Open ruimte blijft aan schrikbarend tempo verdwijnen: Groen trekt aan alarmbel

"Er is een drastische koerswijziging nodig om de open ruimte te beschermen en de verharding te stoppen, die broodnodig is om ons te beschermen tegen hitte, droogte en overstromingen."

Hoewel de regering Bourgeois jaren geleden het vrijwaren van de open ruimte al als haar belangrijkste klimaatmaatregel zag, blijft de open ruimte tot op vandaag aan hoog tempo verdwijnen. Ook de verharding nam het voorbije decennium aan een rotvaart toe. "Dit is zorgwekkend. Open ruimte is in Vlaanderen erg schaars. Deze nieuwe cijfers tonen aan dat nog geen enkele Vlaamse regering de ruimtehonger en betonwoede tot stilstand kon brengen", klinkt het bij Groen-fractieleidster Mieke Schauvliege. "Er is een drastische koerswijziging nodig om de open ruimte te beschermen en de verharding te stoppen, die broodnodig is om ons te beschermen tegen hitte, droogte en overstromingen."

In 2025 lag het ruimtebeslag in Vlaanderen - dat is de ruimte die wordt ingenomen om te leven, werken en wonen - 32,7 procent. Daarmee is Vlaanderen een van de regio's in Europa met het hoogste cijfer. Gemiddeld werd er sinds 2013 maar liefst 4,7 hectare open ruimte per dag ingenomen voor bijvoorbeeld woningen, tuinen en industrie. Hoewel het tempo de voorbije jaren een klein beetje naar beneden ging, is de doelstelling om bijkomende inname van de open ruimte stil te leggen nog veraf.

"Ik twijfel er niet aan dat de Vlaamse regering deze cijfers zal willen verpakken als goed nieuws, omdat het tempo iets trager is. Maar iets minder snel open ruimte verliezen, betekent nog altijd dat we open ruimte verliezen", benadrukt Schauvliege.

Hard Vlaanderen
De nieuwe cijfers van Omgeving Vlaanderen brengen ook de verharding in kaart. Die cijfers zijn minstens even verontrustend. Tussen 2013 en 2024 kwam er netto 21.080 hectare verharding bij terwijl het streefdoel net is om netto te ontharden. De verhardingscijfers komen overeen met een snelheid van maar liefst 5,3 hectare per dag, wat neerkomt op ongeveer 10 voetbalvelden. "We nemen niet alleen steeds meer open ruimte in, de ruimte die we innemen vervangen we ook steeds meer door stenen en beton. Dat is zorgwekkend. Hoe meer beton, hoe kwetsbaarder we zijn voor de gevolgen van extreem weer", waarschuwt Schauvliege.

Dat de cijfers naar buiten komen op een moment dat ons land en heel West-Europa kreunen onder de hitte, maakt de cijfers des te pijnlijker. "Open ruimte, natuur en gezonde bodems zijn geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor een gezond en veilig leven: ze helpen hitte temperen, water vasthouden, koolstof opslaan en zowel droogte als wateroverlast opvangen", licht Schauvliege toe. "Dat de open ruimte blijft verdwijnen en verharden is niet alleen een ruimtelijk probleem, maar ook een klimaatprobleem en daarmee dus een leefbaarheidsprobleem."

Schauvliege vindt de toestand zorgwekkend, maar benadrukt dat oplossingen binnen handbereik liggen. Ze verwijst onder meer naar de nood aan een onthardingsfonds, de verankering van verhardingsneutraliteit in ruimtelijk gebied en het vergunningsplichtig maken van alle ruimtebeslag in landbouw- en natuurgronden, om er enkele te noemen. "De toestand is zorgwekkend, maar niet hopeloos. Maar dan is doortastende actie nodig die verder gaat dan hier en daar een tegel wippen. Hoog tijd dus dat de regering aan de bak gaat", besluit Schauvliege.