Democratie en overheid

Terwijl de democratische rechtsstaat vanuit verschillende kanten onder vuur ligt, versterkt Groen vastberaden onze democratische basiswaarden. Dat doen we door burgers te betrekken bij het beleid, inspraak vanzelfsprekend te maken en de overheid te moderniseren.

Democratie is meer dan om de zoveel tijd gaan stemmen. Wij verrijken de democratie met vernieuwende vormen van betrokkenheid. De burger wordt adviseur, medeontwerper en coproducent van het beleid. Mensen ontwikkelen ideeën, beslissen in onderling overleg en maken het beleid van de toekomst mogelijk. Daarbij maken we ook gebruik van internet en sociale media. We willen een transparante democratie: begrijpbaar en toegankelijk voor iedereen.

De kritiek dat te veel inspraak het beleid zou hinderen is helemaal niet terecht. Te laat georganiseerde inspraak levert net frustraties op. Vaak blijken plannen te vergevorderd om ze nog te kunnen aanpassen of herwerken. Daarom voegen wij zo vroeg mogelijk inspraak en participatie aan het besluitvormingsproces toe. Dat versterkt en vergemakkelijkt de beslissingen.

De parlementaire democratie kan beter. We willen een deel van de Kamerleden in een federale kieskring verkiezen, het stemrecht voor niet-Belgen uitbreiden en versoepelen en de politieke macht van het koningshuis afschaffen. We ijveren voor strengere beperkingen op cumul, een correct loon voor parlementsleden en duidelijkere regels rond lobbying. Dat komt de politieke integriteit ten goede.

Met deze ingrepen geven we de democratie zuurstof. Basisvoorwaarde is een moderne en sterke overheid die aan de kar trekt. Haar dienstverlening moet voortdurend verbeteren. Voor ons valt dat niet te vatten in cijfers over het overheidsbeslag of het aantal ambtenaren. Het doel is niet een kleine overheid, maar een goede overheid.


Voorstellen uit het programma

  • De cumul tussen een mandaat als parlementslid en een lokaal uitvoerend mandaat (burgemeester, schepen, OCMW-voorzitter) verbieden we.
  • We geven burgers de kans om de organisatie van een burgerpanel te vragen, maar laten de overheid dit instrument ook zelf actief gebruiken. We waken over een goede wisselwerking met de klassieke politiek, zodat de aanbevelingen in burgerpanels ter harte genomen worden. Zo krijgen we een deliberatieve democratie op alle niveaus.
  • We maken op alle niveaus volksraadplegingen mogelijk, ook op de dag van de verkiezingen. Het debat kan meer over de vraag zelf gaan, want kiezers hebben al hun "gewone" stem om het zetelende beleid te beoordelen. Je bent ook zeker van een hoge opkomst, en aan het begin van een bestuursperiode heb je ook meer kans dat het antwoord ook politiek weegt. De (regeer)akkoorden moeten immers nog gemaakt worden.
  • We experimenteren met participatief begroten. Goede voorbeelden als de burgerbegroting (district Antwerpen) en wijkbudgetten verspreiden we verder.
  • Burgerinitiatieven van onderuit geven we alle ruimte die ze nodig hebben. Iedereen krijgt het recht op initiatief. Dat betekent dat je als burgerinitiatief steun in plaats van tegenwerking mag verwachten. De overheid kan voor opdrachten burgerinitiatieven verkiezen boven de markt. De overheid blijft borg staan voor universele dienstverlening, om basisrechten te garanderen.
  • Politici krijgen een correcte verloning. Uitzonderingsregimes schaffen we af. Enkel wie zijn of haar mandaat volwaardig opneemt, heeft recht op een volledige vergoeding.
  • We zorgen voor evenredige gendervertegenwoordiging in regeringen, colleges, raden en parlementen. We doen dit onder andere door te bepalen dat colleges uit maximaal twee derde leden van dezelfde gender mogen bestaan, en door een consequente toepassing van het ritsprincipe bij kieslijsten.
  • Jongeren krijgen stemrecht vanaf 16 jaar. We versoepelen het stemrecht voor niet-Belgen bij gemeenteraadsverkiezingen. Door registratie als kiezer mogelijk te maken tot op de dag van de verkiezingen, verdwijnt een belangrijke drempel. We breiden dit stemrecht ook uit naar provinciale, regionale, federale en Europese verkiezingen.
  • Iedere stem moet evenveel meetellen: nieuwe en kleine partijen verdienen eerlijke kansen. We kiezen daarom voor een zo evenredig mogelijke vertegenwoordiging bij de zetelverdeling in raden en parlementen. Geen kiesdrempels, grote kieskringen en de afschaffing van het Imperiali-systeem dat kleine partijen benadeelt bij lokale verkiezingen.
  • We schaffen de politieke macht van het koningshuis af. De koning is niet meer bevoegd voor het benoemen en ontslaan van ministers, ondertekent de wetten niet meer en speelt geen rol meer bij de formatie.


Benieuwd naar het volledige programma van 2019?


Lees ons plan A