Groen wil stopzetting schimmige akkoorden die België uitermate kwetsbaar maken in Euroclear-dossier

"De ironie wil dat schimmige akkoorden, waar MR en N-VA al jarenlang fan van zijn, ons nu zo kwetsbaar maken voor Russische miljardenclaims."

"Er is nood aan meer steun voor Oekräine, dat staat buiten discussie. Maar als daarvoor de Russische miljarden van Euroclear ingezet worden, dan gebeurt dat maar best op een héél robuuste wettelijke basis. De ironie wil dat schimmige akkoorden, waar MR en N-VA al jarenlang fan van zijn, ons nu zo kwetsbaar maken voor Russische miljardenclaims nadien". Dat zegt Groen-parlementslid Nadia Naji. Ze verwijst daarmee naar de BLEU-BIT verdragen. Eenvoudig uitgelegd: verdragen (kortweg 'BIT's' in het jargon) tussen de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie (BLEU) en onder andere Rusland. Die verdragen kunnen door Rusland misbruikt worden om zaken tegen België aan te spannen, met potentieel gigantische financiële gevolgen. "Die verdragen moeten zo snel mogelijk op de schop om ons land veilig te stellen."

De Belgisch-Luxemburgse Economie Unie (BLEU) heeft ongeveer een 60-tal arbitrageverdragen lopen met andere landen, kortweg BIT's. Ook met Rusland hebben we zo'n verdrag. Die verdragen werden in het leven geroepen om ondernemingen te beschermen tegen onteigening en onrechtvaardige behandeling, maar worden al decennia misbruikt. "Bij zo'n verdrag kan een onderneming of persoon uit het ene land, de regering van het andere land voor een arbitragetribunaal dagen om schadevergoedingen te eisen. Dat is dus los van een rechter: die zaken worden voor een zogenaamd arbitragetribunaal behandeld en kunnen hoge schadeclaims tot gevolg hebben", licht Naji toe. "Het zijn deze verdragen waardoor Russische oligarchen of staatsbedrijven ons land voor een arbitragetribunaal kunnen dagen over de Euroclear-miljarden. Zonder dat er zelfs een rechter aan te pas komt, kan zo'n zaak ons dus miljarden kosten", waarschuwt Naji.

Zo'n arbitragepanel bestaat niet uit rechters die moeten voldoen aan criteria van onafhankelijkheid. Die arbitrators moeten - in tegenstelling tot een rechter - geen enkele verantwoording afleggen op gebied van transparantie of belangenvermenging. "Neutraliteit bij die zaken is erg moeilijk te verzekeren. Het is perfect mogelijk dat een persoon die in de ene zaak optreedt als advocaat, in een andere zaak de arbitrator is", aldus Naji. "Ook vinden de arbitrators vaak dat ze zich niet horen te houden aan internationale verdragen, bijvoorbeeld op vlak van klimaat of sociale normen. Het is een hele parallelle wereld van schimmige 'rechtspraak' op zich."

Zakenadvocaten die meedraaien in dat wereldje hebben er bovendien belang bij dat er zoveel mogelijk conflict is, aangezien dat hun broodwinning is. Het maakt heel het systeem een schimmig kluwen waar België nu hopeloos in vast dreigt te geraken.

Oorlogsmisdadigers en belastingparadijzen
Nog los van het risico dat er misbruik kan gemaakt worden van zo'n verdrag om van een land grote schadeclaims te eisen - zoals Rusland nu zou kunnen doen om van België miljarden te eisen in het Euroclear-dossier - zijn die verdragen op zich héél bedenkelijk en wordt daar beter zo snel mogelijk korte metten meegemaakt, vinden de groenen. "Uit grondige analyse blijkt dat die verdragen vooral in louche circuits worden gebruikt - denk aan oorlogsmisdadigers en schimmige firma's uit belastingparadijzen", aldus Naji. "Wij zeggen al lang dat die akkoorden een tikkende tijdbom zijn en vroegen al herhaaldelijk om die zo snel mogelijk op te heffen. Dat is dus ook wat nu zo snel mogelijk moet gebeuren, liever vandaag dan morgen."

Daar knelt het schoentje echter. De N-VA en ook de MR langs Franstalige kant wilden alsmaar méér van die akkoorden en deden in het verleden steevast lacherig over elke vorm van kritiek op die akkoorden. Daar komt bovenop dat er tegelijk op cruciale plaatsen maar erg weinig kennis is over de gigantische risico's die met die verdragen gepaard gaan. "Bij recente vragen over de BLEU-BIT verdragen aan Vlaams minister-president Diependaele, binnen België nochtans bevoegd voor handels- en investeringsbeleid, lijkt die zelfs niet te weten waarover het gaat. Hij antwoordde alleen 'dat de Vlaamse regering zulke verdragen niet heeft afgesloten', terwijl er wel degelijk een 60-tal van zulke verdragen bestaan en ze nu als een zwaard van Damocles boven ons land hangen in het Euroclear-dossier", benadrukt Naji.

Naji besluit: "Er is financiële steun nodig voor Oekraïne en de financiële hulp hoort opgedreven te worden. Zeker nu we daarvoor niet meer kunnen rekenen op de Verenigde Staten is dat belangrijker dan ooit. Als echter de tegoeden van Euroclear daarvoor ingezet worden, dan kunnen de premier en minister-president Diependaele maar beter zo snel mogelijk die BLEU-BIT-verdragen opheffen, of België dreigt in gigantische problemen terecht te komen."