Groen: "Onze rivieren en beken liggen droog, maar water oppompen amper gecontroleerd"

"Het is bizar dat we boeren en gezinnen vragen om zuinig te zijn, terwijl niemand goed weet hoeveel water er via de grote rivieren en kanalen wordt weggepompt"

Vlaanderen wordt steeds droger. Op bijna drie op de vier kleinere beken en riviertjes staat het water op een laag of zelfs extreem laag peil, en in West-Vlaanderen en Limburg mag er dit jaar al ongewoon vroeg geen water meer uit grachten en beken worden opgepompt. Voor de grote bevaarbare rivieren en kanalen, zoals de Maas, de Leie en het kanaal Gent-Terneuzen, gelden zulke verboden vandaag niet, terwijl ook daar de debieten naar een historisch dieptepunt zakken. "Het is bizar dat we boeren en gezinnen vragen om zuinig te zijn, terwijl niemand goed weet hoeveel water er via de grote rivieren en kanalen wordt weggepompt," zegt Vlaams parlementslid Mieke Schauvliege (Groen).

Uit antwoorden die minister van Openbare Werken Annick De Ridder aan Schauvliege gaf, blijkt dat er voor die grote waterlopen amper regels of toezicht bestaan. Wie minder dan 500 kubieke meter per jaar oppompt, moet dat gewoon melden, zonder dat iemand dat cijfer controleert. Bij grotere hoeveelheden is een vergunning nodig, maar ook dan vertrouwt de overheid volledig op wat de gebruiker zelf opgeeft. Watermeters op de captatiepunten zijn er niet. "We weten dus letterlijk niet wie hoeveel water uit onze rivieren en kanalen haalt. Zonder die cijfers kan je onmogelijk een goed droogtebeleid voeren," aldus Schauvliege.

Ook met de controle zit het fout. In het droge jaar 2025 werd er langs de bevaarbare waterlopen geen enkele overtreding vastgesteld, maar de minister kan zelf niet zeggen hoeveel controles er precies zijn gebeurd. Minister De Ridder verdedigt zich door te stellen dat permanente controle onbetaalbaar en onhaalbaar is, net zoals De Lijn niet elke reiziger kan controleren. Schauvliege gaat daar niet in mee. "Dat er geen overtredingen worden vastgesteld, zegt vooral dat er nauwelijks wordt gecontroleerd. Zonder metingen en gerichte controles blijft elk droogtebeleid dode letter."

Daarbovenop komt een scheef prijskaartje. Wie veel water oppompt, betaalt per kubieke meter net veel minder, tot bijna 94 procent minder dan een kleine gebruiker. "Wie het meest water oppompt, betaalt het minst. Dat is de omgekeerde wereld, terwijl we net zuinig watergebruik zouden moeten belonen," zegt Schauvliege. Nochtans beloofde de Vlaamse regering bij het Scheepvaartdecreet van 2022 al een nieuw systeem van tarieven en vergunningen uit te werken. Meer dan drie jaar later, en na een dure studie door onder meer VITO en IMDC, is daar nog altijd niets van in huis gekomen.

Groen dringt er bij minister De Ridder op aan om, net zoals voor de kleinere beken en grachten al gebeurt, ook voor de grote rivieren en kanalen eindelijk werk te maken van verplichte metingen, echte controles en een prijsbeleid dat zuinig watergebruik beloont in plaats van bestraft. "2026 is al het zevende jaar op tien dat Vlaanderen met ernstige droogte kampt. Het water in onze rivieren wordt schaarser, maar ons beleid staat nog steeds stil. Het wordt tijd dat we eindelijk weten wie hoeveel water oppompt, en dat zorgvuldig watergebruik ook echt wordt beloond," besluit Schauvliege.