Nieuwe studie: oppervlaktewater bevat alarmerende hoeveelheden TFA. Groen trekt aan alarmbel

"Wie er nog aan twijfelde dat de situatie ernstig was, krijgt het hier zwart op wit bevestigd. Ik verwacht hier onmiddellijke actie van minister Brouns."

Een nieuw rapport van de Vlaamse Milieumaatschappij brengt verontrustende concentraties TFA - ultrakorte PFAS - in ons oppervlaktewater aan het licht. Op 23 van de 40 onderzochte locaties een alarmerende hoeveelheid PFAS gevonden. Op 17 van die 23 locaties zorgde alleen al één soort, TFA, voor de overschrijding van de norm. "Dit is een bom, ik kan het niet anders omschrijven", reageert Groen-fractieleidster Mieke Schauvliege bezorgd. "Wie er nog aan twijfelde dat de situatie ernstig was, krijgt het hier zwart op wit bevestigd. Ik verwacht hier onmiddellijke actie van minister Brouns", aldus Schauvliege die de informatie aan het licht brengt.

Op 23 van de 40 onderzochte locaties wordt de PFAS-norm van wat naar de aangepaste Europese richtlijn als 'veilig' beschouwd wordt, overschreden. Als je kijkt naar de strengste norm die rekening houdt met de ophoping van PFAS in planten en dieren, dan haalt zelfs geen énkel meetpunt de toetsingswaarde. "PFAS zijn forever chemicals en hebben grote impact op onze gezondheid: ze zijn hormoonverstorend, kankerverwekkend, kunnen voor vruchtbaarheidsproblemen zorgen, enzoverder. Dat de minister hier niet zelf mee naar buiten komt en meteen in actie schiet, maar dat rapport ergens onopvallend op een website zet, dat vind ik onbegrijpelijk", reageert Schauvliege.

Op 17 van die 23 locaties zorgde alleen al TFA, een ultrakorte vorm van PFAS, voor de overschrijding van de norm zonder dat andere PFAS-varianten erbij werden geteld. "De situatie is in de realiteit wellicht nog erger: er bestaat immers ook PFAS die niet-detecteerbaar is en die hier nog bovenop komt. Dit is met andere woorden nog het 'best case' scenario", verduidelijkt Schauvliege. De concentraties liggen opvallend veel hoger dan die in bijvoorbeeld Wallonië of Nederland. "Vlaanderen is echt een TFA-hotspot en dat is niet iets om blij van te worden", aldus Schauvliege.

Niet alleen in het oppervlaktewater, ook in 98 procent van het grondwater werd TFA gedetecteerd. Daar zit de concentratie op 2,8 microgram per liter.

Landbouw en bedrijfsafvalwater
Dat er zoveel TFA in ons water terug te vinden is terug te leiden tot twee oorzaken: de landbouw en afvalwater. In landelijke gebieden, zoals de Westhoek, extreemhoog door het gebruik van PFAS-pesticiden in de landbouw, wat een voorname bron van TFA is. Ook in Mechelen - waar een staal dichtbij glastuinbouwactiviteit genomen werd - worden er erg hoge concentraties gemeten. "In de studie wordt heel duidelijk geadviseerd om veel nauwkeuriger te registreren welke pesticiden landbouwers gebruiken. Tot op vandaag weigert minister Brouns echter een verplichte registratieplicht op te leggen en kijkt hij liever weg. Dit is schuldig verzuim." Nu de studie duidelijk bewijs levert dat er een verband is tussen zeker één PFAS-pesticide en TFA in oppervlaktewater hoort Brouns meteen in actie te schieten vinden de groenen.

Ook wat de concentraties in bedrijfsafvalwater betreft, doet Vlaanderen het stukken slechter in vergelijking met het buitenland. In Duitsland bijvoorbeeld werden gemiddelde concentraties in industrieel afvalwater gerapporteerd tussen 0,6 en 1,3 microgram per liter terwijl het gemiddelde in Vlaanderen 718 microgram per liter is.

Gezondheidsrisico
Nu blijkt dat de concentraties ultrakorte PFAS in het oppervlakte- en grondwater zo hoog zijn, vergroot dat de zorgen om het drinkwater: dat is immers nog zonder alle andere soorten PFAS meegerekend. Uit een antwoord op een schriftelijke vraag (SV 181) van minister Brouns blijkt namelijk bij ongeveer 75% van de metingen overschrijdingen van de toekomstige norm TFA norm in het oppervlaktewater dat gebruikt wordt door drinkwaterbedrijven. In het drinkwater zelf aan de kraan, is dat in 18% van de gevallen. "Als we water uit de kraan willen kunnen blijven drinken, dan moeten die concentraties naar beneden. Bij elk nieuw rapport blijkt de situatie steeds ernstiger te zijn dan de vorige keer."

Groen klaagt al langer aan dat Vlaanderen, in tegenstellen tot omringende regio's en landen een mindert strenge norm gebruikte voor TFA, die ultrakorte PFAS. De partij wil dat het gebruik van PFAS-pesticiden, een voorname bron van TFA in landelijk gebied verboden wordt, wil dat er eindelijk strengere normen komen voor PFAS in bedrijfsafvalwater en wil een uitfasering van alle gebruik van PFAS