Oosterweel: Vlaamse regering moffelt bijna 2,4 miljard schulden weg met boekhoudkundige truc

"Binnen of buiten de begroting: die factuur zal evengoed betaald moeten worden door de belastingbetaler. Dit is ronduit slecht bestuur."

De Vlaamse regering nam een reeks Oosterweelfacturen - goed voor bijna 2,4 miljard - niet mee op in de begroting, maar duwt die mee in het "financieel model", waar de regering rekent op de inkomsten - het tolgeld - om die te betalen. "Binnen of buiten de begroting: die factuur zal evengoed betaald moeten worden door de belastingbetaler," klinkt het kritisch bij Groen-parlementslid Bogdan Vanden Berghe. Die confronteerde minister De Ridder met de weggemoffelde miljarden in het parlement tijdens de begrotingsdebatten en dat wordt nu ook bevestigd in een nieuwe voortgangsrapportage van het Rekenhof.

Dat de financiële toestand van Oosterweel uitermate alarmerend en verontrustend blijft, dat bevestigt een nieuw rapport van het Rekenhof. Nog altijd is er bijna 2,4 miljard aan kosten - een bedrag zo groot als de Vlaamse gezondheidszorgbegroting - waarvan de regering geen idee heeft hoe ze die gaat betalen. Bij vragen van Vanden Berghe daarover aan minister De Ridder, bevestigde die dat die kost buiten de begroting wordt gezet en afgeleid wordt naar "het financieel model" van Oosterweel. Dat financieel model brengt de inkomsten van Oosterweel in kaart, wat neerkomt op het tolgeld: elke auto die door de tunnels rijdt, zal tol moeten betalen.

"Als je deze kost nu ook nog in dat financieel model propt, dan lopen die tolgelden nog verder op. Intussen ligt het tolgeld al 45 procent hoger dan 10 jaar geleden, nog bovenop 22,5 procent inflatie die sowieso al meegerekend werd", zegt Vanden Berghe. Hoe meer auto's door de tunnels rijden, hoe meer geld de regering kan ophalen. En dus worden ook daar de cijfers bijgesteld, in een wanhopige poging om het financieel model minder dramatisch te doen ogen. "Er wordt nu op papier al uitgegaan van 87,1 miljoen autopassages in 2034 om die tolgelden te betalen. Dat is 42,5 procent méér autoverkeer dan werd geteld in 2024. Het is nochtans de doelstelling net om autoverkeer te verminderen en de filedruk net naar beneden te halen", licht Vanden Berghe toe. Ook het Rekenhof was vorige keer al bijzonder kritisch over de haalbaarheid van het financieel model en bevestigt opnieuw dat het zwaar overschat wordt en tot in het absurde opgerekt wordt.

De kosten lopen intussen zo op dat al het opgehaalde tolgeld al minstens tot 2083 - ervan uitgaand dat de tunnels vanaf 2031 in gebruik zijn - volledig naar afbetaling van de kosten zal gaan. Daar komt bij dat er altijd werd beloofd dat één van de Scheldekruisingen tolvrij zou blijven. Dat scenario wordt steeds minder waarschijnlijk gezien de kosten steeds verder oplopen. "Het is ontzettend cynisch dat de partijen die tegen een tax shift via een slimme kilometerheffing zijn die de verkeersbelasting zou vervangen, nu een zware tol zal gaan invoeren enkel en alleen om die financiële krater van Oosterweel te vullen."

Op allerlei manieren zoekt de regering de grenzen van het financieel model op: door de tolgelden en het aantal auto's die dat betalen te verhogen, door de onderhoudskosten op papier verlagen en de afbetalingstermijnen te verlengen. "Je kan op papier zoveel mogelijk scenario's uitwerken als je wilt, de factuur zal in elk scenario betaald moeten worden. En het zal de belastingbetaler zijn die ervoor opdraait", aldus Vanden Berghe.

Het Groen-parlementslid besluit: "Zowel in 2025 als in 2026 klopte de Vlaamse regering zichzelf op de borst om dat ze op koers is naar een begroting in evenwicht. Ze draait ons daar een rad mee voor ogen, want houdt intussen doodleuk 2,4 miljard aan facturen uit beeld. Deze miljarden onderbrengen in een financieel model dat al op springen staat, is niet alleen slecht bestuur, het is ronduit onverantwoord bestuur van de Vlaamse Arizonaregering."