aldus Matti Vandemaele. “Er zijn geen vaste evaluatiecriteria, geen onafhankelijke toets en geen rapportering.”

Ook over klachten bestaat geen duidelijk beeld. De geïntegreerde politie houdt geen centraal overzicht bij van klachten naar aanleiding van het gebruik van waterkanonnen. “Dat is bijzonder zorgwekkend voor zo’n ingrijpend middel,” zegt Vandemaele.

Voetbal

Ongeveer één derde van alle aanvragen voor een waterkanon heeft betrekking op voetbalwedstrijden, niet op betogingen of manifestaties. “Dat roept onvermijdelijk de vraag op wie de rekening betaalt,” stelt Vandemaele. “Het beveiligen van commerciële sportevenementen kost de samenleving handenvol geld. Het is legitiem om te vragen of de belastingbetaler dat zomaar moet blijven dragen.”