"Geef mantelzorgers eerlijke financiële ondersteuning, ongeacht waar ze wonen"

Mantelzorgers houden ons zorgsysteem mee recht, maar het systeem houdt hen niet recht.

Van 26 tot 30 oktober is het de week van de jonge mantelzorger. "Mantelzorgers houden ons zorgsysteem mee recht, maar het systeem houdt hen niet recht. Dat moet veranderen", zegt Vlaams parlementslid Jeremie Vaneeckhout (Groen). Groen kaart daarbij onder andere de oneerlijke verschillen in mantelzorgpremies tussen gemeenten aan. "Als mantelzorger woon je maar beter in Ardooie waar je 720 euro per jaar krijgt, dan in Vilvoorde waar je nul euro krijgt. De ondersteuning die je als mantelzorger krijgt zou niet mogen afhangen van waar je woont." 

Ook jongeren nemen heel wat zorgtaken op: naar schatting één op vijf Vlaamse jongeren tussen 11 en 18 jaar groeit op bij een gezinslid met een langdurige ziekte of beperking. In de officiële cijfers is deze groep echter onzichtbaar: in 2025 waren amper 14 geregistreerde mantelzorgers jonger dan 19 jaar, zo blijkt uit een schriftelijke vraag van Jeremie Van Eeckhout aan minister Gennez.

De cijfers tonen de omvang van het probleem. In 2025 waren in Vlaanderen 134.533 mantelzorgers officieel geregistreerd, al gaat het in werkelijkheid om veel meer mensen, want niet iedereen herkent zichzelf als mantelzorger. Uit een eigen bevraging van Groen bij 362 mantelzorgers blijkt dat 30 procent meer dan 20 uur per week aan zorg besteedt, een halftijdse job dus, en dat 58 procent dat al langer dan vijf jaar doet. Meer dan 80 procent ervaart een grote tot zeer grote emotionele impact en 44 procent voelt zich niet of nauwelijks erkend als mantelzorger. Vaneeckout: "Veel mantelzorgers voelen zich onzichtbaar, en voelen zich niet gesteund. Dat aanvoelen is ook terecht. Het systeem van mantelzorg sluit onvoldoende aan bij maatschappelijke realiteit. Voor Minister Gennez zijn de mantelzorgers geen prioriteit. Het vorige mantelzorgplan liep eind 2024 af, Gennez beloofde een nieuw plan tegen 2027 maar in juni vond ze het nog 'te vroeg om uitspraken te doen over nieuwe concrete acties'. Groen legt daarom zelf een plan op tafel. Tot 2021 was er elke vier jaar een onderzoek naar mantelzorgers, maar ook dat is geschrapt. We hebben dan zelf maar een bevraging georganiseerd."

Een concreet knelpunt voor veel mantelzorgers is de financiële ondersteuning. Gemeentelijke mantelzorgpremies verschillen sterk in bedrag en voorwaarden, waardoor de woonplaats van een mantelzorger bepaalt hoeveel steun die krijgt. Van alle gemeenten in Vlaanderen heeft 77,5% een mantelzorgpremie (232 gemeentes). De gemiddelde premie bedraagt 26,7 euro per maand. In Mol en Ardooie kan je rekenen op zo'n 60 euro per maand, oftewel 720 euro per jaar. In Schilde kan je als mantelzorger van een inwonende bejaarde  rekenen op een premie van 1059,99 euro per jaar. Woon je als mantelzorger in pakweg Menen, Sint-Martens-Latem of Vilvoorde? Dan krijg je helemaal niets. Groen pleit voor een eerlijke minimumvergoeding die los staat van postcode. "Of je nu in Menen of in Mol woont, je inzet als mantelzorger is evenveel waard. Dat verdient ook een gelijke financiële erkenning", zegt Vaneeckhout. 

Mantelzorgers kampen vaak ook met langdurig inkomensverlies. Een getuige waarmee Groen sprak vertelt dat zij de komende 30 jaar voor haar zieke broer zal moeten zorgen, en hierdoor halftijds moet werken. Vaneeckhout: "Het federaal mantelzorgverlof bedraagt over je hele loopbaan maximaal zes maanden voltijds of een jaar halftijds. Met alle respect maar dat is dus totaal niet de realiteit waar heel veel mantelzorgers in zitten. Geef mantelzorgers een billijke minimumvergoeding voor inkomensverlies bij langdurige en intensieve mantelzorg."

Groen maakt zich zorgen dat mantelzorgers door de lange wachtlijsten in de zorg gedwongen worden om te zorgen voor hun naasten in plaats van de hulp te krijgen waar ze recht op hebben. Vaneeckhout: "Mantelzorgers worden gedwongen hulp te verlenen die eigenlijk door de professionals zou moeten gebeuren, dat is de wereld op z'n kop. Mantelzorg is geen oplossing voor wachtlijsten. Als we mensen vragen om die rol op te nemen, dan moeten we hen ook de steun geven die daarbij hoort, zeker financieel. Dat is geen luxe, dat is rechtvaardigheid", zegt Vaneeckhout.