NMBS dreigt medeplichtig te worden aan bezetting Palestina

Staf Aerts roept op tot stopzetting contract met Spaans bedrijf CAF

De Belgische spoorwegmaatschappij NMBS staat op het punt een miljoenencontract toe te kennen aan het Spaanse bedrijf CAF, ondanks de bewezen betrokkenheid van deze onderneming bij de exploitatie van tramlijnen die illegale Israëlische nederzettingen bedienen. Federaal parlementslid Staf Aerts waarschuwt dat een toewijzing aan CAF gelijkstaat aan een impliciete goedkeuring van oorlogsmisdaden.

“Nieuwe treinen zijn nodig, daar twijfelt niemand aan. Maar de manier waarop we die aankopen doet ertoe,” zegt Aerts. “Als de NMBS nu kiest voor CAF, dan kiest ze bewust voor een bedrijf dat actief bijdraagt aan bezetting en onderdrukking.”

CAF is hoofdverantwoordelijke voor de exploitatie en uitbreiding van de Jerusalem Light Rail, een grootschalig infrastructuurproject dat illegale Israëlische nederzettingen in bezet Oost-Jeruzalem verbindt met het stadscentrum. Het bedrijf werkt daarvoor samen met Shapir, een Israëlische onderneming die op de officiële VN-lijst staat van bedrijven die betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen in bezet gebied.

“CAF levert niet alleen trams, maar ook de signalering, technische ondersteuning en stroomvoorziening. Ze zijn zelfs mede-eigenaar van het exploitatiebedrijf,” aldus Aerts. “Dit is geen toevallige betrokkenheid: het gaat over een bewuste, langdurige investering in een project dat gebaseerd is op landroof en onderdrukking.”

Raad van State schorste eerder beslissing – maar NMBS lijkt toch door te zetten

De Raad van State schorste in april de eerdere beslissing van de NMBS om het contract aan CAF toe te kennen, wegens gebrekkige motivering en onduidelijkheid over de technische evaluatie. Toch staat de Raad van Bestuur van de NMBS nu opnieuw voor dezelfde keuze. Volgens Aerts is dit een kans om recht te zetten wat nooit had mogen gebeuren: “De Raad van State heeft de NMBS de kans gegeven om opnieuw na te denken. Maar in plaats van een nieuwe koers te varen, dreigt men het oude besluit opnieuw in te kleden. Daarmee veegt men internationale normen én de eigen gedragscode van de NMBS van tafel.”

Internationaal recht laat geen ruimte voor dubbelzinnigheid

De betrokkenheid van CAF in bezet Palestijns gebied is in strijd met internationaal recht. In juli 2024 oordeelde het Internationaal Gerechtshof dat de Israëlische bezetting illegaal is, en sprak het over apartheid en annexatie. Staten en publieke instellingen hebben sindsdien de juridische plicht om elke vorm van steun of medewerking aan de bezetting stop te zetten. “We hebben niet alleen een morele verantwoordelijkheid. België heeft deze juridische verplichtingen ook formeel onderschreven in de Mensenrechtenraad van de VN,” zegt Aerts. “Als de NMBS dit contract met CAF sluit, dan maakt ze zich – samen met de Belgische staat – medeplichtig.”

Bovendien verplicht de gedragscode van de NMBS, opgenomen in het openbare dienstencontract, leveranciers om de mensenrechten te respecteren en internationaal recht na te leven. Diezelfde code stelt dat niet-naleving kan leiden tot beëindiging van het contract.

Ethische alternatieven zijn mogelijk

Volgens de NGO Who Profits, een onderzoekscentrum gespecialiseerd in economische activiteiten in bezet gebied, is het Franse Alstom – een van de andere bieders – niet langer actief in bezet Palestijns gebied. Daarmee is het argument dat “alle aanbieders betrokken zouden zijn” feitelijk onjuist. “Er zijn wel degelijk alternatieven,” zegt Aerts. “Het argument dat CAF de enige optie is, is niet alleen onwaar, het is ook gemakzuchtig. We mogen ons geweten niet outsourcen aan de goedkoopste bieder.”

De keuze voor CAF zou ook grote reputatieschade kunnen veroorzaken. Eerdere bedrijven die betrokken waren bij de Jerusalem Light Rail, zoals het Franse Veolia, moesten zich onder internationale druk terugtrekken uit het project – met miljardenverliezen tot gevolg.

Oproep aan de regering: grijp in vóór het te laat is

Aerts roept federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke op om de NMBS aan te sporen de samenwerking met CAF stop te zetten: “Het is uw verantwoordelijkheid, als bevoegde minister, om ervoor te zorgen dat de NMBS geen publiek geld toevertrouwt aan een bedrijf dat actief bijdraagt aan oorlogsmisdaden.”

Staf Aerts: “Nieuwe treinen zijn nodig, maar niet ten koste van ons internationaal krediet of moreel kompas.”

De boodschap van Aerts is duidelijk: dit is meer dan een aankoopdossier – het is een toetsmoment voor de integriteit van ons land. “Wie nu zwijgt, kiest de kant van de bezetting. Wie geld geeft aan CAF, zegt: mensenrechten zijn onderhandelbaar. Dat mogen we als land niet toestaan.”