EU mag beste wapen tegen klimaatverandering niet afzwakken, net nu hittegolven toeslaan

Vandaag betaalt een gezin dat op vakantie naar Spanje vliegt mee voor de CO2-uitstoot van die vlucht via het ETS, maar een CEO op zakenreis naar New York of een miljardair met een privéjet naar Dubai draagt niet bij. Dat is toch van de zotte? 

Brussel, 14 juli 2026 - Nu vrijdag stelt de Europese Commissie haar langverwachte hervorming van het emissiehandelssysteem (ETS1) voor. Uit de eerste signalen blijkt dat de Commissie tegemoetkomt aan de fossiele industrielobby: langer gratis vervuilen, een tragere afbouw van het aantal beschikbare uitstootrechten en minder inkomsten voor de lidstaten om in vergroening te investeren. Sara Matthieu, coördinator van de Milieucommissie in het Europees Parlement, waarschuwt voor de gevolgen: "Net nu meer dan 1.700 Belgen twee weken geleden stierven aan de gevolgen van extreme hitte, overweegt Europa om zijn beste wapen tegen klimaatverandering af te zwakken."

Het ETS legt het principe 'de vervuiler betaalt' vast voor de zware industrie, energiesector, luchtvaart en scheepvaart. Hoe meer een bedrijf vervuilt, hoe meer het moet betalen, wat bedrijven aanzet om over te schakelen naar propere technologie maar ook inkomsten genereert om hen daarin te ondersteunen. "Als we de uitstoot van onze industrie nu niet aanpakken, maken we de volgende hittegolf alleen maar erger", zegt Matthieu.

Sinds de start van het ETS in 2005 daalde de uitstoot in de betrokken sectoren met meer dan 50%, goed voor meer dan 2 miljard ton CO2 minder. "Europa toont hiermee dat het kan. 50% minder uitstoot is evenveel als de jaarlijkse uitstoot van 450 miljoen auto's op benzine of diesel, of het energieverbruik van 260 miljoen gezinnen gedurende een heel jaar. Wie vervuilers laat betalen, ziet de uitstoot dalen. Waarom zou je dan een systeem afzwakken dat werkt?", stelt Matthieu.

Privéjet naar Dubai draagt niet bij, gezin naar Spanje wel

Europa wil ook werk maken van de uitbreiding van het ETS naar internationale vluchten. Voor Groen is het cruciaal dat die uitbreiding er komt. Matthieu: "Vandaag betaalt een gezin dat op vakantie naar Spanje vliegt mee voor de CO2-uitstoot van die vlucht via het ETS, maar een CEO op zakenreis naar New York of een miljardair met een privéjet naar Dubai draagt niet bij, omdat vluchten buiten de Europese Economische Ruimte nog altijd niet onder het ETS vallen. Dat is toch van de zotte? Het is cruciaal dat iedereen een faire bijdrage betaalt."

Recent onderzoek toont dat de uitbreiding naar internationale vluchten haalbaar is, zonder dat de vervuiling simpelweg verschuift naar luchthavens buiten Europa. Zelfs in het scenario met het hoogste risico daarop blijft die verschuiving beperkt tot ruim 3%, terwijl de opbrengsten kunnen oplopen tot meer dan 14 miljard euro per jaar. "Het argument dat uitbreiding vooral tot ontwijking zou leiden, houdt geen steek. Wij zullen tot het uiterste blijven gaan om deze uitbreiding erdoor te krijgen", zegt Matthieu.

De Wever kiest fossiele lobby boven volksgezondheid

Toch ligt het systeem onder vuur. "Premier De Wever dringt samen met andere conservatieve regeringsleiders en de fossiele lobby al maanden aan op een zwakker ETS. Dat partijgenoot Theo Francken tijdens de hittegolf oproept tot een frisse pint aan het zwembad, terwijl N-VA nu ons beste wapen tegen klimaatverandering uitkleedt, is intriest. De Commissie buigt voor die druk door langer gratis uitstootrechten te voorzien en een tragere afbouw van het aantal beschikbare uitstootrechten. Ook de Duitse bondskanselier steunt die lijn. Deze politici hebben niets geleerd na de talloze hittedoden", zegt Matthieu.

"Gratis uitstootrechten zijn niets anders dan subsidies voor de fossiele industrie. Wie de vervuilers vandaag spaart, laat morgen de rekening liggen voor onze kinderen. Bedrijven die al jaren investeren in vergroening en minder uitstoot worden bestraft voor hun innovatie terwijl de grote vervuilers beloond worden."

Volgende stappen

De Europese Commissie presenteert haar voorstel voor de hervorming van het ETS1 nu vrijdag 17 juli. Nadien starten de onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de lidstaten over de definitieve tekst. Groen wil er alles aan doen zodat diegene die vervuilt, betaalt.