Europa lanceert plan voor goedkopere energie in handen van burgers

"Telkens wanneer er ergens een conflict uitbreekt, stijgen de energieprijzen terwijl grote energiebedrijven cashen. Gewone gezinnen betalen de rekening. De enige manier om daar vanaf te komen is massaal inzetten op hernieuwbare energie die we zelf in handen hebben. Wind en zon zijn bovendien de goedkoopste energiebronnen."

Straatsburg, 10 maart 2026 – Terwijl de oorlog in het Midden-Oosten de gas- en olieprijzen opnieuw de hoogte injaagt, presenteert de Europese Commissie vandaag op initiatief van de Groenen het Burgenenergieplan (Citizens' Energy Package). Dit pakket moet burgers laten profiteren van de energietransitie door samen te investeren in zonne- en windenergie. "Zolang we afhankelijk zijn van geïmporteerde fossiele brandstoffen, hangen onze energieprijzen af van geopolitieke chaos," zegt Groen-Europarlementslid Sara Matthieu. "Te lang was energie een verhaal van grote bedrijven en oliesjeiks. Het wordt dringend tijd dat burgers zelf de controle krijgen en profiteren van groene energie."

Fossiele afhankelijkheid kost ons handenvol geld

Europa betaalt vandaag drie keer meer voor gas dan Amerika. "Die afhankelijkheid maakt ons kwetsbaar én arm," zegt Matthieu. "Telkens wanneer er ergens een conflict uitbreekt, stijgen de energieprijzen terwijl grote energiebedrijven cashen. Gewone gezinnen betalen de rekening. De enige manier om daar vanaf te komen is massaal inzetten op hernieuwbare energie die we zelf in handen hebben. Wind en zon zijn bovendien de goedkoopste energiebronnen."

Wat houdt het pakket in?

Het Burgenenergieplan maakt het makkelijker voor burgers om energie-coöperaties op te richten. De Commissie wil administratieve procedures vereenvoudigen, zodat burgercoöperaties sneller vergunningen krijgen. Ook moeten lidstaten barrières wegnemen die burgers nu nog belemmeren om zelf energie te produceren en te verkopen.

Die coöperaties kunnen samen investeren in zonnepanelen of windmolens, energie produceren en delen binnen de gemeenschap, en zo de energierekening verlagen. Burgers kopen aandelen in de coöperatie vanaf bijvoorbeeld 100 euro en krijgen rendement op hun investering. Tegelijk betalen ze minder voor hun energie dan bij klassieke leveranciers.

"Dat gebeurt vandaag al in Gent," benadrukt Matthieu. "Energent toont al tien jaar hoe eenvoudig het werkt. Meer dan 2.500 burgers investeerden samen in bijna 18.000 zonnepanelen op daken van bedrijven en organisaties. Die bedrijven hoeven niets te betalen en krijgen goedkopere stroom. De burgers krijgen rendement. Iedereen wint." In België kunnen burgers investeren in offshore windenergie via SeaCoop. "Dankzij voormalig minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) kan je investeren in windmolens op zee en profiteren van de opbrengst," legt Matthieu uit. "Zo simpel kan het zijn."

Geld naar burgers, niet naar Poetin of Trump

Het pakket moet burgers ook beschermen tegen energiearmoede. Lokale gemeenschappen kunnen samen goedkope groene energie opwekken. "De winst uit energie gaat niet langer naar oliesjeiks, Poetin of Trump, maar in de zakken van gewone mensen," zegt Matthieu. "Zo zijn we ook niet langer gegijzeld door wie ons chanteert met fossiele brandstoffen. Een fossielvrij Europa is een écht vrij Europa."

Tot 930 euro besparing per jaar

Volgens de Commissie kunnen huishoudens die deelnemen aan energie-coöperaties tot 930 euro per jaar besparen op hun energiefactuur. "Dat maakt een immens verschil voor gezinnen die nu worstelen met hoge energiefacturen," aldus Matthieu. "Bovendien blijft de winst lokaal. In plaats van dat je maandelijkse energiefactuur naar multinationals of fossiele autocraten vloeit, investeer je in je eigen gemeenschap en profiteer je daar zelf van."

De Commissie wil ook social leasing van warmtepompen mogelijk maken. "Je kunt dan een warmtepomp huren in plaats van kopen, net zoals bij een leaseauto," legt Matthieu uit. "Zo hoef je niet in één keer duizenden euro's neer te tellen en kan de factuur voor kwetsbare gezinnen omlaag."

De Commissie roept daarnaast op om elektriciteitstaksen en -heffingen te verlagen, vooral voor kwetsbare gezinnen. "Dat is precies wat wij al jaren vragen," zegt Matthieu. "Maar de Vlaamse en federale regering weigeren die stap te zetten. Ze houden vast aan hoge elektriciteitstaksen terwijl gezinnen worstelen met hun factuur. Europa toont nu de weg, hopelijk volgen Vlaanderen en federaal."

Het pakket moet ook de energie-infrastructuur robuuster maken. "Een netwerk van lokale energie-installaties is minder kwetsbaar voor aanvallen van buitenaf of geopolitieke schokken dan centrales die draaien op geïmporteerd gas," legt Matthieu uit. "En het helpt in de strijd tegen klimaatverandering."

"Met dit Europese pakket maken we een goedkope energierekening voor iedereen in Europa mogelijk. Geef burgers de tools, en ze nemen hun energietoekomst in eigen handen," besluit Matthieu.